Mentionsy

Józef Piłsudski, komendant Legionów Polskich, ojciec niepodległości, naczelnik państwa i lider Polskiej Partii Socjalistycznej.

I czy większe znaczenie dla losów Polski miał rok 1905, czy może filozofia Stanisława Brzozowskiego?

To jest podcast Muzeum Historii Polski.

Moim gościem jest dzisiaj dr Sebastian Adamkiewicz z Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi.

Józef Piłsudski, twórca polskiej państwowości, chyba największy heros Polski w XX wieku i ten socjalizm, który chyba nie kojarzy się najlepiej.

I oni faktycznie, jakby nasiąknięci tym zachodnioeuropejskim socjalizmem, starali się przenieść go tutaj na grunt polski.

Takim ciekawym przykładem jest Ludwik Waryński, jeden z ojców polskiego socjalizmu.

Natomiast myślę, że jest też drugi nurt, bardzo istotny, o którym nie wolno zapomnieć, mówiąc o polskim socjalizmie, czyli pewnej spuściźnie po romantyzmie.

Więc ten drugi nurt to jest pewna spuścizna po romantyzmie polskim.

To jest istotne, bo tam jest jeszcze też domieszka polskiego oświecenia, końcówki polskiego oświecenia i takiej myśli, że upadek Rzeczpospolitej był pewną karą za lata feudalizmu.

Stąd się zresztą wziął też polski mesjanizm.

na terenie Królestwa Polskiego, czy też innych zaborów.

To było nielegalne pismo wydawane przez Polską Partię Socjalistyczną na terenie Królestwa Polskiego i też zaboru rosyjskiego na terenie ziem zabranych.

Ale teraz powstanie państwo polskie niepodległe, które z tymi nieszczęściami skończy.

ze swoim przesłaniem klasowym, ze swoim przesłaniem emancypacyjnym, ze swoim również przesłaniem, które właśnie dotyczy warstw niższych, ona najlepiej odpowiada na potrzeby społeczne, które istnieją na terytoriach, które mają później tworzyć niepodległe państwo polskie.

Ale w tej myśli bardzo ważna jest ta idea Polski jako państwa idealnego.

wzięły takie burzliwe bardzo przemiany na polskiej scenie politycznej na przełomie XIX i XX wieku, bo my tu oczywiście dzisiaj mówimy o socjalizmie, więcej głównie o niepodległościowym socjalizmie, ale oczywiście elementami tej bardzo szerokiej zmiany było też powstanie masowego ruchu ludowego, czy masowego ruchu narodowego, narodowo-demokratycznego.

Jeżeli spojrzę na biografię Józefa Piłsudskiego, które zajmują się przełomem XIX i XX wieku i początkami jego wielkiej politycznej kariery i poruszają temat jego liderowania Polskiej Partii Socjalistycznej, to tam wymienia się jednym tchem jego funkcję.

I te opracowania mają trochę racji, dlatego że właśnie jako redaktor naczelny czy wydawca Robotnika był człowiekiem, który przekazując przez Robotnika treści był w zasadzie jedynym głosem Polskiej Partii Socjalistycznej.

I w tym sensie on niewątpliwie stworzył pewien sznyt Polskiej Partii Socjalistycznej, takim jaką ona była na przełomie XIX i XX wieku.

Bo 1905 rok to jest, czy ściśle 1906, to jest ten moment, w którym w Polskiej Partii Socjalistycznej dochodzi do bardzo intensywnego konfliktu, który ma swoje dalekosiężne konsekwencje.

Znaczy tutaj idea niepodległości Polski schodzi na dalszy plan.

którzy wyrażali jakiś pogląd na temat Powstania Styczniowego i tak kształtowali później swoją ideologię i z tego wyrosła całe potężne pokolenie twórców polskiej niepodległości, to drugim takim pokoleniem są potomkowie, czy ludzie urodzeni w trakcie rewolucji 1905 roku albo tuż po jej zakończeniu.

