Mentionsy

Dopiero wyprowadzenie jej sztandaru w czasie ostatniego zjazdu PZPR w styczniu 1990 roku stało się jednym z wielkich symboli odzyskania przez Polskę wolności.

Choć PZPR była z nazwy Polska, o tym, kto stoi na jej czele, każdorazowo decydowała Moskwa.

Gdy jednak w grudniu 1970 roku, 14 lat później, na skutek przewrotu pałacowego w gmachu Komitetu Centralnego PZPR Gomułka utracił władzę, jego miejsce zajął Edward Gierek.

Nieco bardziej niezależny próbował być kolejny lider polskich komunistów Stanisław Kania, rządzący PZPR od września 1980 roku do października 1981.

Na użycie siły wobec własnego narodu zdecydował się dopiero Wojciech Jaruzelski, kolejny pierwszy sekretarz PZPR.

Czy jednak to przywódcy każdorazowo decydowali o tym, jaka była PZPR?

PZPR była organizacją pełną paradoksów.

W rzeczywistości zresztą ważniejszy niż zjazd partii był Komitet Centralny, złożony z mniej więcej 200 członków, a także wyłonione z niego biuro polityczne i sekretariat Komitetu Centralnego.

Biuropolityczne PZPR stanowiło rodzaj superrządu zarządzającego komunistyczną Polską przez blisko cztery dekady.

Władza PZPR nad krajem miała jeszcze jeden arcyważny czynnik.

To partyjni urzędnicy sprawowali nadzór, kontrolowali, zapisywali dziesiątki tysięcy stron i stanowili narzędzie wpływu PZPR na rzeczywistość.

W połowie lat 80. pracownikami Komitetu Centralnego i Komitetów Wojewódzkich Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej było blisko 21 tysięcy osób.

Nie ma zresztą przypadku, że dotacje z kasy państwa finansowały działalność PZPR.

Przez ponad 40 lat istnienia w Polsce PZPR miała swoją jednoznacznie czerwoną identyfikację wizualną i własne slogany.

W głośne wychwalanie PZPR włączeni byli wszyscy.

W pierwszym, totalitarnym okresie funkcjonowania PZPR bardzo intensywnie organizowała ona entuzjazm tłumów.

Chociaż do najważniejszych haseł PZPR należały jedność, zjednoczenie, sojusz, to tak naprawdę praktycznie w każdej dekadzie jej istnienia dochodziło do zakulisowych tarć, bezkompromisowych walk o władzę.

W efekcie w ostatnich miesiącach istnienia PZPR organizacja ta przypominała bezgłowego olbrzyma.

PZPR była jednym z kluczowych środków sowieckiego panowania politycznego nad Polską.

Później sojusz z ZSRR oraz komunistyczną partią Związku Radzieckiego był dla PZPR czymś najzupełniej oczywistym.

Dlaczego sprawa wpisania PZPR do Konstytucji okazała się tak istotna?

Tym krokiem jasno pokazywali oni, że PZPR jest właścicielem państwa polskiego, a Kreml dyktuje polityczne granice tego, co nad Wisłą wolno, a czego nie wolno.

Na czym bowiem miała polegać rola PZPR jako przewodniej siły narodu?

Jak pokazała historia, wpisanie do Konstytucji PRL przepisu o PZPR jako przewodniej sile narodu wcale nie spowodowało, że ta partia i jej władza stały się silniejsze.

Dopiero dekadę później PZPR została rozwiązana.

W czasie ostatniej dekady istnienia PZPR rządziła przede wszystkim dlatego, że oparła się na sile Wojska Polskiego.

Gdy w lipcu 1989 roku pierwszym sekretarzem KC PZPR zostawał Mieczysław Rakowski, zapisał w swoim dzienniku Zostałem przywódcą śpiącej, obolałej, sfrustrowanej, pobitej w wyborach partii.

No tak, tylko PZPR wciąż miała silny klub parlamentarny.

Ale chociaż Rakowski był dumny ze swojego gabinetu, położonego w reprezentacyjnym budynku Komitetu Centralnego, nie zagrzał w nim miejsca na długo.

W tajemniczych okolicznościach topniał majątek PZPR.

W powszechnym odbiorze PZPR była odpowiedzialna za 45 lat rządów komunistycznych w Polsce.

I słusznie, bo PZPR za te wszystkie rzeczy faktycznie odpowiadała.

Narodziny PZPR miały miejsce w Auli Politechniki Warszawskiej w roku 1948, a jej pogrzeb nieco ponad 41 lat później w sali kongresowej Pałacu Kultury i Nauki.

Większość opowiedziała się za rozwiązaniem PZPR, ale jednocześnie za powołaniem nowej partii.

Ostatni lider PZPR, Mieczysław Rakowski, był w tych dniach w minorowym nastroju.

Cztery lata później koalicja partii złożona z tych właśnie byłych członków PZPR wygrała wybory parlamentarne i przejęła władzę w Polsce.

W pierwszych miesiącach do nowej postkomunistycznej partii zapisało się zaledwie kilka tysięcy ludzi, podczas gdy w PZPR w końcu jej istnienia było ich blisko 2 miliony.

Symboliczny był los gmachu Komitetu Centralnego PZPR.