Mentionsy
Rozliczanie komunizmu
Czy rozliczenie komunistycznego reżimu jest wciąż otwartym rozdziałem historii Polski? Kto może dokonać ostatecznego rozrachunku i na jakich zasadach? Jak oceniać polskie spojrzenie na trudną przeszłość? Rządząca przez 45 lat w okresie powojennym komunistyczna monopartia wprowadziła w Polsce niedemokratyczny ustrój, który trwał do 1989 roku. Czy III Rzeczpospolita poradziła sobie z poprzedzającym ją okresem? Zapytamy o rolę instytucji takich jak sądy oraz Instytut Pamięci Narodowej. Co wyróżnia Polskę na tle państw regionu w procesie rozliczania z komunizmem? O tym wszystkim usłyszycie w podcaście Muzeum Historii Polski. Gościem Michała Przeperskiego jest dr Tomasz Lachowski z Uniwersytetu Łódzkiego. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Podcast Muzeum Historii Polski.
Proszę powiedzieć, kto właściwie powinien decydować o tym, w jaki sposób rozliczać się z przeszłością niedemokratyczną, w polskim wypadku z komunizmem?
politycznej zemsty, czyli tego, że nowa ekipa przyjdzie do władzy i tak naprawdę zacznie się polowanie na czarownicę, że na przykład formy dzikiej ilustracji, którą przecież znamy właśnie z początku lat dziewięćdziesiątych, uchwały ilustracyjnej z polskiego Sejmu.
Muszę powiedzieć, że jako teraz przybiorę szaty obywatela Rzeczpospolitej Polskiej, muszę powiedzieć, że to co pan powiedział, to budzi moje bardzo dużo, bardzo daleko idące zastrzeżenia i mam takie poczucie, że Rzeczpospolita Polska właściwie umywa ręce od jakiejś próby zmierzenia się ze zbrodniami komunistycznymi, czy generalnie z szeroko pojętym, aksjologicznym złem systemu komunistycznego.
No właśnie, właściwie wyjął pan z nizu kolejne pytanie, bo myślę sobie, że czy to w takim razie powinniśmy zupełnie zmienić patrzenie na osiągnięcia polskie, jeżeli chodzi o rozliczenie się z komunizmem, czy rzeczywiście jest tak, że powinniśmy przyjąć
Z kolei pewne osiągnięcia Polski wydaje się, że nawet są większe niż naszych sąsiadów, chociażby właśnie pewnym symbolicznym, takim historyczno-politycznym opowiedzeniu o historii PRL, w ogóle samo powołanie.
Spróbujmy spojrzeć na ten problem rozliczenia z komunizmem i z niedemokratyczną przeszłością Polski, czy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, jeżeli chodzi o ścisłość.
Rzeczywiście badacze i nauk prawnych i politycznych wyróżniają kilka takich sposobów właśnie opowiedzenia historii poprzez prawo.
Choć w moim odczuciu też zabrakło w polskim systemie pewnej instytucji, np.
A niestety w istocie to rozliczanie albo brak rozliczeń do dzisiaj dzieli właśnie polskie społeczeństwo.
Być może w rzeczywistości południowej Ameryki o różnych punktach widzenia na historię jest być może nieco bardziej uprawnione, natomiast tak mnie się wydaje, jako laikowi, który nie zna się na historii akurat Ameryki Południowej, ale z perspektywy Polski w sytuacji, gdy mieliśmy
równorzędnych wersji historii.
komunistów, NKWD-zistów przywiezionych tutaj i przemienionych w polskie mundury, przebranych w polskie mundury, dokonywanych.
Ale z tego wszystkiego, co pan mówi, ja odnoszę takie wrażenie, że na ewidentnego, pozytywnego bohatera polskich rozliczeń z komunizmem wypada Instytut Pamięci Narodowej.
Tutaj myślę, że wiele padło słów o tym, jak istotne jest opowiadanie historii niedemokratycznej przeszłości i właśnie dostarczania
z taką wielką zazdrością patrzą na polski IPN i jego budżet szczególnie, który pozwala na tego typu działania.
Zbliżając się do końca naszej rozmowy, no muszę powiedzieć, że można mieć pewnie dosyć mocno ambiwalentne odczucia, jeżeli chodzi o to, w jaki sposób Polska się rozliczała i w jakimś sensie uważam, w dalszym ciągu się rozlicza ze swoją przeszłością i prawdopodobnie będzie to proces stały i trwały i takie instytucje jak Muzeum Historii Polski choćby.
i narracja wystawy stałej i wystaw rozmaitych czasowych, a także rozmaite publikacje, debaty, całość działalności edukacyjnej również Muzeum Historii Polski, a także różnych innych instytucji będzie w dalszym ciągu wchodziła w dialog z przeszłością niedemokratyczną, komunistyczną i będzie nakierowana na to, żeby opowiadać prawdę o tym, co przed 1989 rokiem w Polsce się działo.
Natomiast jakkolwiek bym nie czuł pewnej ambiwalencji, to szokujące jest zestawienie doświadczenia polskiego z doświadczeniem postsowieckim, a przede wszystkim mam na myśli współczesną Rosję, kiedy patrzy się na absolutny brak dyskusji tak naprawdę, takiej dyskusji, jaka w Polsce jest czymś zupełnie normalnym i zrozumiałym dla nas o tym.
To z polskiego punktu widzenia jest zupełnie szokujące.
Oczywiście to może być inna nazwa, to nie jest istotne, ale pewnej wersji imperialnej wydarzeń, dla której rozrachunki z przeszłością, nawet w tym rozumieniu poza prawnokarnym, o czym mówiliśmy sobie wcześniej, powinno się polski, też nie mają kompletnie miejsca.
Podcastów Muzeum Historii Polski wysłuchają Państwo na YouTube, Spotify, Google Podcast, w audiotece, a także na innych platformach podcastowych.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00