Mentionsy

Prezydent Narutowicz, de facto kandydat, tak to Stroński przedstawia, znienawidzonego przez ruch narodowy Piłsudskiego, a poza tym kandydat wsparty przez mniejszości narodowe.

Józef Haller, który w tych dniach wygłosił jedno z najostrzejszych znanych mi przemówień, w którym właściwie można powiedzieć wracał do tych, czy też właściwie prezentował takie samo stanowisko jak Stroński.

To jest o tyle istotne, że Józef Haller był postacią, zwłaszcza wśród młodzieży, młodych mężczyzn w Warszawie, wyjątkowo cenioną, bo dopiero co dwa lata wcześniej wiódł ochotników warszawskich do walki przeciwko bolszewikom.

Wcześniej myślał o zabiciu Piłsudskiego, ale skoro Piłsudski był nie do dosięgnięcia, to strzegł do Narutowicza.

Józef Piłsudski, mimo tego, że już od lat jest z Sikorskim skonfliktowany, tego nie blokuje.

No dobrze, ale to skoro dyskutujemy o tym, co jest wyjątkowe, a co jest typowe, no to na sam koniec naszej dzisiejszej rozmowy nie może nie paść pytanie o maj 1926 roku i zamach stanu Józefa Piłsudskiego.

On dobrze pokazuje podejście znacznej części takiej liberalno-lewicowej inteligencji, która w tym pierwszym okresie po zamachu mojowego dawała duży kredyt zaufania Piłsudskiemu.

W pewnym sensie uważali, że mimo tego, że jest to rzecz straszna, to że Piłsudski podjął słuszną decyzję.

Chociaż powiedzmy sobie właśnie, że takie możliwości były, bo wojska na przykład w Wielkopolsce były, a liderzy polityczni w Wielkopolsce też pewnie byliby gotowi przynajmniej rozważyć możliwość prowadzenia walki z Piłsudskim.

Pamiętajmy zresztą, że Piłsudski był tu uzurpatorem, a prezydent Stanisław Wojciechowski czy premier Wincenty Witos z punktu widzenia konstytucyjnego byli w prawie.

I to nie jest tak, że po prostu Piłsudskiemu coś przyszło do głowy i on jako zbyt ambitny wojskowy i polityk stwierdził, że musi zrobić porządek i przejąć władzę.

że Witos w pewnym sensie, można powiedzieć, podpuścił w tym wywiadzie Piłsudskiego, dlatego że mówił, no jeśli Piłsudski tak krytykuje i krytykuje, to dlaczego sam czegoś nie zrobi?

Piłsudski odpowiada równie ostrym wywiadem, który jest skonfiskowany przez rząd, bo wtedy jest takie prawo prasowe, gdzie na zasadzie cenzury można zająć, skonfiskować opublikowane już gazety, no a następnego dnia po tej konfiskacie wojska Piłsudskiego pojawiały się na moście Kierbedzia w Warszawie i dochodzi do słynnej rozmowy marszałka z prezydentem Wojciechowskim.

To właśnie były te hasła, z którymi Józef Piłsudski przyszedł do władzy i które miał wprowadzać w życie.

Jak to wszystko wyglądało, o tym pewnie będziemy mieli jeszcze okazję porozmawiać, ale jako już postscriptum do tego, o czym mieliśmy okazję dzisiaj powiedzieć, wspomnę, że narodowa demokracja, która w 1926 roku została pozostawiona w pokonanym polu, bo Józef Piłsudski triumfował, to on miał nadawać ton polskiej polityce przez następne lata,