Mentionsy

Dlaczego żołnierze Polskiej I Dywizji Pancernej są do dziś wdzięcznie pamiętani we Francji, Belgii i Holandii?

Podcast Muzeum Historii Polski.

Moim gościem jest dzisiaj Grzegorz Rutkowski, mój kolega z Muzeum Historii Polski.

Wielu może uważa, że to najwybitniejszy polski czołgista, a w gruncie rzeczy znacznie wybitniejszy jest ten, który był czołgistą prawdziwym, generał Stanisław Maczek, to prawda?

Generał Stanisław Maczek dowodził I Dywizją Pancerną, to był wielki związek taktyczny polskich sił zbrojnych na zachodzie oraz także dowodził innymi jednostkami pancernymi zmechanizowanymi w II wojnie światowej.

Więc tutaj chyba jak jedna z nielicznych jednostek Polski w II wojnie światowej realizowała.

Czy jego kariera w pewnym momencie była nietypowa ze względu na to, że związał się z jednostkami, które z punktu widzenia polskiej wojskowości były czymś w rodzaju eksperymentu?

nie w polskim mundurze, bo nie było wtedy jeszcze niepodległego państwa polskiego w szeregach armii Austro-Węgier.

Ale w momencie, kiedy Polska odzyskała niepodległość, a wstąpił do odradzającego się wojska polskiego,

To takie jednostki, czy taki typ wojska, który nie jest typowy w jakimś sensie, można powiedzieć, dla polskiego wojska.

One nie były rozbudowane, a właściwie były dość poważne obawy, czy w warunkach polskich one będą mogły zostać po prostu w większej liczbie wystawione przez państwo polskie.

Mamy końcówkę lat 30. i tak jak powiedziałeś, on jest wówczas taką postacią, która może się kojarzyć z, nie wiem, wojskami protopancernymi, czy to za dużo powiedziane w takim polskim wydaniu, wydaniu II Rzeczpospolitej.

To była jednostka nieduża, Związek Taktyczny stosunkowo nieduży, nie był on silny, aczkolwiek występowała w nim duży stopień, jak tam Wojskie Polskie, zmechanizowania.

Czyli to były główne takie elementy, które miały się wbijać w ugrupowanie sił polskich po stronie niemieckiej.

No ale jedna, nawet tak niezwykła jednostka, jak 10 Brygada Kawalerii Wojny Obronnej Polski w roku 1939 wygrać nie mogła.

Co się dzieje z Maczkiem po przegranej w Wojnie Obronnej Polski?

Czy jego los jest podobny jak los wielu oficerów Wojska Polskiego?

Natomiast siłą rzeczy ona już nie może dotrzeć do Francji, bo tam się formują oddziały Wojska Polskiego i takim celem wszystkich oficerów, wszystkich żołnierzy Wojska Polskiego jest właśnie kierunek Francja, tylko ta droga prowadzi przez Węgry Rumunię.

Tam dowodzi polskim ośrodkiem szkoleniowym w Brytanii.

To tworzenie armii, czy odtwarzanie w jakimś sensie, a częściowo tworzenie armii polskiej we Francji to są lata 39-40, ale znowu też i finał tego tragiczny, bo Francja dosyć szybko, na pewno znacznie szybciej niż wszyscy spodziewali, przegrywa kampanię z Niemcami, no i Maczek znów musi uciekać.

w armii francuskiej, są takim zaczynem dla armii polskiej, polskich wojsk pancernych.

To jest rzeczywiście tak, że bez Stanisława Maczka 1 Dywizji Pancernej wojsk polskich w Wielkiej Brytanii by nie było?

powojenny też oczywiście nie było tak, że państwo polskie nie ponosiło kosztów użytkowania tego sprzętu, no bo było to przyjęte, że na mocy międzyaliańskich porozumień, że strata wojenna przechodziła na rzecz, to znaczy Polska musiała później pokrywać koszty straty wojennej, ale to już może jest jakaś tam zbędna dygresja, jak to mniej więcej finansowano.

