Mentionsy
Dwie twarze Józefa Piłsudskiego
Warszawa, zabór rosyjski, początek dwudziestego wieku. Na arenie dziejów pojawia się Organizacja Bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej. To jej członkowie jesienią 1904 roku użyli na warszawskich ulicach broni przeciwko carskiej policji. Czy bojowcy PPS w swojej działalności uciekali się do terrorystycznych metod?
Początek XX wieku to także okres rywalizacji między dwiema wizjami Polski. Ich symbolami były dwa nurty ideowe: PPS oraz Narodowa Demokracja. O co walczyli socjaliści, a o co endecy? Jaka była postawa liderów tych ugrupowań i które z nich okazało się silniejsze w okresie niepodległej II Rzeczpospolitej?
Dlaczego Piłsudski z czasem dążył do odklejenia od siebie łatki socjalisty? Jak wyglądała droga, którą przebył? Co możemy powiedzieć o jego polityce po zamachu majowym z 1926 roku? Wreszcie, czy Piłsudski był mistrzem autokreacji?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, prof. Tomasz Nałęcz, znawca najnowszej historii Polski.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
W takiej sytuacji na arenie dziejów pojawia się organizacja bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej.
Wiele tam było huku, wiele strzałów, większość niecelnych, ale byli zabici głównie po stronie polskiej, ale też i po stronie rosyjskiej.
I musimy pamiętać, że mówimy o społeczeństwie głęboko podzielonym, bo z tym czynem zbrojnym, orężnym Polskiej Partii Socjalistycznej, zresztą nie mamy czasu, w ówczesnym ruchu socjalistycznym, także w Polskiej Partii Socjalistycznej, największej partii socjalistycznej na ziemiach polskich tego okresu, była wielka debata, a potem ostry spór.
Stąd poświęcam temu trochę więcej uwagi, bo tak naprawdę przy całym tym mnóstwu partii, partyjek, jak złośliwy nauczyciel historii w szkole średniej czy na studiach, chce dokuczyć, to oczywiście mówimy o złym nauczycielu, to go tam katuje wyliczeniem tych partii, jakie miały programy, a to można w całe pęczki to wyliczać.
Tak naprawdę ta główna, najważniejsza podziała w polskiej polityce była między właśnie obozem Endecji i pomiędzy przeciwnikami Endecji.
Dla ludzi chcących Polski demokratycznej, postępowej, socjalistycznej w tym ekstremalnym wydaniu, wynik wyborów z XIX roku był szokiem.
Ale tak naprawdę gro osób uznawanych potem za Piłsudczyków to byli ludzie, którzy się związali z Piłsudskim w okresie galicyjskim, kiedy Piłsudski odchodzi od socjalizmu i chce związać odnowienie sprawy polskiej z wybuchem nadciągającej wolny w Europie, w której zaborcy staną po dwóch stronach frontu i Piłsudski uważał, że w tym momencie trzeba rzucić na szalę wypadków Polski czyn zbrojny.
Co było w polskiej tradycji tradycyjnie nośnikiem legendy?
Sztandarowa postać polskiej walki o niepodległość, naczelnik całego społeczeństwa, narodu, choć z takim przechyłem w stronę warstw ludowych na autor Uniwersału Połanieckiego.
Co też było fenomenem polskiej sytuacji?
Natomiast nieszczęściem jest polityka historyczna, jeśli ona ma służyć innej partii tylko.
Bo Piłsudski, który był ojcem polskiej demokracji i tak naprawdę jakbyśmy mieli jednym nazwiskiem powiedzieć, kto najbardziej sprawił, że Polska odradzająca się jesienią roku 1918 została posadowiona na fundamencie demokratycznym.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00