Mentionsy
Dwie twarze Józefa Piłsudskiego
Warszawa, zabór rosyjski, początek dwudziestego wieku. Na arenie dziejów pojawia się Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej. To jej członkowie jesienią 1904 roku użyli na warszawskich ulicach broni przeciwko carskiej policji. Czy bojowcy PPS w swojej działalności uciekali się do terrorystycznych metod?
Początek XX wieku to także okres rywalizacji między dwiema wizjami Polski. Ich symbolami były dwa nurty ideowe: PPS oraz Narodowa Demokracja. O co walczyli socjaliści, a o co endecy? Jaka była postawa liderów tych ugrupowań i które z nich okazało się silniejsze w okresie niepodległej II Rzeczpospolitej?
Dlaczego Piłsudski z czasem dążył do odklejenia od siebie łatki socjalisty? Jak wyglądała droga, którą przebył? Co możemy powiedzieć o jego polityce po zamachu majowym z 1926 roku? Wreszcie, czy Piłsudski był mistrzem autokreacji?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, prof. Tomasz Nałęcz, znawca najnowszej historii Polski.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Panie profesorze, przed rokiem 1918, przed listopadem 1918 roku, kiedy Polska odzyskuje niepodległość w dużej mierze dzięki Józefowi Piłsudskiemu, ten sam Piłsudski jest chyba częściej odbierany jako terrorysta niż jako ojciec narodu.
Myślę, że przede wszystkim jest Piłsudski odbierany jako socjalista.
Jeżeli my tutaj mówimy o Piłsudskim, to czy Piłsudski się w ogóle w tak zarysowany przez pana obraz terrorysty wpisuje?
Ale wracam do tego mojego poglądu, który w ogóle, jeśli chodzi o myślenie, o postrzeganie Piłsudskiego, był bardzo ważny też w następnych latach.
Panie profesorze, to powiedzieliśmy sobie co nieco o terroryzmie Piłsudskiego i o bardzo szerokim jego kontekście.
Józef Piłsudski zostaje tymczasowym naczelnikiem państwa.
Na koniec dwudziestolecia, w końcu lat trzydziestych, jest już chyba ugruntowane przekonanie w wielu, bo nie we wszystkich Polakach, ale jednak w wielu, że Józef Piłsudski to jest ojciec narodu.
Jak mówimy o fenomenie Piłsudskiego, bo ta droga, którą pan zarysował, jest pewnym fenomenem.
U progu niepodległości Piłsudski był jednym z kilkunastu osób aspirujących do takiej roli przywódczej w społeczeństwie.
Ale tak naprawdę gro osób uznawanych potem za Piłsudczyków to byli ludzie, którzy się związali z Piłsudskim w okresie galicyjskim, kiedy Piłsudski odchodzi od socjalizmu i chce związać odnowienie sprawy polskiej z wybuchem nadciągającej wolny w Europie, w której zaborcy staną po dwóch stronach frontu i Piłsudski uważał, że w tym momencie trzeba rzucić na szalę wypadków Polski czyn zbrojny.
inny był pomysł na Polskę Piłsudskiego, inny Berlinga, chociaż prawdę mówiąc, Berling był żołnierzem pierwszej brygady i jemu się roiło, że on zrobi w 1941 roku to, co Piłsudski zrobił w roku 1914.
No tyle tylko, że właśnie Stalin to nie Franciszek Józef, a Berling to nie Piłsudski.
Natomiast Piłsudski miał też ludzi, ale też Piłsudskiego niosła legenda.
Bo mówiłem to już obszernie na pana pytanie, kto uznawał Piłsudskiego za terrorystę.
Piłsudski postawił naczyn zbrojny i to była ta legenda.
Co Piłsudskiemu pozwoliło przejąć władzę jesienią 1918 roku?
Jak endecy w kraju, bo jeszcze na czym polegała ta przewaga Piłsudskiego i Piłsudczyków, oni byli w kraju.
To nie dzięki Piłsudskiemu, to dzięki endekom.
To jest taki czas, czas Piłsudskiego.
Taką barwą ochronną dla lecji miał być Piłsudski.
Dmowski świetnie wiedział, że Piłsudski już nie jest socjalistą, ale ten radykalizm Piłsudskiego, przecież nieprzypadkowo Piłsudski pierwszy rząd, jaki powołał, to był rząd
I większość społeczeństwa, jak się sięga na przykład do pamiętników, do diariusz z tego okresu, to ludzie nawet z pewnym dystansem do socjalizmu, to oni postrzegają Piłsudskiego jako socjalistę.
Więc Piłsudski był postrzegany jako socjalista, chociaż lubił wszystko, żeby się od tego odkleić, żeby zostać politykiem ogólnonarodowym.
Sukmanę chłopską założył, więc ten naczelnik państwa, ale też Piłsudski był mistrzem też autokreacji.
Ale Piłsudski też na siłę doprowadził do tworzenia rządu zgody narodowej.
Ostatnie odcinki
-
Czerwiec 1976. Początek końca PRL?
18.06.2026 14:00
-
Marionetka czy król? Rządy Stanisława Augusta P...
11.06.2026 14:00
-
Jak wyglądały wakacje w PRL?
04.06.2026 14:00
-
Początki króla Stanisława Augusta Poniatowskieg...
28.05.2026 14:00
-
II RP pod francuskim parasolem. Francja i Pols...
21.05.2026 14:00
-
Zamach stanu Piłsudskiego. Przewrót majowy i rz...
14.05.2026 14:00
-
Telefon - historia rewolucyjnego wynalazku
07.05.2026 14:00
-
Rewolucja informacyjna. Wynalezienie druku i hi...
07.05.2026 07:38
-
Katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Wybuch elektro...
23.04.2026 14:00
-
Tolerancja religijna w Rzeczpospolitej. Państwo...
16.04.2026 14:00