Mentionsy

Drugi Rzut OKA
Drugi Rzut OKA
16.05.2026 07:17

W Bułgarii po wyborach parlamentarnych wreszcie stabilnie. Ale bliżej Rosji

Po ósmych wyborach w ciągu czterech lat Bułgarzy wreszcie mogą odetchnąć z ulgą – udało im się wybrać siłę, która będzie miała większość w parlamencie. Ale dla reszty UE nowy premier Rumen Radew jest trochę zagadką


Kim jest Rumen Radew, lider bloku „Postępowa Bułgaria"? Pytam o analityka z Ośrodka Studiów Wschodnich Jana Nowinowskiego. „To zawodowy wojskowy pilot myśliwców, generał lotnictwa i przez wiele lat głównodowodzący bułgarskich sił powietrznych.

W okresie komunistycznym był przez kilka lat członkiem Partii Komunistycznej, gdyż wówczas to było wymagane, aby uzyskać stopień oficerski. Natomiast później, już po 1989 roku, nie był członkiem żadnej z partii politycznych. W 2016 roku został nominowany przez postkomunistyczną Bułgarską Partię Socjalistyczną na urząd prezydenta" – tłumaczy mój rozmówca.

I właśnie ze względu na styl sprawowania urzędu prezydenckiego ponad podziałami, a przede wszystkim z dystansem do rządzących do tej pory ugrupowań proeuropejskich, ale silnie klientystycznych i oskarżanych o korupcję Radew stał się dla Bułgarek i Bułgarów najlepszą alternatywą. Gdy poprzedni rząd Rosena Żelazkowa podał się do dymisji po fali protestów w listopadzie 2025 roku, odszedł ze stanowiska prezydenta i stanął na czele opozycji.

Ale czy Bułgarów porwał jego program? Raczej jego postawa, bo program Postępowej Bułgarii jest dość niekonkretny, a i przed objęciem stanowiska premiera Radew go nie skonkretyzował. „Mi tutaj brakuje konkretów i nie mam absolutnie przekonania, że Radew i jego ekipa ma konkretny plan na to, jak po pierwsze odpolitycznić sądownictwo, jak podjąć faktyczną walkę z korupcją" -mówi Nowinowski.

Co wygrana Radewa oznacza dla Unii Europejskiej? „Radew jak na standardy europejskie może być uznawany za polityka prorosyjskiego. Jak na Bułgarię jest umiarkowanie prorosyjski. Nie traktuje Moskwy jako wroga. Mówi o tym, że powinno się wrócić do bliższej współpracy z Moskwą. Bułgarzy mają tradycyjny sentyment do Rosji, carska Rosja miała istotną rolę w walce o niepodległość Bułgarii z Imperium Osmańskim" – przypomina analityk OSW.

O ile jednak nie przewiduje, żeby Radew miał być w Unii nowym Orbánem, blokującym pomoc dla Ukrainy, to widzi go raczej tam, gdzie stoją premierzy Czech i Słowacji, Andrej Babiš i Robert Fico – dający do zrozumienia, że Rosji trzeba by odpuścić, ale nie działający bezpośrednio w jej interesie.

Tymczasem w biografii Radewa jest jedno frapujące wydarzenie związane ze Służbą Wywiadu Zagranicznego Rosji. Jakie to wydarzenie? Zapraszam do wysłuchania podcastu.


Rozdziały (11)

1. Wprowadzenie i temat programu

Miłada Jędryś i Anna Wójcik przedstawiają program Drugiego Rzutu Oka, skupiając się na zmianach w Bułgarii po wyborach parlamentarnych.

2. Jan Nowinowski o Radewie i jego wpływie

Jan Nowinowski analizuje karierę i program polityczny Radewa, a także jego wpływy na Bułgarię.

3. Historia i program postępowej Bułgarii

Jan Nowinowski omawia historię partyjną i program polityczny postępowej Bułgarii, skupiając się na jej popularności.

4. Protesty społeczne i wpływy Borisowa

Analiza protestów społecznych i wpływu partii GERB na politykę Bułgarii, podkreślenie zmian w poparciu wyborców Borisowa.

5. Oligarchia i korupcja w Bułgarii

Analiza oligarchii i korupcji w Bułgarii, porównanie z Węgrami, skupienie na wpływie Borisowa i Pełskiego.

6. Nowy rząd i jego priorytety

Analiza priorytetów nowego rządu postępowej Bułgarii, w tym reformy sądownictwa i budżetowe priorytety.

7. Wprowadzenie euro w Bułgarii

Analiza wprowadzenia euro w Bułgarii i jego wpływ na gospodarkę, porównanie z sytuacją w Polsce.

8. Wpływ wprowadzenia euro na inflację i gospodarkę

Podróżnicy opisują wpływ wprowadzenia euro na inflację i gospodarkę Bułgarii, omawiając negatywne skutki i perspektywy długofalowe.

9. Stosunek Bułgarii do Rosji i wojny w Ukrainie

Analiza polityki Radewa wobec Rosji i wojny w Ukrainie, jego podejście do sankcji zachodnich i rozmów z Moskwą.

