Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
18.09.2024 13:00

Inflanty - zapomniana kraina I Rzeczpospolitej

Rzeczpospolita Obojga Narodów w czasach największej świetności obejmowała tereny nie tylko Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, ale także część Łotwy i Estonii. Słynne Inflanty to nasze dawne północne rubieże i teren konfliktów trzech mocarstw Rzeczypospolitej, Szwecji i Moskwy. Jednak ich historia sięga znacznie dalej...

W XII i XIII wieku na tych ziemiach ma miejsce ekspansja krzyżowców. Początkowo nie byli to jednak Krzyżacy, lecz Kawalerowie Mieczowi. Z kim rywalizowali i dlaczego ponieśli sromotną porażkę w bitwie pod Szawłami? Czy Krzyżacy to wykorzystali? Kim był Wolter von Plettenberg?

W Inflantach rozgrywały się wydarzenia, które na trwale wpisały się do naszej historii. I nie chodzi tylko o słynną bitwę pod Kircholmem, czy fakt, że to dzięki kurlandzkiemu lennikowi Rzeczpospolita stała się posiadaczem zamorskich kolonii. Inflanty polskie to ważna część naszej historii. Pochodzące stamtąd znamienite rody, rodziny i patrioci wpływały na losy Rzeczpospolitej. Co powinniśmy o nich wiedzieć?

O tym wszystkim w podcaście z serii Inne historie Polski rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, dr Tomasz Borowski z Muzeum Historii Polski i Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 28 wyników dla "Inflanty"

Wskazówką na to jest sama nazwa Inflanty, Liwonia, to jest spolszczona nazwa, Inflanty są spolszczoną wersją słowa Liwland, Liwonia, od ludu Liwów, który mieszkał nad Dźwiną, w terenach dzisiejszej Rygi mniej więcej i to był lud ugrofiński, właśnie mimo, że na terenie Łotwy to to był lud ugrofiński, czyli powiązany z Estami, on już prawie zupełnie zaniknął, ale też wskazuje, że prawdopodobnie tereny Łotwy były zamieszkane przez ugrofinów i tylko później Bałtowie wypchnęli ich.

Czym zasadniczo w wymiarze geograficznym są inflanty i jak możemy je narysować na mapie Europy?

Inflanty mniej więcej od XIII wieku pokrywają się z terenami, które współcześnie zajmuje Łotwa i Estonię.

Tak jak wcześniej wspomniałem, nazwa Inflanty wywodzi się od Liwland, czyli od tego dosyć małego obszaru, gdzie mieszkali Liwowie.

Czyli tak jakby kraje bałtyckie to nie to samo co Inflanty, ponieważ kraje bałtyckie, Litwa się do nich zalicza, a nie zalicza się do Inflant.

To uznali Kurlandia, Łatgalia, Semigalia, czyli południowa Łotwa, że to jest granica Inflanty.

Czyli Inflanty to po prostu obszar Łotwy i Estonii z niewielkimi zmianami granicznymi, ale z grubsza tak.

Natomiast, żeby rozbudować swoje wpływy, tam dochodzi do sporu, miejscowi poganie nie chcą tak jakby ustępować miejsca, nadawać kolejnych terenów kupcom niemieckim, dochodzi do sporu, już następca Meinharda, biskup Berthold, nawołuje do tak zwanej corocznej krucjaty, stałej krucjaty, ponieważ inflanty są o tyle magiczną krainą, przynajmniej mi to bardzo działa na wyobraźnię, ponieważ zimą Bałtyk zamarza,

A ponieważ Żmudź, Litwa jest krainą pogańską, nie połączoną z Zachodnią Europą, to przez pół roku Inflanty nie mają w zasadzie żadnego połączenia z Zachodnią Europą, są taką wyspą.

Inflanty są położone tam centralnie i tymi głównymi ośrodkami to jest Dźwina, kiedy kupcy hanzeatycy płyną wzdłuż Dźwiny, później Witebsk, miasta bogate ruskie oraz Zatoka Fińska na północy, także przez Narwę.

To znaczy, inflanty były podzielone pomiędzy biskupów krucjatowych oraz zakon kawalerów mieczowych, tereny były podzielone.

