Mentionsy

Jan Olbracht

A może wokół Jana I narosła jedynie czarna legenda?

Odcinki są wstrętnie za krótkie, więc zastanawiam się, czy dzisiaj w kontekście Jana Obrachta jesteśmy w stanie spełnić te oczekiwania.

O czym pamiętał Miszjan Matejko, jak pan pamięta, parę lat temu?

Za milion złotych sprzedano na aukcji olejny obraz mistrza Jana, pokazujący ekscesa krakowskie Jana Albrachta w kompanii Kalimacha.

żeby zobaczyć, jak sobie wyobrażano Olbrachta i co o nim myślano.

Jan Albrecht oczywiście jest znany z pewnego funkcjonującego w Polsce powiedzenia, które mogłyby być chyba nawet pytaniem w teleturnieju, który król jest wymieniany w polskim przysłowie.

Wspomniał Pan profesor też o Kalimachu, ale nauczycielem Jana Olbrachta był Jan Długosz.

Jan Długosz, człowiek średniowiecza, czy już człowiek renesansu?

W związku z czym w jej otoczeniu na pewno Olbracht i jego bracia też raczej nie czuli się jak dzieci z ochronki, prawda?

Olbracht dostawał również odpowiednią ilość ćwiczeń fizycznych.

Żeby tu jeszcze uzupełnić te uwagi o edukacji, Jan Olbracht znał również język niemiecki.

Tutaj Olbracht tych kompetencji nie dziedziczył, ale niemiecki jego musiał być przedni.

Tak właśnie Jana Jagiellończyka charakteryzował nadworny lekarz Jagiellonów Maciej Zmiechowa.

Ambicje, ambicje miał duże i to jest troszkę mało znany fakt, że Jan Olbrakt zanim został jeszcze polskim królem, to toczył wojnę o koronę króla Węgier i to bratobójczą wojnę.

Bo zanim Jan Olbracht zaangażuje się

Olbracht był człowiekiem, który był od maleńkości ambitny.

Jakby powracając do modelu, kiedy Kazimierz na Litwie, a Władysław Warneńczyk z Tryolbrachta w Koronie i na Węgrzech.

Olbracht się pojawia jako potencjalny kandydat, co się chyba ojcu nie podobało.

I to ona też jest zainteresowana elekcją Olbrachta na tron węgierski.

Popiera wpływowa część magnatyrii kandydatury Olbrachta, w tym Stefan Batory, ojciec późniejszego króla polskiego.

Otóż rodzony brat Władysław, król czeski, jest kandydatem drugiej części elit węgierskich, przede wszystkim magnaterii, przede wszystkim popierany jest przez Palatyna Jana Zapolię i karta się odwraca.

Nie darmo przeciw Olbrachtowi wystąpi Jan Zapolia, no a Zapoliowie to późniejsi władcy narodowi, węgierscy walczący z Habsburgami o sukcesję właśnie już po Jagiellonach.

jaki sobie w ich oczach wyrobił Olbracht, że plotka o tym, że w obecności monarchy i w zasadzie w obronie jego autorytetu uderzył w twarz polskiego magnata, nigdzie w polskich źródłach niepotwierdzona, nie znajdująca potwierdzenia, wywarła wstrząsający wpływ na elitę węgierską.

Ale Jan Olbracht dostał już wcześniej poparcie ojca.

Za Janem Olbrachtem opowiedziała się korona.

Na początku król w tym konflikcie popiera Olbrachta, uważając, że Władysław już ma tron.

Olbracht jest królobrany, konflikt jest niepotrzebny, finansuje wyprawę.

Olbracht, już wiedząc, że nie tylko dwór, ale i armia jest mu potrzebna, idzie z zaciągami po Koronę, ale ma możliwości i środki mniejsze niż Władysław.

Bitwa pod Koszycami, niby nierozstrzygnięta, ale przegrana przez Olbrachta, doprowadza do pewnej pacyfikacji.

Bracia się dogadują, Olbracht rezygnuje z korony węgierskiej, w zamian za co

by się rozeszło po kościach, gdyby nie to, że do niezadowolonego z tego wszystkiego Olbrachta, który już był w ogródku, witał się z gąską, przychodzi wiadomość, że oto Władysław jest ciężko chory, umierający.

Ta recydywa tych starań wyjątkowo źle wpłynęła na stosunki Olbrachta z ojcem.

