Mentionsy

Drugi Rzut OKA
Drugi Rzut OKA
16.05.2026 07:17

W Bułgarii po wyborach parlamentarnych wreszcie stabilnie. Ale bliżej Rosji

Po ósmych wyborach w ciągu czterech lat Bułgarzy wreszcie mogą odetchnąć z ulgą – udało im się wybrać siłę, która będzie miała większość w parlamencie. Ale dla reszty UE nowy premier Rumen Radew jest trochę zagadką


Kim jest Rumen Radew, lider bloku „Postępowa Bułgaria"? Pytam o analityka z Ośrodka Studiów Wschodnich Jana Nowinowskiego. „To zawodowy wojskowy pilot myśliwców, generał lotnictwa i przez wiele lat głównodowodzący bułgarskich sił powietrznych.

W okresie komunistycznym był przez kilka lat członkiem Partii Komunistycznej, gdyż wówczas to było wymagane, aby uzyskać stopień oficerski. Natomiast później, już po 1989 roku, nie był członkiem żadnej z partii politycznych. W 2016 roku został nominowany przez postkomunistyczną Bułgarską Partię Socjalistyczną na urząd prezydenta" – tłumaczy mój rozmówca.

I właśnie ze względu na styl sprawowania urzędu prezydenckiego ponad podziałami, a przede wszystkim z dystansem do rządzących do tej pory ugrupowań proeuropejskich, ale silnie klientystycznych i oskarżanych o korupcję Radew stał się dla Bułgarek i Bułgarów najlepszą alternatywą. Gdy poprzedni rząd Rosena Żelazkowa podał się do dymisji po fali protestów w listopadzie 2025 roku, odszedł ze stanowiska prezydenta i stanął na czele opozycji.

Ale czy Bułgarów porwał jego program? Raczej jego postawa, bo program Postępowej Bułgarii jest dość niekonkretny, a i przed objęciem stanowiska premiera Radew go nie skonkretyzował. „Mi tutaj brakuje konkretów i nie mam absolutnie przekonania, że Radew i jego ekipa ma konkretny plan na to, jak po pierwsze odpolitycznić sądownictwo, jak podjąć faktyczną walkę z korupcją" -mówi Nowinowski.

Co wygrana Radewa oznacza dla Unii Europejskiej? „Radew jak na standardy europejskie może być uznawany za polityka prorosyjskiego. Jak na Bułgarię jest umiarkowanie prorosyjski. Nie traktuje Moskwy jako wroga. Mówi o tym, że powinno się wrócić do bliższej współpracy z Moskwą. Bułgarzy mają tradycyjny sentyment do Rosji, carska Rosja miała istotną rolę w walce o niepodległość Bułgarii z Imperium Osmańskim" – przypomina analityk OSW.

O ile jednak nie przewiduje, żeby Radew miał być w Unii nowym Orbánem, blokującym pomoc dla Ukrainy, to widzi go raczej tam, gdzie stoją premierzy Czech i Słowacji, Andrej Babiš i Robert Fico – dający do zrozumienia, że Rosji trzeba by odpuścić, ale nie działający bezpośrednio w jej interesie.

Tymczasem w biografii Radewa jest jedno frapujące wydarzenie związane ze Służbą Wywiadu Zagranicznego Rosji. Jakie to wydarzenie? Zapraszam do wysłuchania podcastu.


Rozdziały (11)

1. Wprowadzenie i temat programu

Miłada Jędryś i Anna Wójcik przedstawiają program Drugiego Rzutu Oka, skupiając się na zmianach w Bułgarii po wyborach parlamentarnych.

2. Jan Nowinowski o Radewie i jego wpływie

Jan Nowinowski analizuje karierę i program polityczny Radewa, a także jego wpływy na Bułgarię.

3. Historia i program postępowej Bułgarii

Jan Nowinowski omawia historię partyjną i program polityczny postępowej Bułgarii, skupiając się na jej popularności.

4. Protesty społeczne i wpływy Borisowa

Analiza protestów społecznych i wpływu partii GERB na politykę Bułgarii, podkreślenie zmian w poparciu wyborców Borisowa.

5. Oligarchia i korupcja w Bułgarii

Analiza oligarchii i korupcji w Bułgarii, porównanie z Węgrami, skupienie na wpływie Borisowa i Pełskiego.

6. Nowy rząd i jego priorytety

Analiza priorytetów nowego rządu postępowej Bułgarii, w tym reformy sądownictwa i budżetowe priorytety.

7. Wprowadzenie euro w Bułgarii

Analiza wprowadzenia euro w Bułgarii i jego wpływ na gospodarkę, porównanie z sytuacją w Polsce.

8. Wpływ wprowadzenia euro na inflację i gospodarkę

Podróżnicy opisują wpływ wprowadzenia euro na inflację i gospodarkę Bułgarii, omawiając negatywne skutki i perspektywy długofalowe.

9. Stosunek Bułgarii do Rosji i wojny w Ukrainie

Analiza polityki Radewa wobec Rosji i wojny w Ukrainie, jego podejście do sankcji zachodnich i rozmów z Moskwą.

10. Transformacja Bułgarii i potrzeba powrotu do przeszłości

Przegląd transformacji Bułgarii i analiza potrzeby społeczeństwa Bułgarskiego do powrotu do przeszłości, z podkreśleniem sytuacji w Sofia.

