Mentionsy

Panie profesorze, przed rokiem 1918, przed listopadem 1918 roku, kiedy Polska odzyskuje niepodległość w dużej mierze dzięki Józefowi Piłsudskiemu, ten sam Piłsudski jest chyba częściej odbierany jako terrorysta niż jako ojciec narodu.

Myślę, że przede wszystkim jest Piłsudski odbierany jako socjalista.

Jeżeli my tutaj mówimy o Piłsudskim, to czy Piłsudski się w ogóle w tak zarysowany przez pana obraz terrorysty wpisuje?

Ale wracam do tego mojego poglądu, który w ogóle, jeśli chodzi o myślenie, o postrzeganie Piłsudskiego, był bardzo ważny też w następnych latach.

Panie profesorze, to powiedzieliśmy sobie co nieco o terroryzmie Piłsudskiego i o bardzo szerokim jego kontekście.

Józef Piłsudski zostaje tymczasowym naczelnikiem państwa.

Na koniec dwudziestolecia, w końcu lat trzydziestych, jest już chyba ugruntowane przekonanie w wielu, bo nie we wszystkich Polakach, ale jednak w wielu, że Józef Piłsudski to jest ojciec narodu.

Jak mówimy o fenomenie Piłsudskiego, bo ta droga, którą pan zarysował, jest pewnym fenomenem.

U progu niepodległości Piłsudski był jednym z kilkunastu osób aspirujących do takiej roli przywódczej w społeczeństwie.

Ale tak naprawdę gro osób uznawanych potem za Piłsudczyków to byli ludzie, którzy się związali z Piłsudskim w okresie galicyjskim, kiedy Piłsudski odchodzi od socjalizmu i chce związać odnowienie sprawy polskiej z wybuchem nadciągającej wolny w Europie, w której zaborcy staną po dwóch stronach frontu i Piłsudski uważał, że w tym momencie trzeba rzucić na szalę wypadków Polski czyn zbrojny.

inny był pomysł na Polskę Piłsudskiego, inny Berlinga, chociaż prawdę mówiąc, Berling był żołnierzem pierwszej brygady i jemu się roiło, że on zrobi w 1941 roku to, co Piłsudski zrobił w roku 1914.

No tyle tylko, że właśnie Stalin to nie Franciszek Józef, a Berling to nie Piłsudski.

Natomiast Piłsudski miał też ludzi, ale też Piłsudskiego niosła legenda.

Bo mówiłem to już obszernie na pana pytanie, kto uznawał Piłsudskiego za terrorystę.

Piłsudski postawił naczyn zbrojny i to była ta legenda.

Co Piłsudskiemu pozwoliło przejąć władzę jesienią 1918 roku?

Jak endecy w kraju, bo jeszcze na czym polegała ta przewaga Piłsudskiego i Piłsudczyków, oni byli w kraju.

To nie dzięki Piłsudskiemu, to dzięki endekom.

To jest taki czas, czas Piłsudskiego.

Taką barwą ochronną dla lecji miał być Piłsudski.

Dmowski świetnie wiedział, że Piłsudski już nie jest socjalistą, ale ten radykalizm Piłsudskiego, przecież nieprzypadkowo Piłsudski pierwszy rząd, jaki powołał, to był rząd

I większość społeczeństwa, jak się sięga na przykład do pamiętników, do diariusz z tego okresu, to ludzie nawet z pewnym dystansem do socjalizmu, to oni postrzegają Piłsudskiego jako socjalistę.

Więc Piłsudski był postrzegany jako socjalista, chociaż lubił wszystko, żeby się od tego odkleić, żeby zostać politykiem ogólnonarodowym.

Sukmanę chłopską założył, więc ten naczelnik państwa, ale też Piłsudski był mistrzem też autokreacji.

Ale Piłsudski też na siłę doprowadził do tworzenia rządu zgody narodowej.

Była bardzo brutalna, bardzo skuteczna, wykorzystująca szkołę i to bardzo skutecznie, a też miała dobre paliwo, bo legenda Piłsudskiego, życie Piłsudskiego, postać Piłsudskiego pasowała.

A Piłsudski do tego dobrze pasował.

Ale kult Piłsudskiego, uznanie dla Piłsudskiego, wielkość Piłsudskiego, przekonanie wielkości Piłsudskiego, zakorzeniona rzeczywiście została pod strzechami bardzo skutecznie.

Nikt nie pamiętał Piłsudskiemu, tam już poza propagandą komunistyczną, ale ona akurat była przeciwskuteczna.

Jakieś Berezy, Brześcia, tych wszystkich okropnych rzeczy, które Piłsudski robił z opozycją.

Ale Piłsudskiego było wolno i było to elementem jego legendy.

Czy Józef Piłsudski to jest bohater na nasze czasy?

Ale warto też Piłsudskiego przypominać jako człowieka, którego jedna próba bardzo boleśnie okaleczyła, to znaczy sięgnięcie po autorytaryzm jako metodę skutecznego rządzenia.

Bo Piłsudski, który był ojcem polskiej demokracji i tak naprawdę jakbyśmy mieli jednym nazwiskiem powiedzieć, kto najbardziej sprawił, że Polska odradzająca się jesienią roku 1918 została posadowiona na fundamencie demokratycznym.

Piłsudski.

Potem to już można byłoby kilka stron zresztą inwektywami, które Piłsudski wymyślał na temat sejmu, parlamentaryzmu, demokracji.

I warto też przypominać, że Piłsudski umierał osamotniony, rozczarowany, wcale nie taki wielki jak w legendzie, bo on zrozumiał, że autorytaryzm też nie jest dobrą metodą, tylko przygnieciony chorobą, przytłoczony już tym ostatnim okresem odchodzenia i już nie miał siły, żeby szukać dalszych recept.