Mentionsy

A skoro padło słowo interes, to w pierwszej części naszej rozmowy już za chwilę pomówimy o zjawisku januszyzmu i januszy biznesu.

Owym przysłowiowym już Januszom biznesu zawdzięczamy gospodarczy sukces Polski, a na ile jest to wygodna fikcja, o której lubią rozprawiać ci, którym być może tak naprawdę ten feudalny, trochę wsteczny i na pewno...

Czy spotkałeś się z nim kiedyś i czy uważasz, że w ogóle mówienie o Januszach biznesu jest w Polsce uprawnione?

Mianowicie chciałbym przeprosić blisko 200 tysięcy naszych rodaków, którzy mają na imię Janusz, a przez cały ten segment będą słuchać o tym, czego to Janusze biznesu są winni.

No więc podobnie jest z Januszami w roku 2020.

Nie wiem, czy zdajesz sobie sprawę, jedynie 19 chłopców nazwano Janusz.

Szkoda, bo to kawał polskiej historii zapisali Janusze.

Więc jeżeli ktoś jest gotów znaleźć inny termin na opisanie jednego z oblicz Polski współczesnej, aniżeli Janusz Biznesu, no to może warto zawrócić Wisłę kijem.

Nie jest tak, że ja nazywam i pewnie nie jest tak, że ty nazywasz każdą osobę, która prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą albo która jest małym bądź średnim przedsiębiorcą, który uczestniczy w spółce z Januszem.

Mało tego, nie jest przecież tak, że Januszyzm cechuje jedynie drobną inicjatywę prywatną.

Z łatwością znajdziemy przejawy takiej Januszerki na przykład w wielkich, międzynarodowych korporacjach.

Znajdziemy Januszy w urzędach, znajdziemy Januszy w szpitalach i na uczelniach.

Mało tego, będę tutaj bronił tezy, że Januszyzm jest zjawiskiem globalnym.

I wszystkie te stereotypowe cechy, które my przypisujemy Januszowi, również istnieją w Niemczyźnie.

Jan Śpiewak, Adam Leszczyński i inni autorzy, Andrzej Leder, ale będę raczej bronił tezy, że u nas cały czas w bólach rodzi się burżuazja ze wszystkimi też dla burżuazji negatywnymi cechami, które razem z nią wkraczają na scenę.

Natomiast na czym polega pewna wyjątkowościowego januszyzmu biznesowego?

Janusz urzędniczy albo Janusz uczelniany nie znajduje wielu obrońców.

To jest pewien przywilej, który ma Janusz.

Janusza bronić, no a wystarczy i pewnie przygotowując się do tego odcinka też to widziałeś, rzucić okiem na same nagłówki i lidy w artykułach, no bezustanne powtarzanie, że ci Janusze, na których tak narzekacie, wytwarzają połowę polskiego PKB, że ci Janusze, którymi tak gardzicie, zatrudniają ponad dwie trzecie Polaków, że ci Janusze, których tak wyśmiewacie, są autorami polskiego sukcesu gospodarczego po roku 1989, no bo przecież nie politycy.

Zatem, kto tu notabene utożsamia każdego drobnego przedsiębiorcę z Januszem.

Gdzie w takim razie widzę ową Januszerkę i gdzie widzę te grzechy Januszyzmu?

One przede wszystkim się objawiają w relacjach Janusza Biznesu z jego podwładnymi pracownikami.

No ale na podstawach Januszerskich cierpią też klienci.

Tracą na tym kontrahenci Janusza, no bo przecież niepłacenie faktur albo niedopłacanie, czyli powiedzenie, no umówiliśmy się na x, ale ja ci dam 80% x albo nie dam nic wcale.

Te wszystkie postawy, te wszystkie zachowania łącznie dają nam obraz tego, co nazywamy januszyzmem i myślę, że mamy prawo o tym mówić głośno i myślę, że mamy prawo mówić, że takie zjawisko w Polsce istnieje.

Janusz Biznesu to jest ktoś, kogo model biznesowy w całości albo w części opiera się na zwiększaniu zysku poprzez szantaż moralny, wykorzystywanie większej siły przetargowej, omijanie przepisów prawa albo odwoływanie się do firmy za pomocą rodziny, której należy się poświęcać i wszystkich innych nieformalnych przewag przetargowych.

zarządzania przedsiębiorstwem w gospodarce, pewien model prowadzenia biznesu, pewną aktywność gospodarczą, to dużo łatwiej będzie nam zbijać te argumenty, które niewątpliwie padną, argumenty, które dobrze znamy, krytyków lewicy i obrońców takiego modelu kapitalizmu, które mówią, no tak, zwalczacie Januszy, bo tak naprawdę zwalczacie dyplomatów,

Tak, gdy mówimy o januszyźmie w Polsce, to mówimy o pewnej formie socjopatii.

