Mentionsy

Aleksander Weisberg-Cybulski.

Dlaczego o Weisbergu Cybulskim warto pamiętać i warto dyskutować?

O tym wszystkim rozmawiam dziś z profesor Ireną Grudzińską-Gross, autorką biografii Aleksandra Weisberga-Cybulskiego.

Pani profesor, Aleksander Weisberg-Cybulski, jeżeli w ogóle jest znany, no to przede wszystkim ze swojej książki Wielkaczystka, takie to tłumaczenie tytułu na język polski.

Ale pani historia z Wielką Czystką i z Weisbergiem Cybulskim też ma taki aspekt zupełnie prywatny, prawda?

No i Weisberg-Cybulski robi to samo.

Dla nas tym najważniejszym rozczarowanym jest sam Weisberg-Cybulski, o którym napisała pani znakomitą książkę.

Powiedzmy naszym słuchaczom, kim właściwie jest Aleksander Weisberg-Cybulski, bo tak jak powiedzieliśmy sobie, to nie jest postać dobrze znana, a szkoda.

Bardzo wcześnie Weisberg już w szkole związał się z takimi socjalistycznymi organizacjami młodzieżowymi.

I takim też niechętnym turystą do Związku Radzieckiego był Aleksander Weisberg.

Czyli mamy taką sytuację, że jest właśnie 1 stycznia dokładnie roku 1940, Aleksander Weisberg, jeszcze nie Cybulski, zostaje przekazany przez jedno totalitarne państwo, które miało być rajem robotników i chłopów i tym rajem komunistów.

Tutaj śmierć, tutaj głód, a Weisberg, jeszcze nie Cybulski, Weisberg po prostu w gruncie rzeczy opływa w dostatki i chętnie wcina te swoje ukochane czekoladki.

Ktoś z rodziny jego przyjaciela Marcela Finstera przyniósł mi list, który on napisał, Weisberg, do Finstera w 1943 roku, już z Warszawy, mówiąc mu, martwię się o to, że ty powiedziałeś komuś tam, tam nie jest jasne komu.

Weisberg Cybulski to jest postać, która odchodzi w roku 1964, ale do tego momentu dzieje się szalenie dużo.

Jest tutaj Armia Czerwona i jest NKWD, które tego samego Weisberga w latach 30. najpierw aresztowało, a potem oddało Niemcom.

I po wojnie w związku z tym Weisberg postanowił być cybulskim i wziął polskie obywatelstwo i wziął polski paszport.

Aleksander Weisberg-Cybulski znajduje się na zachodzie, na emigracji.

I Aleksander Weisberg-Cybulski, jak sobie powiedzieliśmy, jest najbardziej znany ze swojego wielkiego, bardzo ważnego dzieła, Wielka Czystka.

Artur Kessler był w okresie 1946 roku, wtedy kiedy Weisberg po raz pierwszy znalazł się jako Cybulski, zresztą za granicą, w Szwecji i napisał wielki taki list do wszystkich swoich przyjaciół, prosząc o rozsyłanie.

Kessler dowiedział się o tym i od razu zaproponował, żeby Weisberg napisał książkę.

Nie tylko, ponieważ doświadczenie Weisberga było niezwykłe.

Pani profesor, to ja tutaj wejdę w słowo i ten sam temat od trochę innej strony chciałem uchwycić, no bo dużo już powiedzieliśmy o Weisbergu, przede wszystkim to, że był człowiekiem racjonalnym, był fizykiem i to naprawdę nielichym, prawdziwie wybitnym, no to jak to w ogóle pogodzić?

No właśnie, cytat z pani książki o Weisbergu Cybulskim.

Sam Weisberg jest tutaj dobrym przykładem, ale zanim poszło wielu wybitnych naukowców niemieckich, austriackich z różnych krajów całej,

Powiedziała już Pani wcześniej o tym, że Weisberg doświadczył hołodomoru, to znaczy widział, mógł zobaczyć, ale to sobie jeszcze zracjonalizował.