Mentionsy

W 350. rocznicę wygaśnięcia piastów.

Bez echa przeszła 350. rocznica śmierci Jerzego IV Wilhelma, księcia Legnicko-Brzeskiego, ostatniego z rodu Piastów.

Faktem przecież jest zniemczenie kulturowe wielu z piastów śląskich.

Do XVI wieku panuje tu gałęź piastów po prostu polska, świadoma korzeni, utrzymująca więzi z państwem Jagiellonów.

Monarchia Henryków Śląskich

Ciekawszy wydaje się tu spór o narodowość jednego z największych piastów śląskich, Henryka IV Prawego, Probusa.

Nasz wielki kronikarz, gloryfikując postać Władysława Łokietka i kujawską linię rodu Piastów, niewątpliwie wyrządził probusowi krzywdę, swoim autorytetem utrwalając daleki od prawdy stereotyp.

Warto mieć świadomość, jaki był wkład Piastów Śląskich w zjednoczenie, nawet jeśli ostatecznie ich domena nie weszła w skład królestwa.

Niuansowania wymaga tym bardziej późniejsza historia Piastów.

Weźmy choćby kwestię hołdów oddawanych panującym w Czechach i Rzeszy Luksemburgom przez śląskich książąt w XIV wieku.

Sami zresztą Piastowie Śląscy, potomkowie Henryków, uważali rządzącą w Krakowie Kujawską, marginalną do niedawna linię Piastów, za parweniuszy.

I źródła powstające w księstwach śląskich po przejęciu ich podwładanie czeskie dalej widzą w piastowskich książętach po prostu Polaków.

Pisana pod auspicjami Piastów Legnicko-Brzeskich około 1385 roku, a więc dwa pokolenia po hołdzie oddanym Luksemburgom, Kronika Książąt Polskich w sposób mocny akcentuje ich polskość, związki z Polską.

Od końca XIV wieku postępuje jednak z pewnością stopniowe niemczenie się w większości gałęzi Piastów Śląskich.

Historyk, który dzieje tej linii dynastii piastowskiej przebadał być może najbardziej dogłębnie prof. Kazimierz Jasiński w swoim monumentalnym Rodowodzie Piastów Śląskich

Polskość wszystkich piastów śląskich do XIV wieku, a niektórych linii śląskich aż do ich wymarcia, jak np.

w wypadku piastów opolskich.

Uchodzenie Piastów Śląskich za książąt polskich zgodnie z tezą Kurta Wódkiego do XVI wieku.

Silne zaakcentowanie polskiego pochodzenia przez Piastów Dolnośląskich, właśnie tych, którzy ulegli poważnemu zniemczeniu w XVI i XVII wieku.

Traktując Piastów Śląskich jako całość, musimy widzieć w nich książąt polskich i to nie tylko z pochodzenia.

W ogóle sam termin Piastowie, oznaczający dynastię wywodzącą się od Mieszka I, powstaje prawdopodobnie na dworze Piastów Dolnośląskich pod koniec XVI wieku, a przynajmniej się tam utrwala, dodaje Jasiński.

To doprawdy zastanawiające, że znajdą się dziś tacy publicyści na prawicy, którzy w swojej ignorancji chcieliby zrzec się długiej i burzliwej historii Piastów Śląskich, bo w imię czego właściwie mielibyśmy nie uznawać ich za część naszego dziedzictwa.

A co nam po Piastach Śląskich zostało do dziś?

Fasadę zamku, jedno z wybitniejszych dzieł renesansu w regionie, zdobią po piersiach licznych panujących w Polsce i na Śląsku piastów, poczynając od kołodzieja.

Mieszka pierwszego przyjmującego chrzest, koronację Bolesława Chrobrego, nawet Bolesława Krzywałstego, zwyciężającego niemieckiego cesarza Henryka V, choć jest tu i ostatni z piastów składający hołd lenny dalekiemu następcy Henryka.

Jaworsko-Świdnickiej Linii Piastów.

Historyczne centra szeregu miast dolnośląskich – Dzierżoniowa, Świebodzic, Lwówka Śląskiego, Złotoryi, Jawora, Oleśnicy, Ettecera – opasają do dziś XIII czy XIV-wieczne mury wznoszone przez Piastów.

od henrykowa po zieloną górę nie każdy wie że olbrzymie opactwo cysterskie w lubiążu to nie tylko jedno z największych na kontynencie barokowych założeń pałacowych ale i gotycka pierwotnie bazylika zbudowana przez śląskich piastów

Wszystkie one dziś barokowe, choć korzeniami sięgające wieków średnich, mieszczące nekropolię Piastów Śląskich.

Szereg zabytków również w późniejszych wiekach, długo po wygaśnięciu lokalnych piastów, związanych było z polskością, jak romańska rotunda św.

Region ten jest usłany zabytkami pamiętającymi Piastów, w taki czy inny sposób związanymi z polskością.

Można powiedzieć, że dziedzictwo piastowskie na Dolnym Śląsku wykracza poza same czasy panowania Piastów.

Dobrze widać to we Wrocławiu, który przestał podlegać władzy Piastów już w 1335 roku, a mimo to dalej toczyła się tu swoista rywalizacja etnosów o wpływy.

budowa kościoła Najświętszej Maryi Panny na Piasku, którego korpus powstaje w czasach czeskiego panowania, choć inicjacja budowy miała miejsce jeszcze za Piastów.

W ogóle większość wielkich gotyckich kościołów, z których słynie Wrocław, powstaje w tym okresie bądź jeszcze za panowania Piastów.

Płytę mogiły wieńczy, obok czarnego orła piastów śląskich, także biały orzeł w czerwonej tarczy.

Jeśli już zwiedzamy Ostrów Tumski, nie powinniśmy przeoczyć otwartych od niedawna dla turystów pozostałości Zamku Henryków Śląskich.

Idea Piastów w XXI wieku.

Pozostając przy tematyce Piastów Śląskich, należałoby stwierdzić, że premier Tusk wpisuje się w ideę piastowską na takiej chyba zasadzie, jak Bolesław II Rogatka, polityka obecnego rządu prowadzona jest mniej więcej z takim rozmysłem jak ta śląskiego księcia.

W omawianym tu zakresie powinna oddać sprawiedliwość dziedzictwu Piastów Śląskich, dowartościować ich rolę w dziejach.

Ale przecież i państewka Piastów Śląskich miały swoje związki z macierzą, a niektóre z nich należałoby uznawać za państwowości po prostu polskie.