Mentionsy

Czechostacja
04.11.2025 06:45

Czechy przed Husem. Kobiecy Duch Święty i kaznodzieja z domów publicznych | opowiada: Joanna Nowak

Powodów współczesnego sceptycyzmu religijnego Czechów można szukać w głębokim średniowieczu. To wówczas żyła chociażby księżniczka Wilemina, którą jej wyznawcy uważali za kobiece wcielenie Ducha Świętego. Wówczas też w Pradze nauczał cesarski notariusz, później kaznodzieja prostytutek, Jan Milicz z Kromierzirza - jeden z najważniejszych mistrzów Jana Husa. 

W 98 odcinku Czechostacji rozmawiam z historyczką Joanną Nowak, konsultantką Warhorse Studios właśnie o tych zjawiskach i postaciach, które poprzedziły nadejście wielkiego protoreformatora Kościoła Katolickiego, spalonego na stosie w Konstancji księdza Jana Husa.
Jest w tej rozmowie więc i o Wileminie Przemyślidce, zapewne starszej siostrze świętej Agnieszki Czeskiej. Jest o wczesnochrześcijańskich gnostykach i tym, jaki wywarli wpływ na francuskich katarów. Jest też o ruchach, które nie negowały kościoła jako wspólnoty, krytykując go równocześnie jako instytucję: o waldensach czy begardach i beginkach.
Na scenę, znienacka, wkracza też zbrojna odpowiedź Kościoła na ten ferment - inkwizycja. A skoro inkwizycja, to jest też trochę o średniowiecznej magii i czarach. Fani gry komputerowej Kingdom Come Deliverance będą zaś mogli sprawdzić, czy historia husyckiego księdza Boguty walczącego z wiedźmą ma swój historyczny pierwowzór.
Odcinek podsumowuję mini przewodnikiem po Pradze, śladami Jana Milicza i jego działalności misyjnej wśród prostytutek, prowadzonej w byłym domu publicznym Wenecja, przekształconym w Nową Jerozolimę.

Jeśli interesują Was inne odcinki Czechostacji, związane z szeroko pojętą historią ruchu husyckiego, to znajdziecie je tu:

https://www.spreaker.com/episode/husyci-religijna-rewolucja-szwedzki-stol-czeskiej-polityki-historycznej--58228746
https://www.spreaker.com/episode/jan-zizka-bandyta-religijny-fundamentalista-niepokonany-wodz-husytow-opowiada-dr-jan-skvrnak--62533193
https://www.spreaker.com/episode/kingdom-come-deliverance-gra-i-opowiesc-o-czeskim-sredniowieczu-w-jednym-opowiada-joanna-nowak--63934803
https://www.spreaker.com/episode/kingdom-come-jak-wojna-dwoch-luksemburgow-zmienila-czechy-i-europe-opowiada-joanna-nowak--65557561
https://www.spreaker.com/episode/bitwa-pod-domazlicami-husycki-grunwald-gdzie-czesi-pokonali-krzyzowcow-piesnia--67340021

***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:

Łukasz

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.

Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - bardzo dziękuję. 

Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.

No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

*Na okładce odcinka wykorzystałem kazanie Jana Milicza do kobiet upadłych pędzla Alfonsa Muchy. Monumentalny obraz jest jednym z 14 dzieł skladających się na Epopeję Słowiańską tego malarza.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 20 wyników dla "Karola IV"

historyczką związaną z Warhorse Studios, która dba tam o to, by gry komputerowe z serii Kingdom Come Deliverance, rozgrywające się właśnie pod koniec tej epoki, odpowiadały jej realiom.

I właściwie cała nasza dzisiejsza rozmowa będzie o tym, że początków tego sceptycyzmu to trzeba szukać nie w czasach komuny, nie w czasach I Republiki i oświeceniowego Masaryka, nie w czasach XIX-wiecznego odrodzenia narodowego, które było trochę antychabsburskie, więc antykatolickie, ale tak naprawdę to, że trzeba się cofnąć do XIII i do XIV wieku, czyli do czasów, w których

To zresztą widać później w czasach Jana Husa i Wacława IV Luksemburskiego, który przecież Husa bardzo długo wspierał.

