Mentionsy

Kontusz, żupan, guzy, delie, czechmany.

Swojemu bratu stryjecznemu Stolnikowi Marcinowi Majowi oraz jego dzieciom zapisał pięć kontuszy tkanych i jedwabnych, jeden żupan, komplet guzów i parę złotych perlic.

Wśród wymienionych w testamencie kontuszów wyróżniał się czarny, podszyty futrem z kun i wykończony sobolami.

Kolejnym cennym okazem był kontusz z włoskiej tkaniny jedwabnej, podszyty popielicami i wykończony futrem z bobra.

Do pocieszenia Najświętszej Panny na Kazimierz przyjął murznie oddać na aparat kontusz gryzetowy siarczysty, a sztuczki od niego diamentowe z łańcuszkami szczerozłotemi, szmaragdami i diamencikami na obraz Najświętszej Panny Maryi.

Takie kontusza życie po życiu nie było wcale niczym niezwykłym.

No ale moment, jak to się w ogóle stało, że Polacy zaczęli paradować w kontuszach?

Oprócz tuniki na strój polski składają się jeszcze pochodząca ze wschodu szuba, czyli rodzaj okrycia wierzchniego, pasy, znane zwłaszcza w Persji, oraz właśnie kontusze.

Kontusz, żupan, pas, spodnie i buty, czapka.

Szlachcic przypasywał kontusz pasem.

Kontusze zimowe bywały podszywane lekkiem jakiem futrem.

Kontusz i żupan nie zawsze stanowiły całość.

Przysłał przez niego Zienkiewicz aksamitny kontusz pąsowy.

Żupan z czasem stał się elementem całego polskiego stroju narodowego i występował razem z kontuszem albo delią.

W połowie XVII wieku utrwaliło się połączenie kontusza z żupanem, a pas odtąd wiązano na kontuszu.

Kontusz z kolei był rodzajem kamizelki albo płaszcza z głębokim wycięciem, które odsłaniało żupan.

Niekiedy zamiast kontusza używano deli albo ferezji.

O ile kontusz był raczej ubiorem przeznaczonym na miesiące letnie, o tyle Delien nosiło się zimą, była bowiem często podbita albo wykończona futrem.

Najsłynniejszy, wielokrotnie podawany jako modelowy wzór przedstawienia szlachcica w kontuszu pochodzi z pierwszej połowy XVIII wieku.

W czerwonym, długim do kostek kontuszu, z białym kołnierzem i białymi wyłogami.

Z żupanem niemalże całkowicie skrytym pod kontuszem.

Kontusz i żupan stały się symbolem przynależności kulturowej.

Zagraniczni władcy na tronie polskim, a także magnaci pragnący zyskać poparcie szlachty, ubierali się właśnie w kontusze i żupany.

Wtedy kontusz pełnił funkcję propagandową i tak w kontuszu i żupanie pokazali się podczas koronacji zarówno August II, jak i August III, obaj z Saskiej Dynastii Wettynów.

Kontusze i żupany zaczęły odchodzić do lamusa w drugiej połowie XVIII wieku.