Mentionsy
Litwa na rozstajach dziejów od zaborów do niepodległości. Prof. Rafał Wnuk
Nowoczesny naród litewski zaczął się kształtować w drugiej połowie XIX w. Przyszła litewska elita wyrosła z warstwy bogatych chłopów. Szczególnie ważną rolę w litewskim odrodzeniu narodowym odegrał Jonas Basanavičius, który zreformował litewską ortografię, a także przyczynił się do tworzenia kultury narodowej w oparciu o tradycję ludową. Główne zagrożenie dla litewskiej kultury i tożsamości upatrywano w polskiej dominacji. Począwszy od 1905 r. litewski ruch narodowy dążył do wywalczenia autonomii i praw narodowych kosztem Polaków w ramach Imperium Rosyjskiego. I wojna światowa umożliwiała Litwinom proklamowanie w 1918 r. niepodległości. Kością niezgody pomiędzy Polakami i Litwinami było jednak Wilno. Ostateczna klęska koncepcji federacyjnych Józefa Piłsudskiego („bunt” Lucjana Żeligowskiego) sprawiła, że znalazło się ono w granicach państwa polskiego. Od drugiej połowy lat dwudziestych w Republice Litewskiej zaznaczyły się tendencje autorytarne. Od 1926 aż do 1940 r. urząd prezydenta sprawował Antanas Smetona, który poszerzał kompetencje głowy państwa. Po wybuchu II wojny światowej Litwa znalazła się w sowieckiej strefie wpływów, ale początkowo zachowała niepodległość. Dopiero w czerwcu 1940 r. znalazła się pod okupacją sowiecką, a następnie włączono ją w skład ZSRR, jako kolejną republikę. Od tego momentu następowała stopniowa sowietyzacja kraju.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Rafałem Wnukiem, dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej i pracownikiem KUL Jana Pawła II.#litwa #aušra, #JonasBasanavičius, #wilno , #piłsudski, #LucjanŻeligowski, #LitwaŚrodkowa, #Smetona, #sowietyzacja#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Szukaj w treści odcinka
Rozumiem, że już wtedy dla Litwinów chyba musiało być jasnym, że ową, tym centrum, nazwijmy to, życia litewskiego to bardziej Wilno niż Kowno, tak?
Ten 905 rok jest również bardzo ważny z tego powodu, bo wówczas właśnie, w czasie tego zjazdu Wilno jest ogłoszone historyczną stolicą Litwy.
Wpisuje się w litewski mit narodowy i od tego 905 roku Wilno w ogóle zacznie być problemem.
Późniejsze spory o Wilno zaczynają się z polskiego punktu widzenia właśnie wtedy, bo Polacy w tamtym czasie jeszcze wciąż Litwinów nie dostrzegają.
Polacy atakują wycofujących się Niemców i przejmują Wilno.
I Wilno jest wtedy polskie.
Nie mają szansy obronić, ale do 5 stycznia mniej więcej walczą o Wilno, praktycznie całe Wilno.
Polacy zajmują Wilno.
Wilno by było tą częścią, nazwijmy ją mieszaną, ale z przewagą Polaków, bo pamiętajmy, że Wilno było miastem polsko-żydowskim.
Wilno pozostawało wielkim znakiem zapytania.
Wilno mogło być w tym momencie zarówno Wilnem, jak i Wilniusem, jak i Wilna, czyli mogło być rosyjskie, mogło być polskie, mogło być litewskie, jak to się stało ostatecznie.
a miesiąc później akceptuje Wilno dla Polaków.
To, że Wilno musi być litewskie jest czymś, przeciwko czemu nie opowie się żaden istotny polityk litewski.
Najważniejszym problemem dla nich jest Polska i Wilno.
A to znowu mamy bardzo ciekawą sytuację, bo Wilno zajęli Sowieci, prawda?
Wilno miało być stolicą radzieckiej Białorusi.
To Wilno jest naprawdę niezwykle interesującym miejscem.
Już to radzieckie, białoruskie Wilno miało być.
No ale Stalin w ramach rekompensaty za możliwość wprowadzenia wojsk sowieckich zabiera Białorusinę na Wilno i daje je...
Ostatnie odcinki
-
Kolonizacja, rewolucja, represje: Kazachstan od...
04.02.2026 09:00
-
Polski James Bond czy hochsztapler? Kim był sze...
28.01.2026 09:00
-
Gorzki smak wolności Gruzja po 1989 r. cz.2. Pa...
21.01.2026 09:00
-
Niezłomni na obczyźnie: Polska emigracja polity...
14.01.2026 09:00
-
Losy PPS w czasie II wojny światowej i po niej....
07.01.2026 09:00
-
Bitwa o Anglię. Dr Jan Szkudliński
30.12.2025 09:00
-
Wietnam w ogniu I wojny indochińskiej (1946–195...
23.12.2025 09:00
-
Rumunia po 1989: długa droga do normalności. Pr...
17.12.2025 09:00
-
Powojenne dziej Górnego Śląska. Prof. Ryszard K...
10.12.2025 09:00
-
Czas Próby. Litwa w czasie II wojny światowej. ...
03.12.2025 09:00