11. Perspektywy gospodarcze i polityczne Bułgarii w Unii Europejskiej

Analiza perspektyw gospodarczych i politycznych Bułgarii w kontekście członkostwa w Unii Europejskiej, z uwzględnieniem problemów korupcyjnych i innowacji.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Radew"

No ale wygrał blok postępowa Bułgaria Rumena Radewa, czyli byłego prezydenta, który zrezygnował z urzędu pod koniec drugiej kadencji, żeby wystartować.

No i teraz chciałam się zapytać pana, kim jest Truman Radew?

Ale najpierw właśnie, zanim porozmawiamy o programie politycznym i o rządzie, to porozmawiajmy o samym Radewie i o tej potrzebie Bułgarów.

Myślę, że warto od tego zacząć, że Radew to zawodowy wojskowy pilot myśliwców, generał lotnictwa i przez wiele lat głównodowodzący bułgarskich sił powietrznych.

Tutaj mamy taką historię, która pewnie jeszcze o tym powiemy trochę więcej, ale która wiąże poniekąd Radewa z Rosją, to znaczy

I szef tego think tanku, Leonid Reszetnikow, były oficer sowieckiego, a później rosyjskiego wywiadu, prawdopodobnie zasugerował kandydaturę Radewa ówczesnej szefowej Bułgarskiej Partii Socjalistycznej.

Na przykład to, że Radew jest kandydatem FSB?

Niemniej mamy ślad, który wskazuje na jakąś inspirację i sygnał, że wybór Radewa mógł być w tamtym momencie przynajmniej uznawany przez Moskwę za korzystny dla niej.

Radew kilka miesięcy później wygrał wybory.

Radew zachował taką postawę bezstronnego krytyka, recenzenta, kolejnych rządów.

Powiedziałbym, że kompetencje prezydenta w Bułgarii są bardzo ograniczone, więc Radew mógł co najwyżej spowalniać proces legislacyjny, bo to weto prezydenckie można odrzucić zwykłą większością głosów.

Jak popatrzymy sobie na te wyniki zaufania społecznego, to większość czołowych polityków gdzieś oscyluje w granicach 15-20%, a Radew cieszył się zaufaniem w wysokości 40-45%.

I przez to do dzisiaj nawet partie, które tak jak Radew chociażby pozycjonują się jako zatroszczone o los najuboższych, więc powiedzielibyśmy, że są w pewnych kwestiach może nawet lewicowe, a przynajmniej socjalne, to dość mocno przywiązują się do tego, że podatki powinny być niskie, proste.

Strukturalnie możemy mówić rzeczywiście o jakimś modelu liberalnym, natomiast Radew, czy właśnie partia postkomunistyczna mówiła często o tym, że jednak te świadczenia socjalne powinny trafiać do grup najuboższych.

organizatorami największych protestów w Sofii była partia preeuropejska, dosyć jak na Bułgarię liberalna, to Radew też usiłował się wpasować w te nastroje.

I kampania wyborcza postępowej Bułgarii opierała się właśnie na tym dosyć enigmatycznym haśle demontażu modelu oligarchiczno-korupcyjnego i Radew połączył to, o czym mówiłem wcześniej, czyli swoją osobistą, silną pozycję z takim...

Na poziomie wypowiedzi one cały czas są dosyć ogólne i mnie tutaj brakuje konkretów i nie mam absolutnie przekonania, że Radew i jego ekipa ma konkretny plan na to, jak po pierwsze odpolitycznić sądownictwo, jak podjąć faktyczną walkę z korupcją, jak stopniowo, bo to oczywiście nie jest

Trzy dni po wyborach podał się do dymisji, mimo że wcześniej konsekwentnie odmawiał tego kroku, co można odebrać jako taką wyciągniętą rękę w kierunku obozu Radewa, aby ten jednak nie przeprowadzał tak radykalnych zmian, tylko to się działo drogą porozumień.

I Poznawa Bułgaria i ta koalicja mogą mieć razem dwie trzecie i jeżeli oni się porozumieją, to rzeczywiście to będzie sygnał, że Radew chce faktycznych zmian, że zależy mu na odpolicznieniu sądownictwa.

Nawet Radew, który jeszcze w maju zeszłego roku mówił o referendum w sprawie przyjęcia euro, nawet wpłynęła taka

Dobrze, a teraz zaczęliśmy rozmowę od tego, co by się wydawało pocałunkiem śmierci dla Radewa, czyli tego endorsementu ze strony rosyjskiego wywiadu, ale co pocałunkiem śmierci jednak nie było.

Powiedziałbym, że Radew jak na standardy europejskie może być uznawany za polityka prorosyjskiego, jak na Bułgarię jest umiarkowanie prorosyjski.

Niemniej jest to jakaś emocja, którą można politycznie wykorzystywać i Radew zarówno jako prezydent, jak i teraz ubiegając się, walcząc o zwycięstwo w wyborach parlamentarnych, również do tego typu elektoratu się gdzieś tam uśmiechał.

pomocy wojskowej dla Kijowa, pomimo że Bułgaria czerpie z tego wydatne korzyści, bo eksportuje, wcześniej eksportowała sporo starego, posowieckiego sprzętu, teraz eksportuje amunicję w starym sowieckim standardzie, która prawdopodobnie nie znalazłaby innych rynków zbytu lub zbyt wielu poza Ukrainą, więc powiedziałbym, że tutaj Radew uderza w takie tony dość mocno symetrystyczne,

Natomiast pytanie teraz, czy Radew będzie miał sprawczość i pozycję, aby jakąkolwiek zmiany na forum międzynarodowym zainicjować?