Mówię o Królestwie Polskim.

Bo 1905 rok na przykład da polskie szkoły, da możliwość nauczania w języku polskim.

Organizacja bojowa Polskiej Partii Socjalistycznej, Polskiej Partii Socjalistycznej Frakcji Rewolucyjnej, bo taką nazwę

przyjęła ta część Polskiej Partii Socjalistycznej, która pozostała na kursie socjalizmu niepodległościowego.

To wszystko była taka grupa polityczna, która żeglowała w stronę otwartej konfrontacji z państwem rosyjskim, które było uważane za największego wroga polskiej niepodległości.

Myślę, że zanim sobie przejdziemy do tego 1918 roku, który jest tutaj naprawdę niezmiernie istotny, to warto jeszcze dodać, że w czasie I wojny światowej, to jak się czyta z dzisiejszej perspektywy, to jest to wyjątkowo interesujące, ale w czasie I wojny światowej brygadier Piłsudski, lider Legionów Polskich, był przez wielu członków polskiej elity, elity narodowej w znaczeniu patriotycznej, polskiej.

Dodajmy do tego, że napadu udanego, który został przeprowadzony przez organizację bojową Polskiej Partii Socjalistycznej i pomógł finansować działalność socjalistów przez lata.

Dosyć istotną część elity w państwie, w tworzącym się państwie za chwilę, tworzącym się państwie polskim jest uważany za człowieka wątpliwej konduity, takiego podejrzanego właśnie.

To powiedzmy dwa słowa o tym, bo to wbrew pozorom wcale nie jest tak powszechnie znane, jakie to były te reformy, które ówcześnie, dla ówczesnie żyjących na ziemiach polskich ludzi, były tak radykalne.

Królestwa Polskiego pod okupacją niemiecką i austro-węgierską.

Więc to jest ten testament, ale może nie tyle testament, co właśnie taki kamień węgielny pod budowę państwowości polskiej.

Pamiętajmy o czym się zapomina mówiąc o 1918 roku, że na terenie Królestwa Polskiego powstało prawie 100 rad robotniczych.

W zasadzie stworzył barierę wobec większej rewolucji, która mogła przyjść na tereny polskie.

I że tak naprawdę działanie Piłsudskiego miało przeciwdziałać rozlaniu się fali rewolucji, większej rewolucji na tereny polskie.

W tym momencie historycznym, w listopadzie, 10-11 listopada, to był jedyny człowiek, któremu Rada Regencyjna mogła przekazać władzę i wiedziała, że on będzie cieszył się autorytetem tej zrewoltowanej części Królestwa Polskiego.

Ale pamiętajmy, że polskie społeczeństwo to nie są tylko ci ludzie, którzy wtedy doprowadzili do wydarzeń rozbrajania Niemców, do wydarzeń o hekterze rewolucyjnym.

że potężna część polskiej opinii publicznej jest na Zachodzie i jest pod silnym wpływem endecji.

Mało tego, my na terenie Królestwa Polskiego, popatrzmy na samą Łódź, mamy Leopolda Skulskiego, który jest prezydentem Łodzi i jest związany z ruchem narodowym.

I to jest ekspresji z Werbis w tych materiałach propagandowych napisane i to są materiały, które powstały w wyniku inspiracji, czy wręcz czasami również z rąk polityków Polskiej Partii Socjalistycznej.

Wychodząc od pytania, czy socjalizm, czy romantyzm jest w życiu politycznym Józefa Piłsudskiego istotniejszy, doszliśmy chyba do bardzo jednoznacznej i mocnej odpowiedzi, której udzielił nam dr Sebastian Adamkiewicz z Muzeum Tradycji Niepodległościowej w Łodzi.

Podcastów Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcast, w audiotece, a także na innych platformach podcastowych.

Subskrybuj kanał Muzeum Historii Polski.