Mentionsy

Dwie lewe ręce
23.01.2026 18:00

P. Żurawski vel Grajewski: Powstanie 1863. Kontekst społeczny, geopolityka, lekcje dla współczesnych

Dołącz do społeczności ponad TYSIĄCA (!) Patronów podcastu Dwie Lewe Ręce, który prowadzą Marcin Giełzak i Jakub Dymek. Wspieraj treści, które lubisz i miej wpływ na ich kształt: 👉 https://patronite.pl/dlrPamiętajcie też o tym, aby subskrybować nasze treści, tak aby nie ominął Was żaden nowy odcinek! 🔔 Zasubskrybuj: @dwielewereceZapoznaj się też z ofertą sklepu, gdzie autorskie kreacje w stylu DLR: 🛒 https://patronite-sklep.pl/kolekcja/dwie-lewe-rece/━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━W dzisiejszym odcinku Marcin Giełzak rozmawia z o Przemysławem Żurawskim vel Grajewskim o Powstaniu 1863 roku. Omawiamy jego przyczyny, przebieg i bilans. Próbujemy wyjść poza sztywne ramy dyskusji z gatunku “bić się czy nie bić?”, pokazując, że realne dylematy były znacznie bardziej złożone. Analizujemy też międzynarodową szachownicę: politykę Francji, Anglii, Prus, Austrii… a nawet odległe wydarzenia w Meksyku, które też nie były bez wpływu na nasze położenie. Pokazujemy jak społeczny radykalizm frakcji “Czerwonych” dobrze przysłużył się walce niepodległościowej. Mierzymy się wreszcie z tezą Mariana Kukiela, że gdyby nie rok 1863, to nie wygralibyśmy w roku 1920.━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━☚ Facebook: https://www.facebook.com/dwielewe☚ Twitter: https://twitter.com/2lewerece☚ Instagram: https://www.instagram.com/dwielewerece_podcast/ Wszystkie teksty Jakuba: ✍ dymek.substack.comJesteśmy też na platformach:🟢 Spotify: https://podcasters.spotify.com/pod/show/dwielewerece🍎 Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/pl/podcast/dwie-lewe-r%C4%99ce/id1635522094Nowa książka Marcina "Wieczna lewica": 📚 https://patronite-sklep.pl/produkt/wieczna-lewica-marcin-gielzak/

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 34 wyników dla "Wojska Polskiego"

polskiego społeczeństwa.

A zatem nie tylko, tak jak powiedziałeś we wstępie, był to przełom dla narodu polskiego istotny, ale także i litewskiego, białoruskiego, nieco mniej ukraińskiego.

No to spróbujmy przenieść jakąś brygadę Wojska Polskiego z Armii Polskiej do Rosyjskiej.

to żeby przybliżyć to nieco, skrócić dystans do epoki, wyobraźmy sobie, że tak jak w 1815 wojsko Księstwa Warszawskiego, które przecież wyszło tam pod Lipski, dalej do Francji i wróciło w 1815 już po śmierci księcia Józefa i stało się kadrową podstawą Wojska Królestwa Kongresowego.

młodzież, mężczyzn do Wojska Rosyjskiego.

Do Wojska Rosyjskiego szło się na 25 lat.

Między powstaniem listopadowym a styczniowym wybrano z Królestwa Polskiego 300 tysięcy ludzi.

W 2014 roku, kiedy była 500. rocznica bitwy pod Orszą, gdzie wojska Wielkiego Świętstwa Litewskiego...

a zatem terenów, które obejmowały wtedy, w 1514, przed Unią Lubelską, dzisiejszą Litwę, Białorusi, Ukrainę, z posiłkami polskimi rozgromiły wojska moskiewskie.

Orzeł Polski, pogoń litewska, litewska rozumiana jako Litwa historyczna, czyli dzisiejsza Litwa i Białoruś i symbol Kijowa, Archanioł Michał, będący także przecież godłem na sztandarach Wojska Zaporowskiego, na malinowych sztandarach kozaków zaporowskich.

I to były symbole rządu narodowego, pierwszego tajemnego państwa polskiego, fenomenu światowego.

Skoro nie było Rzeczypospolitej, nie było elekcji, nie było uznanego przez naród króla polskiego, no to królem był prymas.

Cały program ugodowy wielopolskiego tylko dlatego był rozpatrywany, że alternatywą był ruch powstańczy, konspiracyjny.