Wiele innych praktyk stosowanych w Polsce do tego, żeby zachęcić ludzi, znowu cudzysłów zachęcić, do dłuższej pracy, do wyrzeczenia się premii, do zgodzenia na bardzo dziwny system rozliczeniowy, na przykład system, który traktuje nadgodzinę jako normalną część pracy, albo uzależnia premię odgodzenia się na różne wyrzeczenia, żeby go sobie przyjęli, jest elementem tegoż januszyzmu.

w swoich własnych życiach zawodowych, zmagaliście się z problemem januszyzmu.

Musieliśmy dokonać jakiejś selekcji, więc pozwól, że przytoczę niektóre przykłady, dobrane tak, żeby się nie powielały, bo pewne patologie po prostu po wielokroć były wymieniane przez wiele różnych osób, a zaproponuję pewną januszową selekcję.

Nasz przyjaciel z jednego z klubów pisze, że Januszek to oczywiście branie z grubsza wszystkiego na fakturę.

Można powiedzieć, że Janusz przez wielkie J. Szef działu pyta, czy znam jakichś grafików, co by ikonki do produktu zrobili za friko, bo będą mogli sobie wrzucić do portfolio.

Janusz Nasz nie uznawał dni na żądanie, a za każdy dzień na L4 potrącał z wypłaty 250 zł.

Dalej, Janusz kazał jechać do siebie do domu i skręcać meble dla swojego dziecka w godzinach pracy.

Janusz złożył jej propozycję nie do odrzucenia.

Skoro odwołałeś się do historii i dziękuję ci za to, że mogę teraz założyć kapitał kulturoznawcy, to właśnie na kanwie historycznej chciałbym to zrobić, bo mam taką intuicję, że dzisiaj nas te spory o tak zwany januszyzm i o relacje pracy władzy i podległości w prywatnych przedsiębiorstwach, mówiąc kolokwialnie, grzeją tak bardzo, dlatego, że...

przemądrzałym, zadufanym w sobie, uważającym, że wszyscy żyją na jego łasce i od niego zależą panu na folwarku, który w dziwnej mieszance fascynacji Zachodem i pogardy wobec tegoż samego Zachodu chce sobie samo dzierżawić i jest parodią przecież współczesnego szefa Janusza Biznesu właśnie.

że te wszystkie rzeczy tak dobrze dzisiaj w Polsce grają i są tak potrzebne, bo mamy poczucie takie zbiorowe, że tutaj nie mierzymy się tylko z tym Januszem w osobie naszego szefa, szefowej, przełożonego w urzędzie albo instytucji, w której pracujemy, ale że mierzymy się z czymś więcej, mierzymy się z figurą, która w

Polsce, ale pewnie i o gospodarkach o podobnej tradycji, krajach o podobnej historii jest po prostu bardzo trwała i nie sposób jej tak łatwo wyegzorcyzmować i wykorzenić, że ta figura Janusza jest po prostu bardzo długowieczna, żeby nie powiedzieć, nie używając dużego słowa.

Józefa Gołuchowskiego, profesora filozofii w Wilnie, który tak o konflikcie tych różnych pięknoduchów domagających się tego, by chłopów tak nie batożyć, nie prześladować, nie wyzyskiwać, z polskim dziedzicem, z polskim panem pisał tak, uwaga, dłuższy cytat.

Nasz Janusz będzie utrzymywał, nawet jeśli odziedziczył pieniądze, będzie chociaż tworzył wrażenie.

Bo zanim cię wypuszczę na odpowiedź na to pytanie, ja mam wrażenie, że ten konflikt, spór o zjawisko zwane Januszyzmem i relacje pracy w Polsce ma jeszcze oczywisty wymiar pokoleniowy.

Januszyzm nie miałby takiego paliwa, by trwać, zatem musiałby zostać poddany jakiejś siłowej korekcie.

Ten kościół pełnił też rolę wykraczającą poza stricte religijną, ponieważ jest on miejscem schronienia dla przeszło pół tysiąca chrześcijan, zresztą nie tylko katolików.

przejawy antychrześcijańskiej bigoterii, które zaczynają razić chrześcijan na całym świecie, w tym w Stanach Zjednoczonych.

No bo jeżeli dość łatwo można znaleźć w sieci filmiki przedstawiające ultraortodoksów żydowskich, którzy na przykład plują na duchownych chrześcijańskich, po prostu na ich widok, to sam fakt, że są w ich mieście, albo w którym plują czy atakują modlących się chrześcijan, albo po prostu ludzi, którzy na przykład mają krzyż w widocznym miejscu, no to tego typu filmiki są później oglądane.

Przecież w ubiegłym roku doszło do wtargnięcia izraelskich policjantów do kompleksu klasztornego na Wzgórzu Oliwnym i do szarpaniny z obecnymi tam francuskimi żandarmami i do zatrzymania dwóch z nich, którzy dopiero

To też podzięka od Turków za to, że Francuzi pobili Rosjan w wojnie krymskiej i dostali, że tak powiem, w rozliczeniu też tą pozycję protektorów.

To też wynik pierwszej w dziejach interwencji humanitarnej, kiedy Napoleon III wysłał armię do Imperium Osmańskiego w obronie chrześcijan.

