Mentionsy

Brzmienie Świata z lotu Drozda
18.10.2025 05:00

#274 - O Karabachu, miękkim podbrzuszu i Czarnym Ogrodzie (gość: dr Bartłomiej Krzysztan)

Podobno dawniej to miejsce zwane było Czarnym Ogrodem. Ogród relatywnie niewielki, jednak przez co najmniej 100, a może i 200 lat rozpalał wyobraźnię dwóch nacji. Górski Karabach zarówno dla Ormian, jak i dla Azerbejdżan był matecznikiem narodowych mitów i emocji. Tu rozgrywały się walki, sąsiedzkie konflikty oraz krwawe wojny. Ostatnia z nich wybuchła w 2020 roku i postawiła kropkę nad “i”. Tylko czy na pewno? Czy spór o Górski Karabach ma jeszcze znaczenie? I na ile Azerbejdżanie i Ormianie są w stanie znaleźć język porozumienia?


Wszystkie głosy, które usłyszycie w tym odcinku należą do fizycznych, rzeczywiście istniejących osób i nie zostały wygenerowane maszynowo przez algorytmy. 


✅ Wspieraj Brzmienie Świata na Patronite:⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ https://patronite.pl/brzmienie-swiata⁠⁠⁠⁠

🔔 Zasubskrybuj kanał: https://youtube.com/@BrzmienieSwiata?sub_confirmation=1

🎧 Posłuchaj na innych platformach: https://ffm.bio/brzmienieswiata

 

► Wszystkie odcinki: https://www.youtube.com/playlist?list=PLKLEsLbkPR1bp5Dn98DDlPiXCL8QoZDiF

 

Instagram: https://instagram.com/brzmienieswiata

Facebook: https://facebook.com/brzmienieswiata

X: https://x.com/paweldrozdradio

WWW: https://paweldrozd.pl


(00:00:00) Powitanie

(00:00:54) Rozmowa

(01:32:26) Podziękowania

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 31 wyników dla "Rosja"

To znaczy Rosja, która prowadzi swoją ekspansję bardziej na południe, w tej chwili byśmy powiedzieli, że prowadziła politykę kolonialną.

Ale to, co jest istotne, ekspansja trwa, to znaczy Rosja idzie bardziej na południe i dochodzi do miejsca, gdzie spotyka się już z wpływami i obecnością perską.

A gdzieś tam na północy jest Rosja, dawniej Imperium Cerskie.

ukształtowała w ogóle dzisiejsze granice, dlatego że w połowie XVI stulecia został podpisany traktat z Amasji, kończący jedną z wojen persko-osmańskich, który ustalił strefy wpływu i te strefy wpływu utrzymały się aż do pojawienia się Rosjan, czyli one trwały tak naprawdę dłużej niż dominacja rosyjska na Kaukazie.

I w konsekwencji właśnie tychże dwóch wojen na początku XIX stulecia Rosjanie powoli podporządkowali sobie tę część, która należała do Iranu, natomiast w kolejnych konfliktach zbrojnych aż do mniej więcej lat 60.

Tak, to to wojnie to myślimy o takiej totalności, a tak naprawdę pomiędzy 1804 i 1813 rokiem Rosja była jednocześnie uwikłana w wojny napoleańskie, była uwikłana w pierwszą wojnę z Imperium Osmańskim i te fronty były dla niej dużo istotniejsze, więc ta wojna z Persją była mocno marginalna, taki ciąg potyczek, który odbywał się...

Potem Rosjanie doprowadzili do perfekcji.

I to jest bardzo ważna data, bo wtedy Rosja rzeczywiście zaczyna rozdawać kartę w regionie.

ilość chociażby artylerii, z której korzystali Persowie w porównaniu do tego, czym dysponowali Rosjanie, a nawet Turcy była znacząco niska.

Była rywalizacja, ale czy domniemanie, że Rosjanie chcieli w jakiś sposób zająć Indię jest jakkolwiek uwarunkowane i możliwe?

