Mentionsy
PRL - państwo robotników?
W teorii komunistyczna Polska dbała o robotnika. Dała mu edukację, miejsce pracy, niekiedy mieszkanie. Czegoś istotnego musiało jednak brakować, bo robotnicy stanowili grupą społeczną, która wielokrotnie buntowała się.
Choć z PRL kojarzymy wielkie protesty społeczne z 1956, 1968, 1970, 1980 roku, to warto pamiętać, że strajki robotników wybuchały każdego roku, aż do 1989 roku. Pierwsze z nich miały miejsce jeszcze przed zakończeniem II wojny światowej. Dlaczego tak było?
Jak władze komunistyczne patrzyły na społeczne protesty? Kiedy i dlaczego powołano ZOMO - formację stworzoną dla "profesjonalnego" tłumienia protestów? Czy PZPR była partią robotniczą? Jakie konsekwencje przynosiły największe protesty i dlaczego warto o nich pamiętać?
W dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i jego gość, dr Łukasz Kamiński, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich oraz historyk z Uniwersytetu Wrocławskiego.
Szukaj w treści odcinka
Rządzona przez komunistów Polska miała być przede wszystkim państwem robotników.
Panie doktorze, po 1945 roku Polska była formalnie przynajmniej państwem robotniczym, ale mimo wszystko strajki się zdarzały.
Innymi słowy, spróbujmy się wziąć za bary z tym mitem, na ile Polska robotnicza, polska ludowa rzeczywiście była robotnicza.
Na to zagadnienie możemy spojrzeć z kilku punktów widzenia, począwszy od może rozwinięcia tego pytania, na ile Polska Partia Robotnicza, która później przekształca się w Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą, była partią właśnie o robotniczym charakterze i statystycznie od lat 80. była.
Spójrzmy może zatem na te pierwsze lata Polski ludowej, Polski komunistycznej, ona się jeszcze nie nazywała Polską Rzeczpospolitą Ludową, ale była to Polska rządzona de facto, a potem też de jure przez komunistów.
Ale ta Polska komunistyczna, Polska po 1945 roku miała być właśnie antytezą tej biedy.
Państwo komunistyczne, Polska komunistyczna miała też wśród różnych swoich mitów jeden wielki mit, który właśnie, czy był mitem, mam na myśli awans społeczny.
jak mówiono, współcześnie byłaby to fabryka imienia Hipolita Cegielskiego, ówcześnie imienia Józefa Stalina, że to była robotnicza społeczność, w której było wielu doświadczonych przedwojennych też robotników, którzy tę kulturę protestu mieli, byli innymi słowy w stanie się zorganizować, ale to jest coś wyjątkowego chyba jak na ówczesną Polskę.
że klasa robotnicza po tej rewolucji stalinowskiej, jak można określić lata 45-56, to jest ogromna społeczna rewolucja i ta klasa robotnicza z połowy lat 50. to jest już zupełnie inna klasa robotnicza niż ta z początku lat 40.
także dlatego, że jego retoryka była prokonsumpcyjna, prorozwojowa, no chciałoby się powiedzieć po prostu Polska rozwijająca się, rosnąca w siłę, aby ludzie żyli dostatnie, żeby się tutaj odwołać do propagandowego sloganu.
I sierpień 1980 roku jest to oczywiste, że musi powstać jakaś niezależna reprezentacja robotnicza, bo też robotnicy pamiętają te wcześniejsze doświadczenia, że władza pod wpływem fali strajków, protestów może obiecać bardzo wiele.
to jest chyba ten moment, w którym ta autentyczna samorządność robotnicza się kończy.
Dochodzi do takiej, w dziwnych zresztą okolicznościach, dochodzi ostatecznie w publicznej, przepraszam, państwowej telewizji komunistycznej 30 listopada 1988 roku, zaraz po dzienniku telewizyjnym w takim powiedzielibyśmy slangowo dziś primetime'ie i tam dochodzi w ogóle do zderzenia dwóch różnych wizji tego, co związki zawodowe mają robić w państwie i chyba też czym właśnie taka organizacja robotnicza, ale też jaka jest...
mająca u swojego zarania ten rdzeń robotniczy, innymi słowy, muszę zadać to pytanie, czy obalenie komunizmu w Polsce w 1989 roku, do czego bezdyskusyjnie doszło i co nie mogłoby stać się, gdyby nie aktywność robotnicza, właściwie wyszła robotnikom na dobre.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00