No i dziwnym trafem błyskawicznie okazuje się, że Izraelscy policjanci ze wszystkich świątyń, które są, muszą najść akurat tą, która jest pod obiegą Francji i akurat tą, w której Jezus Chrystus nauczył swoich uczniów najważniejszej i najświętszej chrześcijańskiej modlitwy, czyli modlitwy ojczyzny.

Jaki z tego możemy wysnuć wniosek inny, że Izraelowi już po prostu kompletnie na tym, jak jest postrzegany, nie zależy i że może co najwyżej własnej opinii publicznej pokazywać, a no tak, ci chrześcijanie z nami tak, no to my z nimi tak.

Jeżeli oni uważają, że będą bezkarni, no to my im pokażemy, że przynajmniej na poziomie symbolicznym włożymy im palec w oko, urazimy ich w ich, że tak powiem, najgłębszych religijnych uczuciach, a że chrześcijanom na tym wszystkim zależy po pierwsze z powodu tego, że no to jest na przykład...

I to z definicji są najświętsze miejsca dla chrześcijan, ale także ta społeczność chrześcijańska, która jest w Palestynie, to jest najstarsza ze społeczności chrześcijańskich na świecie.

Chrześcijanie z Gazy byli na pierwszych soborach kościoła powszechnego.

chrześcijan, po prostu uciekają stamtąd, albo są zabijani.

Więc los chrześcijan jest tam absolutnie tragiczny, biorąc pod uwagę sytuację, ale wydawałoby się, że o ile Jajsz, Almumin mogą robić różne rzeczy, to jednak Izrael będąc członkiem ONZ-u, państwem demokratycznym i tak dalej, może być państwem, od którego oczekujemy wyższego...

standardu, no a mamy teraz martwych chrześcijan zabitych na dziedzińcu kościoła w wyniku absolutnie niesprowokowanego ataku na, podkreślam, jedyny kościół w gazie, no więc to jest trochę tak jak gdyby narysować wielką mapę gazy, postawić kropkę i powiedzieć tu jest jedyny kościół i akurat dziwnym trafem drugi raz ten kościół zostaje zaatakowany i jeszcze mamy ofiary śmiertelne.

Więc mówię to wszystko, żeby z jednej strony pokazać, że zgadzam się z tobą, że izraelskie elity przywódcze są w jakimś amoku, a z drugiej strony chciałem też odpowiedzieć na zapytania niektórych z was, które widziałem, chociażby w komentarzach pod tamtym poprzednim odcinkiem izraelskim, ale niektórzy nawet wspominali o tym, kiedy gościliśmy Jakuba Katulskiego czy Jagodę Grądecką, no czemu nie było mowy o chrześcijanach?

Zgoda, należało pewnie wspomnieć o tym wcześniej, mogę na swoją obronę i naszą powiedzieć, że kiedy rozmawialiśmy o Libanie, no to wspomnieliśmy tragiczny los Maronitów, ale tak, wskazując na nieszczęścia, które wiążą się z polityką Izraela, należy podkreślić, że również palestyńscy chrześcijanie i chrześcijanie w tym regionie tak w ogóle padają ich ofiarą.

Pamiętam, kiedy w moim liceum zorganizowano wybory i mieliśmy urny i mogliśmy wybierać sobie prezydenta państwa i czy będziesz bardzo zdziwiony, czy ktokolwiek będzie bardzo zdziwiony, jeśli powiem, że w Cuglach wybory te wygrał Janusz Korwinnik.

Dość przypomnieć, nie wiem, ugrupowanie Janusza Palikota, które pewnie swego czasu naprawdę gromadziło dużo atencji, uwagi i poparcia młodych ludzi, ale jednej kadencji nie przetrwało, a jego los chwilę później podzielił Paweł Kukiz, czy do pewnego stopnia także Ryszard Petru.

autora, człowieka, polityka, powstańca i uczestnika opozycji demokratycznej, czyli Jana Józefa Lipskiego.

Praca opisująca historię Komitetu Obrony Robotników, który był jednym ze źródeł późniejszej lewicy solidarnościowej i post-solidarnościowej, ale z rzeczy, na które łatwiej wpaść, pisma polityczne Jana Józefa Lipskiego zostały też wydane przez krytykę polityczną w takim, jak widzicie, bardzo opasłym tomiszczu, więc jest tu co czytać, chociażby świetne.

Dla bardzo, bardzo wielu lewicowców Jan Józef Lipski jako postać...

taki człowiek jest prawdziwie wzorem do naśladowania, ale jest też po prostu bardzo dobrym, bardzo ciekawym autorem świetnych tekstów, więc jeżeli po tamtym odcinku macie jeszcze głód PPS-u, to bardzo polecam Jana Józefa Lipskiego, na przykład pisma polityczne, które wydała Krytyka Polityczna.

No i jako piąte można powiedzieć pato państwo Jana Śpiewaka i proszę, macie całą piątkę.