Więc na samym początku Prusy i Inflanty są w pełni równoprawne, a w jakimś sensie Inflanty nawet są potężniejsze, ponieważ...

Więc z początku Inflanty w ogóle są ważniejsze w tej dwójce.

Korzystają z zasobów Inflant w czasie sporu z Litwą i tym samym nie pozwala, aby Inflanty korzystały ze swoich zasobów, broniąc się przed Rusią, która od XIV wieku zaczyna zwolna zrzucać jarzmo mongolskie.

Czyli Inflanty w związku z tym dalej są wciągnięte w walki z Polską, zupełnie wbrew swoim interesom, ponieważ Inflanty i Polska nie mają żadnych konfliktu interesu, natomiast mają wspólnego wroga, którym właśnie jest Ruś.

Tak jak wskazywałem, inflanty co najmniej od XV wieku, a tak naprawdę trochę wcześniej też, miały z Polską i Litwą wspólny interes.

Litwa była zagrożona przez Ruś, Polska w związku z sojuszem z Litwą była także zagrożona przez Ruś i inflanty były zagrożone przez Ruś.

I w momencie, w którym Prusy dokonują sekularyzacji, czyli tak jakby zrywają swoją kontrolę nad Inflantami, wreszcie Inflanty mogą działać w pełni samodzielnie i zupełnie zarzucają konflikt z Litwą, szukają porozumienia z Wilnem.

No i trwa wielka wojna z Iwanem Groźnym, którą Polska wygrywa i włącza Inflanty w granicę Rzeczpospolitej.

Natomiast to jest trochę za wcześnie, dlatego że Polska wtedy nie ma realnej kontroli nad inflantami, tak jak wspominałem, dopiero po Stefanie Batorem Polska otrzymuje kontrolę nad inflantami i w tym czasie inflanty są regionem zniszczonym wojną, gdzie tak naprawdę przez ostatnie 10-15 lat panowało prawo silniejszego i dochodzi do licznych nadużyć.

niesprawiedliwości, których doświadczają Inflantczycy i wydawał broszury takie promujące Inflanty w Polsce, on je wydawał zarówno po niemiecku, czyli tak jakby do mieszkańców Inflant, do elit, ale także po polsku, żeby kwestie pozycji szlachty inflantskiej w Polsce nagłośnić, no bo to teren bardzo, bardzo odległy, więc w jakimś sensie wprowadzenie równego uprawnienia Inflantczyków jest sukcesem takich właśnie postaci jak Jan Dymitr Skolikowski, arcybiskup lwowski.

Czego dotyczyła wojna o Inflanty?

Dotyczyła północnej Estonii, ponieważ tak jak rozmawialiśmy wcześniej, w momencie, w którym krzyżacy inflantcy oddają się pod opiekę polskiego króla i następnie oddają swoje ziemie Polsce i Litwie, bo pierwotnie w ogóle Litwa, możni litewscy uważają włączone do Rzeczpospolitej Inflanty za część Litwy.

Dopiero później, żeby to uregulować, Inflanty stają się włączone do Rzeczypospolitej, czyli one nie należą ani do Polski, ani do Litwy, tylko wspólnotowo, do niezależnej części.

Natomiast już wtedy do tego nie zaliczają się północne Inflanty, nie zalicza się północna Estonia, z Talinem przede wszystkim, ponieważ w Talinie zdają sobie sprawę, że Polska jest tak daleko, że nie przybędzie na czas.

Natomiast południowe Inflanty z księstwem Kurlandii i Semigalii oraz Ładgalia pozostają w granicach Polski zwane jako Inflanty Polskie.

Przez długi czas później jest taki okres, kiedy Moskwa kontroluje większość Inflant, ale Kurlandia, Semigalia i Inflanty polskie dalej są częścią Polski i dla miejscowej szlachty Polska jest takim głównym punktem odniesienia w ochronie przed moskiewskim autorytaryzmem, przed rządami silnej ręki.

taką potężną monografię polskiej inflanty, gdzie opisywał majątki, opisywał kulturę regionu, więc taką pracę u postaw prowadził i do połowy XX wieku, teraz już są szersze prace, natomiast przez