Mentionsy

Podcast Muzeum Historii Polski o najważniejszych wydarzeniach w historii Polski.

Być może największa tragedia w historii naszego kraju.

W czasie potopu ziemie polskie najechały i pustoszyły również wojska moskiewskie, brandenburskie, siedmiogrodzkie, kozackie, a także siły polskie.

W wyniku działań wojennych, a także towarzyszących im jak cień epidemią i głodowi, ludność Polski zmalała o 4 miliony, czyli o około 40%.

Nie próbując porównać polskich katastrof ani prowadzić rankingu, warto jednak zwrócić uwagę, że obok Niemców i Sowietów największymi łupieżcami w historii Polski byli Szwedzi.

Wtedy na scenę wszedł pierwszy z długiej galerii polskich zdrajców, Hieronim Radziejowski.

Radziejowski, Opaliński, Radziwiłłowie, Sobieski, Koniec Polski.

Wiedzcie, że już nie należę do Polski.

Ani pod Ujściem, ani wreszcie Polski.

Co więcej, uznali Karola Gustawa za władcę Wielkopolski.

Ponoć w dzień kapitulacji w polskim obozie z 14 tysięcy żołnierzy został już tylko tysiąc.

Pospolite ruszenie kolejnych województw niemal bez walki rozchodzi się do domów, a Karol Gustaw maszeruje w głąb Polski.

Aleksander Koniec Polski, Jan Sapieha, Dymitr Wiśniowiecki, czy wreszcie przyszły król Polski, Jan Sobieski.

Tylko czy rzeczywiście wojewoda wileński był jednym z największych zdrajców w historii Polski?

Doktor Anna Kalinowska z Muzeum Historii Polski.

A wtedy Sienkiewicz miałby znacznie mniejsze szanse na to, by uczynić z niego dla pokoleń swych czytelników największym zdrajcą w historii Rzeczypospolitej.

Radziwiłł umarł w grudniu 1655 roku, zanim mógł odwrócić bieg historii.

Miał bronić Wielkopolski dysponując tylko pospolitym ruszeniem i piechotą łanową, która też zresztą nie miała doświadczenia?

Mógło się wydawać, że nie ma innego dla Rzeczpospolitej ratunku, tym bardziej, że większość potyczek z nowoczesnym wojskiem szwedzkim kończyło się porażkami, a przypomnijmy, że Jan Kazimierz uciekł za granicę, co było pierwszym takim wydarzeniem w historii Polski.

Przysięga na wierność Karolowi Gustawowi też była mocno obwarowana, choćby ta przejścia na szwedzką stronę Aleksandra Koniecpolskiego i jego oddziałów.

Polski pech polegał właśnie na tym, że mieli oni już spore doświadczenie wyniesione z czasów wojny trzydziestoletniej, podczas której złupili na przykład Czechy i wywieźli do Szwecji choćby zbiory sztuki z Hradczan czy słynną Bibliotekę Załomuńca.

XX wieku odnaleziono skrzynię ze nieskatalogowanymi wcześniej polskimi książkami.

I do kogo miałby trafić hełm Iwana Groźnego, zdobyty najprawdopodobniej w Warszawie w 1655 roku, który znalazł się tam zapewne w czasach wielkiej smuty po tym, jak polskie oddziały zdobyły Kreml?

Spora część znalezisk trafiła do Muzeum Historii Polski.

Do tego w kwietniu we Lwowie ogłosił Matkę Boską, Królową Polski i złożył ślubowania, w których obiecywał zająć się także sprawami chłopskimi.

Tak trafił do polskiego hymnu.

Po kilku tygodniach wahania, czy jednak nie przystąpić do Karola Gustawa, Czarniecki dołączył do Jana Kazimierza i wraz z nim powrócił do Polski.

Wtedy właśnie rozpoczął swój marsz do historii.

Podczas wyprawy do Danii cała prowincja śmierdziała dymem, zanotował kapelan polskiej ekspedycji.

Ale właśnie za tę wyprawę, podczas której według legendy wsławił się przeprawą wpław przez morską cieśninę, trafił do polskiego hymnu, jako jeden z dwóch obok Henryka Dąbrowskiego Polaków.

Karol Gustaw, zmuszony do odwrotu spod Lwowa, zdał sobie sprawę, że własnymi siłami całej Polski nie jest w stanie zagarnąć.

Tym bardziej, że wojska polskie, które początkowo przeszły na stronę szwedzką, znów złamały przysięgę i gremialnie wracały na stronę Jana Kazimierza.

Wtedy pojawiły się plany rozbioru Polski.

Za pomoc Szwedom Fryderyk Wilhelm miał zrzucić zależność lenną od Polski, zostając lennikiem Szwecji, a w zamian za to dostać biskupstwo warmińskie.

Rakoczy pozostałe ziemie Polski z Krakowem, a Bogusław Radziwiłł województwo nowogródzkie.

Ludność Polski zmniejszyła się o 40%, z 11 do 7 milionów.

Podcast Muzeum Historii Polski o najważniejszych wydarzeniach w historii Polski.