I ta sytuacja była także momentem powstania Komitetu Miejskiego, czyli już nie moralnej rewolucji, ale początku organizacji spiskowej, początku tajemnego państwa polskiego.

Ciężko go zranił, niestety nie zabił, ale to on dokonał zamachu, przystępując do polskiego ruchu.

wątek powstania, bo bardzo ciekawe, jak sądzę, dla naszej publiczności będzie to, żeby podkreślić, iż mamy tutaj realny udział ludu polskiego w powstaniu, którego nie da się sprowadzić do rozdziebią na skróki wrony, chłopi zdejmowali buty zabitym powstańcom i w gruncie rzeczy do tego się sprowadziła ich zaangażowanie.

Wspomniałeś sztyletników, no to są Józef Żońca czy Ludwik Ryl skazani na śmierć i powieszeni za próbę zamachu na Margrabiego Wielopolskiego.

Lud Polski jako część polskiego narodu...

Coś, co najlepiej z kolei oddał Maurycy Mochnacki, pokazując poszerzenie demosu polskiego na etnos Polski.

która miałaby włączyć lud polski w obszar polityczny narodu polskiego.

I w sytuacji ówczesnego Królestwa Polskiego, to o czym mówiłeś, te przejawy, ja się ograniczę do Marcina Borelowskiego, który jako pseudonim przyjął przecież miano Lelewela, a zatem podkreślił tym utożsamienie się z pierwszym historykiem Polski, architektem.

To dlatego chłopi polscy w 1918 posłuchali Witosa, poszli do wyborów do Sejmu Konstytucyjnego i dali rekruta bez problemu do Wojska Polskiego i dzielnie się bili z bolszewikami, a nie poszli na dwory i tworzyli komitety rewolucyjne.

Po 1863 Rosja mogła brutalnie nad Polską panować, ale nie mogła już uwodzić elit polskich, ani ludu polskiego, że to już tak będziemy takimi właśnie szkotami Imperium Brytyjskiego.

I Rosjanie część musieli tu trzymać wojska nad Bałtykiem, część walczyła nad Morzem Czarnym, a tu jeszcze Austriacy wystawili korpus i Rosjanie musieli wystawić swój, żeby przynajmniej obserwował ten austriacki.

Która, czego co zawsze przypominam, także tym, którzy mieli genialny pomysł, żeby podpisać nowy traktat polsko-francuski w Nancy, a zatem w mieście polskiego króla bankruta, który stał się utrzymankiem Burbonów.

Nie miało bazy terytorialnej, nie miało stałej armii, w odróżnieniu od powstania listopadowego, kościuszkowskiego, czy nawet Konfederacji Barskiej, gdzie przecież wojska koronne litewskie, całe chorągwie,

chciałoby się powiedzieć polskiego, ale polskiego litewskiego, białoruskiego, ukraińskiego.

a blisko 30 lat wcześniej Maurycy Mochnacki zapisał w swojej historii powstania narodu polskiego wydarzenie z nocy listopadowej, jak to Mochnacki był człowiekiem niepozbawionym poczucia humoru i napisał, jak to kula pistoletowa przylatująca obok głowy oficera wahającego się, czy przystąpić do walki, szepnęła mu, żeby szybciej powziął stanowienie w sprawie narodowej.

A rząd narodowy musiał demonstrować sprawność władzy państwowej, podziemnego państwa, ale jedynego legalnego państwa polskiego w walce z rządem najezdniczym, czyli moskiewskim.

Odpowiem może trochę zaskakująco, bowiem cytatem z Wielopolskiego, tylko nie starego Wielopolskiego, tylko młodego Wielopolskiego.

Wielopolskiego z epoki powstania listopadowego, kiedy pracował dla dyplomacji powstańczej, a nie epoki powstania przed powstaniem styczniowym.

Jedna rzecz mi się u Wielopolskiego podobała.

Polska wygrała powstanie styczniowe w 1920 właśnie poprzez reakcję ludu polskiego, który nie poszedł na lep bolszewików, tylko podjął sztandary powstańcze z 1963 roku.

I to jest pewien fenomen istnienia politycznego narodu polskiego, jednego z pierwszych politycznych narodów w Europie, w sytuacji nieistnienia państwa polskiego.

0:00
0:00