Tutaj tak wskazując, że pewne obawy wojskowych nie wynikały tylko i wyłącznie polskich.

Tak, tutaj ze względu na to moment, w którym w tej wielkiej historii nazwa I Dywizji Pancernej właśnie przewija się najczęściej, to jest właśnie walki pod Szambuła o tak zwaną Maczugę, czyli ten końcowy moment, bitwę pod Falec i

Dość powiedzieć, że to pobojowisko w Potwalec przez polskich żołnierzy zostało nazwane psim polem.

Też bitwa pod Falestą jest danina krwi żołnierza polskiego i to też jest bój, w którym to polska jednostka musi prowadzić działanie operacyjne w sytuacji, kiedy to ona ponosi dotkliwe straty, ze względu na to, że ta sytuacja operacyjna jest...

Tak, to tutaj były połączone elementy z jednej strony boju spotkaniowego oraz także sytuacji takiej, że w pewnych momentach niektóre jednostki, jednostki polskie, no praktycznie można powiedzieć, że walczyły w okrążeniu, w jakiś sposób paraliżowane tym potokiem.

zamknąć siły polskie w Kotle i je zniszczyć, no to tutaj w 1944 roku to siły polskie w ramach sił sprzymierzonych zamykały te jednostki niemieckie w Kotle i je niszczyły.

Pierwsza dywizja pancerna była w jakimś sensie odmieniona przez wszystkie przypadki, tak jak kilkanaście tygodni wcześniej, maj 44, II Korpus Polski i sukces Polski okupiony krwią żołnierza polskiego pod Monte Cassino, to chyba sam Maczek

Więc tutaj to jest pamiętane Maczkowi i też zresztą wybrał cmentarz polski swoich żołnierzy w Bredzie jako miejsce swojego spoczynku.

Myślę, że przy tej okazji warto dodać, że Muzeum Historii Polski, na którego pracownikami jesteśmy obaj, jest nadal żywo zaangażowane w upamiętnianie generała Maczka, nie tylko w Polsce, bo wystawa jego żołnierzom poświęcona w wielu miastach Polski się pojawiła, ale także właśnie w Bredzie, gdzie jakiś czas temu został otwarty przy współpracy Muzeum Historii Polski poświęcony Maczkowi i jego żołnierzom

W okresie po 1945 roku, gdy Maczek był osobą, którego władza państwa polskiego postrzegała w sposób nieprzychylny, zostało mu cofnięte obywatelstwo.

czy też nawet rzeczy dość prozaiczne, dać mu jakąś rentę, ponieważ pomimo, że Wojsko Polskie, Polskie Siły Zbrojne był w gronie zwycięzców, no to to była armia poniekąd zwyciężona, która nie osiągnęła sukcesu politycznego.

pierwsze dywizje pancerne, jednostki, których tradycję kultywowała, podzieliły ten sam los, jak jednostki polskich sił zbrojnych, czyli to jest kilkukrotne odtwarzanie się, organizacja po przegranej kampanii.

No i też ważna rzecz z punktu widzenia doświadczenia żołnierza polskiego w II wojnie światowej, tej karty mniej znanej.

W momencie, kiedy opuszczał nas wszystkich, mógł być pochowany praktycznie w każdym miejscu i jeżeli by tylko miał taką wolę, to nawet i zwłaszcza, że spinając taką klamrę, ten życiorys urodził się, kiedy jeszcze nie było Polski, był świadkiem odrodzenia się Polski, utraty przez Polskę najpierw w 1939 roku.

rząd polski, zdominowany już wcześniej przez Związek Sowiecki, odebrał generałowi Stanisławowi Maczkowi polskie obywatelstwo.

Generał Maczek, który nie wrócił po wojnie do Polski, znajdował się w Korpusie Przysposobienia Rozmieszczenia.

To była taka organizacja wojskowa, która na celu miała przystosowanie żołnierzy polskich sił zbrojnych, którzy

Moim gościem w podcaście Muzeum Historii Polski był Grzegorz Rutkowski, mój kolega z Muzeum Historii Polski.