Mentionsy

Notabene nazywani przez ówczesnych często Niemcami, także dlatego, że wojsko Karola Gustawa w sporej części składało się z niemieckich najemników.

W sumie Karol Gustaw miał około 30 tysięcy żołnierzy.

Były podkanclerzy koronny po konflikcie z królem Janem Kazimierzem uciekł do Szwecji i stał się ważnym doradcą Karola Gustawa.

Co więcej, uznali Karola Gustawa za władcę Wielkopolski.

Niewiele później armie Wittenberga i Karola Gustawa łączą się.

Pospolite ruszenie kolejnych województw niemal bez walki rozchodzi się do domów, a Karol Gustaw maszeruje w głąb Polski.

Wydaje się, że w takim właśnie kontekście patrzeć należy na zawarte przez Janusza Radziwiła 20 października 1655 roku w Kiejdanach porozumienie z królem Szwecji Karolem X Gustawem.

Z tej samej rodziny, choć Karol Gustaw był wazą tylko po kądzieli.

Tym bardziej, że Karol Gustaw nie tylko wydawał się lepszym władcą.

Przysięga na wierność Karolowi Gustawowi też była mocno obwarowana, choćby ta przejścia na szwedzką stronę Aleksandra Koniecpolskiego i jego oddziałów.

W świetle tych wydarzeń, jak napisała wybitna znawczyni epoki profesor Urszula Augustyniak, przejście Rzecz Szlachty i Magnaterii na stronę Karola Gustawa wydaje się, jeśli nie usprawiedliwione, to przynajmniej zrozumiałe.

Karol Gustaw przyrzekając, że wojsko nie będzie łupić, musiał wiedzieć, że tej obietnicy nie będzie mógł spełnić.

Warto dodać, że Karol Gustaw, choć złożył obietnicę, że nie ruszy dóbr kuzyna, obrabował także rezydencję pary królewskiej.

Po drugim zdobyciu stolicy Karol Gustaw wywiózł z niej siedem statków pełnych łupów.

Tymczasem Karol Gustaw postanowił zrealizować pierwotne zamierzenia.

Po kilku tygodniach wahania, czy jednak nie przystąpić do Karola Gustawa, Czarniecki dołączył do Jana Kazimierza i wraz z nim powrócił do Polski.

Karol Gustaw, zmuszony do odwrotu spod Lwowa, zdał sobie sprawę, że własnymi siłami całej Polski nie jest w stanie zagarnąć.

Wydawcy tej gazety, czyli Weekly Intelligencer, informując o świeckim ataku na Rzeczpospolitę, nie kryli bowiem szoku, że tak wielkie i potężne dotychczas państwo, od dawna będące przed murzem chrześcijaństwa w walce z Imperium Osmańskim, znalazło się w tak trudnej sytuacji i niemal bez walki poddało się armii Karola X Gustawa.