Mentionsy

MOC HISTORII
09.11.2025 11:10

Nietulisko Małe w gminie Kunów

Pierwsze pisane wzmianki o miejscowości pochodzą z XIV wieku, ale jej historia sięga czasów starożytnych. To tu odkryto unikatowy skarb z okresu Cesarstwa Rzymskiego. Pisał o niej nasz słynny kronikarz Jan Długosz. Właścicielami były tu tak znamienite rody jak choćby Szydłowieccy, Ostrogscy, Czartoryscy, czy Dobrzańscy – przodkowie majora „Hubala”. Do Nietuliska Małego zapraszają Cezary Jastrzębski i Robert Szumielewicz. 

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 18 wyników dla "Nietulisko"

Tym bardziej, że raczej potraktowaliśmy Nietulisko Małe trochę niesprawiedliwie, ponieważ jeśli jest to określenie małe, to oznacza, że od tego się zaczęło, a potem się duże dopiero pojawia, albo wielkie, tak najczęściej właśnie jest.

I dlatego też, kiedy sięgamy po najstarsze jakieś motywy, tak jak wspominamy, że łączyły się te miejscowości, kiedyś było jedno Nietulisko, no to właśnie najczęściej to dotyczy tego małego, tego mniejszego, a nie tego dużego, nie tego wielkiego.

I w związku z tym nadrabiamy to rzeczywiście, chociaż musimy pamiętać, że przecież jest jeszcze nietulisko fabryczne, kiedyś było nietulisko nowe, nietulisko górne, tych nietulisk trochę jest.

A tymczasem konfiguracja terenu taka była, że jednak Nietulisko powstało właśnie w tym dole, w pobliżu miejsca, gdzie świślina wpadała do rzeki Kamiennej.

A kiedy mówimy o samej nazwie, to jednak naukowcy przyjmują, że ona wywodziła się nie od tulenia, nietulisko, wydaje nam się to takie naturalne, no i w związku z tym niektórzy tam przypuszczają, że aha, no tutaj utuliła kogoś ta rzeka, no różne są koncepcje na ten temat, tylko raczej wywodziła się ta nazwa od uciszania, od słowa tolić.

Co oznaczało właśnie uciszanie i raczej była to nazwa osobowa, czyli na przykład jest to Lisław, takie imię funkcjonowało i w związku z tym od imienia Nietolic albo Nietoła, czyli od tego uciszania nazwa pochodziła, a potem ona uległa zmianie i pojawiło się to Nietulisko od Tulenia, więc bardziej jest to wszystko skomplikowane.

W dodatku musimy pamiętać, już pomijając to rozróżnienie na małe Nietulisko czy na duże Nietulisko,

Początkowo to oczywiście w takich tych najdawniejszych zapisach to było Nietoliczko przez Y, NY, a potem dopiero Nietulisko się pojawia.

Nie ulega wątpliwości, że właśnie tak te znaleziska są traktowane jako wyjątkowe, bo rzeczywiście liczba odnalezionych denarów rzymskich jest niebywała i w tej skali europejskiej, kiedy mówimy o tego typu odkryciach, to nasze Nietulisko i dwukrotne znaleziska tych skarbów rzeczywiście zajmuje szczególne miejsce.

Zbiór ten stanowił wedle słów pana G. całość skarbu wykopanego przez jego ojca, czyli tego Jakuba, w maju 1939 roku na wzgórzu nad Rzeką Kamienną w miejscowości Nietulisko Małe.

Ta Młodzowa to jest rzeka, którą w tym dokumencie określono jako płynącą między naszymi wioskami Nietulisko i Kalkow.

No i w tym kontekście Nietulisko też jest wymienione.

Jak już rozpoczniemy wędrówkę przez Nietulisko Małe, głównie będziemy wędrować po lewej stronie rzeki Kamiennej.

Czyli pisał zarówno o własności, jeśli chodzi o Nietulisko Małe, biskupów lubuskich, jak i biskupów krakowskich.

Mamy więc oprócz tej jednej krótkiej informacji bardzo dużo takich wiadomości o charakterze społeczno-ekonomicznym, które nam pokazują jak w drugiej połowie XV wieku nasze nietulisko było urządzone.

Przede wszystkim ta część należąca do biskupów lubuskich, ponieważ 12 października 1514 roku biskup Teodoryk sprzedał między innymi nasze Nietulisko Małe kanclerzowi wielkiemu koronnemu Krzysztofowi Szydłowieckiemu.

Nietulisko, bo później po Sejmie Wielkim dotyczyło też tej części biskupiej, jeśli chodzi o Kraków, było już w prywatnych rękach.

Każdy ten życiorys właściciela jest niezwykle interesujący, a w wielu przypadkach te ich sprawy, bo przecież Nietulisko było jedną z wiosek do nich należących, ocierały się jednak o naszą miejscowość albo wprost dotyczyły naszej miejscowości.

Ostatnie odcinki