Co z punktu widzenia władcy króla, który dążył, tak jak jego ojciec Karol IV, do konsolidacji władzy, do budowania władzy centralnej, on tam nie potrzebował jakiejś konkurencji papieskiej, więc wiesz, mi się wydaje, że im to też dość często było bardzo...

Ale jak już jesteśmy w tych Czechach, jak to wszystko się, no i widzisz, teraz my oboje znamy czeskie słowa, a z polskim będziemy mieli problem, promitalo, odbijało, przekładało na sytuację w Czechach, w Królestwie Czech, w tym XIII, XIV wieku, czyli powiedzmy no w czasach, kiedy w Czechach zaczynali panować Luksemburgowie, najpierw Jan, później Karol.

Myślę, że dokładnie nawiązuje to do tego, co właśnie też mówiłam, kiedy rozmawialiśmy o tym, co pokazuje właśnie na przykład Itagera Kingdom Come Deliverance i czasy rządu w Luksemburgu.

Grzech Kingdom Come Deliverance.

bardzo często działających na uniwersytetach w Czechach wokół Uniwersytetu Karola.

który to najpierw był sobie urzędnikiem, pracował w urzędzie Karola IV i starał się spełniać normalnie swoje obowiązki, tak jako chrześcijanina, ale zapoznał się właśnie na uniwersytecie, ponieważ studiowo był osobą światłą, wykształconą, w wysokich kręgach, z naukami Konrada Waldhausera, który znowuż...

dotychczasowych wzorców jest bez sensu i można powiedzieć, że porzucił cały majątek, oddał swoje życie takim kontemplacjom i właśnie też poznaniu tej Biblii zdecydowanie widział to zbawienie tylko znowu w tej ascezie i wręcz krytykował nawet Karla IV i w ogóle całą szlachtę w takim życiu, które jest hedonistyczne, które jest na wysokim dworze i wpłynął też na swojego ucznia Macieja Zianowa, który to...

I on właśnie w ogóle, bo już właśnie nawet zaczął krytykować tego Karola IV, którego przecież właściwie pracował, można powiedzieć.

żeby już naciskać w ogóle na to wysłuchiwanie i znalezienie takich wyników, to już powinien być tak naprawdę właśnie XIV wiek, ale wiemy też o tym, że wcześniej, ponieważ już w XII, pod koniec XII wieku pojawia się w ogóle taki, nie ma jakichś ponosów jednej konkretnej daty, ale już takie formalne zainicjowanie ruchu inkwizytorów i przecież założenie w ogóle specjalnie klasztorów, tak zwanych psów.

Ale w Czechach jakieś takie dokumentowane pierwsze tutaj zalążki, to można powiedzieć, że są już właśnie ci Waldensi, pojawili się na scenie i to już jest tak naprawdę koniec XIII, początek XIV wieku.

Udało nam się dzisiaj prawie, że nie przywoływać Kingdom Come Deliverance, ale jednak na sam koniec nie ucieknę od tego tematu.

Jak człowiek czyta znowuż protokoły rzeczywiste, czy jakieś czasami w ogóle historyczne kroniki, to dużo bardziej może się przestraszyć niż tego, co jest przedstawione w Kingdom Come Deliverance.

Długiego procesu i że ten sceptycyzm wobec religii instytucjonalnej to on sobie w Czechach narastał już w tym XIII, głównie XIV wieku.

W szczytowym momencie był notariuszem cesarza Karola IV, a później z jego rekomendacji miał zostać kanonikiem w praskiej katedrze.

I jego relacje z byłym protektorem, złotym cesarzem Karolem IV, były dość złożone.

Swoich sympatyków miał również wśród mieszczan i na samym dworze, wpierw Karola, później Wacława IV.

I to właśnie oni, ci zwolennicy, wybudowali pod koniec XIV wieku jeden z najważniejszych ośrodków praskiego husytyzmu, istniejącą do dzisiaj pobliską kaplicę betlejemską.