Natomiast na pewno Kaukas przez Rosjan był traktowany jako tak zwane miękkie podbrzusze.

I faktycznie kontrola nad Kaukazem Południowym była dla Rosjan istotna, ale wydaje mi się, że bardziej w kontekście rywalizacji z Imperium Osmańskim i chęci zagarnięcia Morza Czarnego w takich kategoriach, żeby stało się morzem wewnętrznym.

I też patrząc na to, w jaki sposób Rosjanie, ale też na przykład Polacy, którzy byli zsyłani do Azji Centralnej, opisywali w ogóle ludy syberyjskie.

Czyli rozumiem, że chodzi ci o to, że Rosjanie w kontekście Kaukazu traktowali podmiotowo te narody, które spotykali tam na miejscu.

Feudałowie gruzińscy, szlachta gruzińska w momencie przejęcia władzy przez Rosjan na Kaukazie Południowym bardzo szybko przekształciła się w szlachtę rosyjską.

Rosjanie nie zareagowali jakkolwiek, co w ostateczności doprowadziło do upadku gruzińskiej monarchii w roku 1800, pierwszym faktycznie po śmierci Herakliusza II, ostatniego władcy.

Rosja carska przejmuje kontrolę.

Likwidacja tych kanatów i przejęcie władzy przez prawosławnych Rosjan spowodowało, że część ludności muzułmańskiej uznała, że to jest dla niej znaczące zagrożenie, wobec czego zdecydowała się na przejście Araksu, czyli rzeki, która stanowiła od tego momentu granicę pomiędzy Imperium Rosyjskim i Iranem, a dzisiaj stanowi granicę pomiędzy Azerbejdżanem i Iranem.

Oczywiście namiestnik zawsze jest mianowany z Piotrogrodu, z Petersburga, zawsze jest Rosjaninem.

Rosjanie czerpią z wzorców niemieckich.

pomiędzy Imperium Osmańskie i Imperium Rosyjskie, bo trzeba pamiętać, że mamy Armenię Wschodnią, czyli to, co dzisiaj jest Republiką Armenii, która jest pod władzą Rosjan.

To była walka wspólna Awarów, Lezginów, Czeczenów, Inguszy przeciwko Rosjanom, którzy byli prawosławni w przeciwieństwie właśnie do tych narodów w Kaukazów.

Czy dobrze powiem, jeżeli powiem, że Rosjanie w ramach carskiej Rosji rozgrywali te dwa etnosy, te dwa narody przeciwko sobie po to, żeby lepiej zarządzać terenem?

Mieliśmy bardzo bogatych, ekstremalnie bogatych w dzisiejszych warunkach, ekstremalnie bogatych Azerbejdżan, ekstremalnie bogatych Ormian, Rosjan, Polaków, Niemców.

Przez Rosjan.

Lata XX-XX wieku, kolejny ważny element w historii, o której opowiadamy, najpierw 1921 rok, Rosjanie, już wtedy Radzieccy, przyznają górski Karabach Armenii, by zaraz potem przyznać go Azerbejdżanowi w tym samym roku.

Jest też kilku Rosjan.

No i w pewnym momencie Baku z takiego wielokulturowego miasta, w którym mieszka też bardzo wielu Rosjan, bardzo wielu Ukraińców, jest też trochę Polaków, zamienia się z powrotem w miasto bardzo mocno azerbejdżańskie.

No i generalnie to jest kwestia dosłownie momentu, kiedy ona się w ten sposób zmienia, po czym mamy właśnie zmianę frontów rosyjską, kiedy Rosjanie zaczynają bardziej popierać Ormian w tejże wojnie.

Największą uwagę poświęcają jej Irańczycy, Rosjanie i Turcy, czyli te mocarstwa średniego zasięgu, powiedzielibyśmy dzisiaj, którzy są w okolicy.

To było w maju 1992 roku i w pewnym momencie do prezydenta Lewona Terpetrosjana, ówczesnego prezydenta Armenii, doszła informacja, że ofensywa ormiańska, która miała zająć Szuszę, się powiodła.

0:00
0:00