Tym niemniej niedługo przyjdzie Olbrachtowi cierpieć niełaskę w oczach ojcowskich, bo przecież ojciec niespełna rok później umrze.

Ta rozgrywka elekcyjna, powiedzmy to szczerze, jaka tu nastąpi, zakończy się dla Olbrachta zwycięsko z wielu względów.

No i kiedy dojdzie do tego momentu elekcyjnego, Jan Olbrak zostanie jednak obrany jednogłośnie.

Iwan III przetrącił kręgosłup dominacji tatarskiej, to słynne stajanie na Ugry, prawda?

Akumulacja władzy, rządy srogie i twarde, a u nas coś, co chyba jest jakimś symbolem panowania Jana Olbrachta, czyli ta polityka wewnętrzna, ten status Piotrkowski, który jest wręcz zaprzeczeniem zagarnięcia władzy.

Olbracht wojujący z Władysławem.

Olbrachta w staraniach o koronę polską, niemożność współdziałania w sprawie uposażenia Zygmunta, późniejszego Zygmunta Starego, losy Zygmunta Starego zanim zostanie królem Polski, to jest po prostu nie tylko kalejdoskop różnych efemerycznych idei, pomysłów i tak dalej, ale to jest poza wszystkim kompromitacja polityki rodzinnej właśnie.

Natomiast jednak Jana Olbrachta kojarzymy z pewnymi wydarzeniami, które miały miejsce na południowym wschodzie, co warto zaznaczyć na terenie dzisiejszej Ukrainy.

Nie wiem, czy dzisiaj każde dziecko, za moich czasów, jednak każde dziecko, jeszcze nie wiedząc zbyt wiele o Janie Lobrachcie, gdzieś tam...

Nie zgadzam się oczywiście z tym, że Olbracht oberwał najgorzej,

No ale zostawmy spokoju sasów, wróćmy do Olbrachta.

Jak panu powiem, że wedle szacunkowych, nieco hipotetycznych rozrachunków, bo to jednak jest dosyć trudne do ustalenia, to można przypuścić, że na wyprawę Olbrachtową poszło więcej wojska niż pod Grunwald.

Kiedy utyskiwałem tu przed chwilą na ten brak refleksji nad zagrożeniem ze wschodu i krytykowałem tutaj Kazimierza Agielończyka, to warto przypomnieć, że już ojciec Olbrachtowy w pewnym momencie zarażony został ideą krucjaty, przewodzenia krucjacie.

Olbracht bijał Tatarów, znał tamten kierunek dobrze, był zachęcany do rozstrzygnięcia tego, kto na tym obszarze panuje, takiego sięgnięcia aż po Morze Czarne.

Więc w tym momencie nie można liczyć na wsparcie ciągle siedzącego na tronie węgierskim najstarszego z braci Władysława, z którym Olbracht miał już, jak ustaliliśmy wcześniej, rozliczne problemy.

I to wszystko razem powoduje, że mamy działania, które automatycznie tworzą może nie koalicję antyolbrachtową, ale międzynarodowy kontekst całkowicie niesprzający tej wyprawie.

Tak ścisła, że między innymi dlatego Litwa nie może pójść w sukurs Olbrachtowi.

Co prawda, armia gospodarska szła w trop za Wojskiem Olbrachtowym.

Za Olbrachta wginęła szlachta.

jest powieść Miłkowskiego za króla Olbrachta.

No właśnie, namiętnością i hucią by powiedział Pan Profesor wcześniej, że co nas mogło obchodzić zdobycie przez Kolumba Ameryki, ale tutaj ja widzę, jako też interesowałem się troszkę historią medycyny, widzę tutaj ciekawy trop, że jednak to zdobycie Kolumba, to dopłynięcie Kolumba do Ameryki ma swój związek z Janem Olbrachtem i ostatnimi latami jego życia, ponieważ dochodzimy do roku 1501, kończy się to dość krótkie panowanie Jana Olbrachta,

Jan Olbracht umiera dość młodo.

Olbracht odchodzi strawiony przez rozliczne choroby i hulaszczy tryb życia i pijaństwo, które można w tym momencie traktować jako chorobę towarzyszącą, ja bym powiedział chyba.

Szanowni Państwo, dziękuję za rozmowę o Janie Olbrachcie.

Już teraz zapraszam na kolejny odcinek, którego bohaterem będzie młodszy brat Jana Olbrachta, czyli Zygmunt zwany Starym.