Mentionsy

To w związku z polityką administracji polskiej.

są aktywistami Związku Polaków w Niemczech, co też miało ogromne znaczenie dla tego, co ta ludność spotyka w czasie wojny.

Ale oczywiście nie wszyscy są w Związku Polaków w Niemczech, bo te kategorie tożsamościowe są bardzo rozmyte, to jest całe spektrum.

Działać katolicki, partia Centrum, zdecydowanie narodowiec niemiecki, niechętnie patrzący na Polaków, ale jeszcze niechętniej patrzący na hitlerowców, którzy go...

No i wreszcie po drugiej stronie granicy, czyli na terenie powiatów bytowskich mamy działaczy Związku Polaków w Niemczech.

Część z nich jest w Związku Polaków Niemczech, część i wysyła dzieci do szkół polskich, choć jest ich bardzo mało, bo były w powiecie bytowskim cztery, do wojny przetrwała jedna w Ugoszczy.

Część nie angażuje się w życie polskie, ale na przykład angażuje się w katolickie, życie społeczności katolickiej, a część wie, że ma świadomość, ma korzenie kaszubskie, ale się z nim absolutnie nie afiszuje i nie uważa siebie za Polaków.

Nastroje narastają bardzo radykalizujące się, niechętne i w związku z tym pojawiają się również grupy młodzieży kaszubskiej, która bardzo mocno podkreśla to, że nie czujemy się u siebie w tym kraju.

W związku z tym ja wychowywałem się w cieniu opowieści, w Gdyniu nie było dla nas miejsca.

czyli w powiecie bytowskim, już następuje uderzenie w działaczy Związku Polaków w Niemczech na przykład.

Nauczyciele, lekarze, sołtysi, pocztowcy, leśnicy, działaczy Polskiego Związku Zachodniego, oczywiście księża, jedna trzecia kapituły chełmińskiej od razu zostaje wymordowany.

Ten Sztutow, budowany przez tych Polaków z Wolnego Miasta Gdańska, służy właśnie do tego, aby umieszczać tam tych, którzy są z tego terenu i którzy podpadają tej władzy hitlerowskiej, ale to nie jest tylko Sztutow.

Nieważne, czy był działaczem Związku Polaków Niemczech.

Dbano zresztą dość skutecznie o to, żeby zbyt wielu Polaków w tych jednostkach nie było.

I w związku z tym zdecydować się na coś takiego...

I to jest właśnie najbardziej okrutne, że ci, którzy paradoksalnie występują w obronie, bo często tak jest, ta wystawa to jest straszna, ona źle pokazuje, inaczej, nie tak pokazuje, występujemy w obronie czci i godności Polaków, również tych.

Jego ojciec za działalność Związku Polaków w Niemczech, oskarżoną współpracę z wywiadem, został ścięty w małbicie, a on jako młody chłopak ledwie wszedł w wiek poborowy, choć wdowa po tym zdrajcy Rzeszy z mnóstwem dzieci zostaje sama, wyrzuceni ze swojego gospodarstwa.

Bo świat na ziemiach polskich, w doświadczeniach biograficznych Polaków jest niezwykle złożony.