Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski
20.11.2024 09:00

Największa Polska królowa? Mity o Bonie Sforzy

"To jest diabeł, który się nie da wypędzić postem i modlitwą" - mawiano o niej. I nawet trudno się dziwić takim słowom, bo taka kobieta wcześniej się w Polsce się nie pojawiła. Bona Sforza, królowa Polski do dziś wywołuje gorące spory. Czy była to jedna z najwybitniejszych władczyń w historii Polski?

Czy rzeczywiście była trucicielką? Czy zasłużyła na czarną legendę, która towarzyszyła jej przez wieki? Jak zdołała zrazić do siebie niemal wszystkich w Polsce łącznie z jedynym, ukochanym synem - Zygmuntem Augustem?

Będzie o kobiecych rządach, mistrzowskim zarządzaniu majątkiem i charakterze nie do wytrzymania. Powiemy też, czy Bona Sforza rzeczywiście przywiozła do Polski włoszczyznę.

O być może najbardziej kontrowersyjnej władczyni w historii Polski w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest dr hab. Aleksandra Jakóbczyk-Gola z Muzeum Historii Polski.


Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 69 wyników dla "Zygmunt Stary"

Za to król i małżonek Zygmunt Stary ją kochał, a kraj na jej działaniach zdecydowanie zyskiwał.

Zygmunta Starego.

W tę grę zaangażowali się nawet papież i cesarz, a palcem aczali też brat Zygmunta, król Czech i Węgier Władysław oraz najznaczniejsi ludzie w Polsce.

Tylko Zygmunt do Orzenku się nie palił.

Cesarz zaproponował Zygmuntowi trzy kandydatki.

Cesarz nie dał Zygmuntowi zbyt dużo czasu do namysłu.

Zygmunt liczył sobie wówczas pięćdziesiąt jeden lat.

Zygmunt był jednak zdecydowany.

Zygmunt czekał na nią dwa kilometry od Krakowa w otoczeniu dwustu gwardzistów przed pąsowym namiotem.

Zygmunt wychodzi jej naprzeciw.

Zygmunt podnosi ją i przytula.

Dwa lata po ślubie przyszedł na świat upragniony następca tronu, Zygmunt August.

Zygmunta kochała miłością zaborczą.

Nie dane było Zygmuntowi i Bonie nacieszyć się życiem rodzinnym.

Zygmunt, często oskarżany o chwiejność, tym razem, przynajmniej do pewnego czasu, prowadzi walkę z pełnym przekonaniem.

Zygmunt wracając z wojny ponoć miał czuć się jak zwolniony z więzienia.

Zygmunt August ostatecznie ożenił się z Elżbietą, z czego nic dobrego ani dla niego, ani dla Polski nie wynikło.

Zygmunt, jeszcze wówczas nienazwany starym, lubił mawiać o sobie.

Zbyt przywiązany był do swoich starych, konserwatywnych doradców, zwykle wrogich Bonie.

Przywilej, którego nie miał nawet sam Zygmunt.

Cały czas toczy też walkę o wpływy z najmożniejszymi wrogami, długoletnimi doradcami Zygmunta oraz nowym lennikiem.

Zrzyma się Bona i grozi, że Zygmunt może unieważnić postanowienia kompromisu toruńskiego łamanego przez Albrechta.

Próbuje zmienić warunki układu z Zygmuntem.

Skutecznie przeciwstawiła się staraniom Albrechta o przyznanie, po śmierci starego króla, oficjalnej opieki nad małoletnim Zygmuntem Augustem i dążeniem do objęcia regencji.

Jako pierwsza umarła księżna Anna, była regentka i kandydatka do ręki Zygmunta Starego.

Niektórzy zaś śmierć Anny Mazowieckiej i później jej synów lubo, bezzasadnie, przypisują królowej Bonie, aby po tym zgonie otrzymała od króla Zygmunta Mazowsze tytułem oprawy.

Włoch najpierw uciekł, ale potem od Zygmunta Starego otrzymał list żelazny.

W końcu rządził tam najpierw brat Zygmunta, Władysław Jagiellończyk, a później jego syn Ludwik.

