Mentionsy

Chciałbym bowiem przedstawić Państwu dzisiaj książkę Johna Dos Passos, Manhattan Transfer.

Polski przekład dostaliśmy stosunkowo szybko, bo w roku 1931 pan Tadeusz Jakubowicz taki przekład przygotował.

Manhattan Transfer był na liście oczekującej dosyć długo, a Manhattan Transfer trafił na tę listę dlatego, że jest to książka ikona, jeżeli mówimy o literaturze o mieście.

Dos Passos i Manhattan Transfer idealnie wpisuje się w sposób postrzegania miasta taki, który widzimy chociażby w Ulissesie, który widzimy w Berlin Alexanderplatz, Doblina, który widzimy w książce Gaddy, niezły pasztet na Via Merulana, czy w Demonach von Toderera.

Kiedy zabierałem się za Dos Passosa, to wiedziałem, że będę czytał książkę modernistyczną, książkę, która oceniana jest bardzo wysoko także na poziomie formy.

W przypadku bohaterów ludzkich trudno nawet mówić o jakiejś fabule, bo, i tu przechodzę jakże płynnie do części dotyczącej formy, no i tu widać tę fragmentaryczność, tu widać technikę montażu, bo jest to książka, która jest dosyć radykalnym zastosowaniem techniki montażu.

Lektura książki Dos Passosa to jest doświadczenie lektury gazety, lektury gazety na przykład z lat osiemdziesiątych albo jeszcze wcześniejszej.

Potem nagle dowiadujemy się, że w Sarajewie doszło do zamachu, a po jakimś czasie nagle widzimy, że przypływają transportowce, przypływają transportowce z Europy i przywożą żołnierzy i wtedy się orientujemy, że przeskoczyło kolejne kilka lat i że wracają żołnierze.

Świetnie w kontekście Dos Passosa brzmi miasto Waleria Piedmochylnego.

Tak samo jest u Dos Passosa.

Bo książka Dos Passosa jest o przyjeździe do Nowego Jorku.

I to się także Dos Passosowi udało perfekcyjnie pokazać.

To nie jest tak, że ten Nowy Jork, czy konkretnie tu Manhattan, to jest miejsce, gdzie tylko ci biedni dostają po łapach.

To wszystko, o czym opowiadam, Dos Passos pokazuje na poziomie tych pojedynczych zdarzeń, pojedynczych kadrów.

Są pewnie jakieś elementy strumienia świadomości, są jakieś pojedyncze momentami metafory, ale zasadniczo Dos Passos pisze w sposób reporterski.

No i pozostaje liczyć, że ten nowy przekład dostaniemy, bo ta proza broni się mimo.

Do tej pory nie ma ekranizacji, do tej pory nie ma serialu na bazie tej książki, co pokazuje tylko wyjątkowość tego, co Dos Passos Manhattan Transfer zrobił i to, że jest to literatura i jest to coś, co jest, a przynajmniej do tej pory było, nieprzenaszalne na ekran.

Nie da się tego może wystarczająco dobrze zrobić, bo pewnie zrobić się da, ale do tej pory adaptacji nie ma, co jest zaskakujące, no bo tyle różnych rzeczy się robi, a adaptacji książki Manhattan Transfer jeszcze nie dostaliśmy.

Oczywiście playlisty dostępne są na platformach podcastowych, na YouTubie.