10. Transformacja Bułgarii i potrzeba powrotu do przeszłości

Przegląd transformacji Bułgarii i analiza potrzeby społeczeństwa Bułgarskiego do powrotu do przeszłości, z podkreśleniem sytuacji w Sofia.

11. Perspektywy gospodarcze i polityczne Bułgarii w Unii Europejskiej

Analiza perspektyw gospodarczych i politycznych Bułgarii w kontekście członkostwa w Unii Europejskiej, z uwzględnieniem problemów korupcyjnych i innowacji.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 21 wyników dla "Bułgaria"

No ale wygrał blok postępowa Bułgaria Rumena Radewa, czyli byłego prezydenta, który zrezygnował z urzędu pod koniec drugiej kadencji, żeby wystartować.

Zresztą postępowa Bułgaria też sobie stawiała za cel eliminację czy zmniejszenie nierówności społecznych, co jest myślę postulatem jednak tradycyjnie uważanym za lewicowy.

wykształciła taką grupę ludzi wokół siebie, którzy czerpali korzyści z przetargów publicznych, z projektów unijnych, bo też o tym warto powiedzieć, że Bułgaria pod rządami Borysowa dosyć stabilnie się rozwijała, niemniej też mieliśmy liczne przypadki

Tutaj oczywiście istnieje ryzyko, to znaczy takie, że być może postępowa Bułgaria wcale nie będzie chciała zrobić uderzeniowej operacji, tylko w jakiś sposób porozumie się z już obecnymi elitami.

Postępowa Bułgaria porozumie się z siłami proeuropejskimi.

To jest przede wszystkim koalicja Kontynuujemy Zmiany Demokratyczne Bułgaria.

I Poznawa Bułgaria i ta koalicja mogą mieć razem dwie trzecie i jeżeli oni się porozumieją, to rzeczywiście to będzie sygnał, że Radew chce faktycznych zmian, że zależy mu na odpolicznieniu sądownictwa.

W związku z tym, że poprzedni rząd po protestach podał się do dymisji w grudniu 25 roku, to nie udało się uchwalić regularnego budżetu i Bułgaria ciągle operuje na podstawie prowizorium.

Wstępne prognozy mówią o tym, że Bułgaria będzie miała inflację w kwietniu na poziomie nawet 7,1%.

Bułgaria ciągle może otrzymać niecałe 3 miliardy, 2,9 miliarda euro.

A co dziwi pewnie obserwatorów z Polski, to to, że 1 stycznia rzeczywiście Bułgaria wprowadziła euro.

Wraz z przyjęciem euro Bułgaria traci swoją niezależność lewa, który rzeczywiście w XIX wieku był istotnym elementem zwiększania podmiotowości od Imperium Osmońskiego.

Natomiast powiedziałbym, że mało było takiej dyskusji eksperckiej, ekonomicznej, bo ona też wynikała z tego, że Bułgaria od wielu lat była bardzo mocno zintegrowana ze strefą euro.

Jest takim oczywiście naturalnym ułatwieniem w turystyce, w wymianie handlowej, transferach do diaspory, którą też Bułgaria ma liczna w innych krajach strefy euro.

To znaczy postępowa Bułgaria i w ogóle wszystkie partie mówiły o wzroście cen, który poniekąd wynikał z przyjęcia euro lub one to wiązały z przyjęciem euro.

Nawet w jednym z wywiadów przed wyborami powiedział o tym, że Bułgaria mogłaby spełnić taką istotną funkcję łącznika pomiędzy Europą Zachodnią a Rosją.

pomocy wojskowej dla Kijowa, pomimo że Bułgaria czerpie z tego wydatne korzyści, bo eksportuje, wcześniej eksportowała sporo starego, posowieckiego sprzętu, teraz eksportuje amunicję w starym sowieckim standardzie, która prawdopodobnie nie znalazłaby innych rynków zbytu lub zbyt wielu poza Ukrainą, więc powiedziałbym, że tutaj Radew uderza w takie tony dość mocno symetrystyczne,

Czy on powiedział, że Bułgaria nie będzie uczestniczyć w pakietach pomocowych, ale on nie będzie ich blokował na forum unijnych i tutaj nawiązał do postawy, którą prezentuje premier Słowacji Robert Fico, premier Czech Andrzej Babisz, czy od jutra premier elekt Piotr Madziar?

Znaczy Bułgaria nie importuje rosyjskiej ropy naftowej, rosyjskiego gazu ziemnego, nawet rosyjskiego paliwa jądrowego już nie robi i wydaje mi się, że powrót do tego procesu, a Węgry cały czas...

Natomiast generalnie jednak wydaje mi się, że Bułgarzy patrzą w przyszłość i zwycięska postępowa Bułgaria też odwoływała się jednak do takich haseł rozwoju tego tytułowego postępu.

I tym pytaniem, czy Bułgaria będzie miała pomysł na postęp, zakończymy.