Mentionsy

Czechostacja
27.01.2026 06:45

Od cukrowni po artylerię. Narodziny imperium przemysłowego Škoda | opowiada: Karol Machi

Pilzno na cały świat rozsławia nie tylko tutejszy browar. Kilkanaście lat po tym, jak Josef Groll uwarzył tu pierwszego pilznera, w mieście powstał też niewielki na początku zakład przemysłowy. Po kolejnych czterech dekadach był on już największą firmą w całym imperium Habsburgów i jedną z większych na całej planecie. Miał własne kopalnie, huty i stalownie, produkował właściwie wszystko - od wyposażeń cukrowni, słodowni i browarów, po potężną morską artylerię. Mowa o założonych przez Emila Škodę Zakładach Škody (Škodovy závody) tudzież Skoda Werke.

W 110 odcinku Czechostacji Karol Machi, historyk motoryzacji z wrocławskiego ośrodka Pamięć i Przyszłość opowiada obszernie o początkach tego imperium i jego założycielu. Jest więc mowa o skomplikowanej sytuacji językowo-etnicznej ówczesnego Królestwa Czech w którym można było urodzić się w rodzinie niemieckojęzycznej a umrzeć jako Czech, ale można było też na odwrót. Jest o poprzednikach Emila i tym, jakim był szefem dla swoich pracowników. Ale przede wszystkim to opowieść o tym, jak niewielka fabryka stała się wszechstronnym i wszechwładnym imperium a potęgę swoją zbudowała głównie na produkcji broni. W związku z tym, pewne wydarzenia z jej historii zainspirowały nawet jednego z najbardziej znanych czeskich pisarzy do napisania najbardziej chyba znanej z jego książek. I o tym też w 110 odcinku Czechostacji możecie posłuchać.

Czego natomiast w tym odcinku nie ma? Ano nie ma w nim nawet jednego słowa o samochodach, z których Škoda znana jest do dzisiaj. Ten rozdział w historii koncernu zaczął się bowiem dopiero po pierwszej wojnie światowej. I o tym okresie Karol też opowie, w kolejnej części poświęconej Škodzie.

***

Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydowali się na to:

Michał, Tomasz Jerzy

Bardzo Wam dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.

Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 

Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.

No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 11 wyników dla "Austria"

Do tego był jeszcze ten hrabia dziedzicznym członkiem w austriackim Herrenhausie, czyli to jest taka jakby Izba Lordów, przetłumaczylibyśmy to na polski, to jest po prostu Izba Wyższa Reichsratu.

Był zaangażowany w opiekę nad żołnierzami podczas wojny prusko-austriackiej w 1866 roku i otrzymał już rok później tytuł szlachecki.

Dlatego, że Europa się wtedy zmienia, Austria się zmienia.

Ja jestem z Wrocławia i stety niestety będę przedstawiał tą niemiecką wersję może nie historii, ale chciałbym rozszerzyć patrzenie niektórych, bo zmagam się cały czas z takimi fikołkami logicznymi, w którym to Wrocław najkrócej był niemiecki, wyobraźcie sobie Państwo, dlatego że wcześniej byli tu mityczni Austriacy.

I co jeszcze może Państwa też zaskoczy, Niemcy był to taki naród, który był też w Austrii, to znaczy nie było czegoś takiego jak Austriaków.

Narodu austriackiego nie ma tak naprawdę aż do II wojny światowej.

Stąd też i Prusy, i Austria jako potęgi militarne niestety się skonfrontowały.

Nie wiem, czy wspomniałem, fabryka została kupiona w 1869 roku, czyli trzy lata po zakończeniu wojny prusko-austriackiej, a więc naprawdę jest to jeszcze świeży okres i nikt nie wie, co się dokładnie...

I że właściwie ta malutka Austria, która zostaje tutaj, jest takim niewielkim rolniczym kraikiem z owcami, z serem i winnicami.

Nie wiem, czy chodzi o jakąś cechę narodową, ale naprawdę ten przemysł w Królestwie Czech, jeżeli ten obszar tak sobie zdefiniujemy, jest naprawdę imponujący i Austria wydaje się być przy tym naprawdę biednym, zacofanym rolniczym regionem.

No to jest o wiele bardziej skomplikowane, a może i właśnie o wiele bardziej proste, bo tak naprawdę to, że szkoda stał się największym dostawcą dla armii austriackiej wynikał z prostego faktu, że bardzo słynna i wtedy wciąż działająca fabryka broni w austriackim Sztejrze

0:00
0:00