Bona chciała go dla męża, ale Zygmunt nie miał na to ochoty.

By wzmocnić Zapolię i zablokować ekspansję Habsburgów, Bona za zgodą Zygmunta postanowiła wydać swoją ukochaną, pierworodną córkę Izabelę za tego pierwszego.

Koronacja Zygmunta.

Nawiasem mówiąc, to wówczas zaczęto Zygmunta nazywać starym, by odróżnić go od króla młodego.

W marcu 1530 roku, jeszcze podczas Sejmu Koronacyjnego, Zygmunt Starej specjalnym uniwersałem potwierdził nienaruszalność dotychczasowych zasad elekcji, uznając wybór Augusta za jednorazowy wyjątek.

Plotki o bliskiej śmierci Zygmunta Starego pojawiały się od tego czasu regularnie.

Nikt wtedy nie mógł przewidzieć, że stary król przeżyje jeszcze lat dziewiętnaście.

Kilku zaufanych umarło, wielu, nie czekając na śmierć starego króla, przeszło do coraz bardziej wrogiego bonie obozu Zygmunta Augusta.

Sam stary król popadł w zdziedzinienie, niewiele już słyszy i niewiele mówi.

Stary król umarł cztery miesiące później, bo nie zawalił się świat.

Bona i Zygmunt August.

Skończyło się nienawiścią Zygmunta do matki.

Trudno w to uwierzyć, ale Zygmunt pisząc ten list pośrednio wskazywał na matkę jako osobę odpowiedzialną za śmierć swoich dwóch pierwszych małżonek.

Zygmunt po matce spodziewa się najgorszego.

Ona próbowała przeciwstawić się mariażowi Zygmunt Stary, który nie cierpiał łamać przyrzeczeń, tym razem się nie ługiał.

Gdy Zygmunt wrócił do Krakowa, był zupełnie innym człowiekiem.

Największym paradoksem jest to, że właśnie Bona namówiła Zygmunta Augusta na ten wyjazd.

Ostry konflikt wybuchł w 1544 roku, gdy Zygmunt Stary postanowił, zgodnie zresztą z życzeniem syna, oddać mu władanie Litwą.

W październiku 1543 roku, a więc niecałe pół roku po ślubie z Elżbietą, Zygmunt August przyjechał do miejscowości Geranoin na Litwie w gościnę do pięknej i młodej wojewodziny.

Zygmunt poznaje Barbarę Radziwiłłów.

Tyle, że Zygmunt poszedł krok dalej.

Rodzice Zygmunta zareagowali równie zgodnie co stanowczo.

Zygmunt Stary również wystąpił ostro.

Tyle, że stary król pisał już praktycznie z łoża śmierci.

W kwietniu kolejnego roku Zygmunt Stary umarł.

Zygmunt postawił na swoim.

Chciała pokazać, kto tu rządzi, a może nie dał zgody Zygmunt?

Pretekstem była kwestia wydania za mąż młodszych sióstr Zygmunta.

Sam Zygmunt przyznaje, że matka na jego przybycie za każdym razem się cieszyła.

Po śmierci Zygmunta Starego Mazowsze stało się jej domem, a także jej trzech młodszych córek.

Pierwsze przygotowanie poczyniła, według plotek, jeszcze przed śmiercią Zygmunta Starego.

Zygmunt August wyjazdowi matki był przeciwny.

Zygmunt w ostatniej chwili próbował jeszcze powstrzymać matkę.

Wpływ na tę zmianę miał zapewne też Zygmunt August.

Zygmunt August i inne dzieci mają zadowolić się pieniędzmi i kosztownościami.

Tym razem księstwa przekazuje Zygmuntowi Augustowi.

Zygmunt August, do którego dotarła wieść o drugim dokumencie, walczy o spadek.

Ani Zygmunt August, ani jego następcy na tronie praktycznie niczego nie zwojowali.

Nie tylko legenda została po żonie Zygmunta Starego.

Zygmuntowi III przypominano niecne praktyki Bony.

Żona, która stworzyła z Zygmuntem Starym naprawdę dobre małżeństwo.

0:00
0:00