Mentionsy
Wielki głód. Barbarzyńska polityka Stalina
W środku Europy w latach 1932-1933 zagłodzono kilka milionów obywateli Związku Sowieckiego. Za decyzją stał Józef Stalin. Dlaczego Wielki Głód na Ukrainie spotkał się z obojętnością całego świata, a Walter Duranty - dziennikarz, który kłamał na jego temat został uhonorowany prestiżową nagrodą Pulitzera? I co wspólnego z tragedią na Ukrainie miał paranoiczny strach Józefa Stalina przed Polakami? Porozmawiajmy o zbrodni, jej sprawcach i ich obłąkanych motywacjach, a także o pamięci, która ma współcześnie bardzo ważne znaczenie polityczne. W tym odcinku podcastu z detalami i bez cenzury pomówimy o Wielki Głodzie na Ukrainie. Gościem Michała Przeperskiego był profesor Tomasz Stryjek z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, autora kilku książek poświęconych Ukrainie, m.in. "Historia Ukrainy i stosunków ukraińsko-polskich XIX i XX w." Zapraszamy do podcastu Muzeum Historii Polski. To opowieści o wybitnych postaciach sprzed wieków i kulisach kluczowych wydarzeń dla dziejów naszego kraju, przeplatane mniej znanymi, choć pasjonującymi wątkami z historii Polski. Podcastu Muzeum Historii Polski wysłuchasz na YouTube, Spotify, Google Podcasts, Audiotece, a także na innych platformach podcastowych. Zapraszamy do subskrypcji naszych profili. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Dlaczego władze sowieckie zastosowały wobec własnych obywateli terror głodowy?
A nadto początek lat trzydziestych to też moment, w którym zachodzą bardzo poważne zmiany w samym Związku Sowieckim.
Chłopi są jedyną klasą społeczeństwa sowieckiego, która jest niezależna od władz, ponieważ posiada prywatną własność ziemi.
Była prowadzona polityka, nowa polityka ekonomiczna od 1921 roku, zgodnie z którą chłopi mogli zbywać swoje towary na rynku przy cenach państwowych, ale jednak mogli sami decydować o tym, ile zasiewają, ile sprzedają i stopniowo pobnażać swój majątek, co oznaczało niezależność jakiejś grupy, najliczniejszej w społeczeństwie sowieckim od władzy.
I żeby uwiarygodnić przed społeczeństwem sowieckim, że istnieje zagrożenie zewnętrzne i trzeba koncentracji społeczeństwa wokół władzy, został w pewnym sensie zbudowany przez GPU, ówczesną bezpiekę sowiecką, tak zwany spisek pod nazwą antysowiecki, ukraiński, pod nazwą Związku Wyzwolenia Ukrainy.
w którym aresztowano takich pierwszoplanowych inteligentów ukraińskich, literatów, pisarzy, którzy zostali skarżeni właśnie o przygotowywanie powstania Petlurowskiego przeciwko Związkowi Sowieckiemu we współpracy z Polską, które miało tworzyć w ogóle drogę do interwencji.
Jednym słowem, mamy do czynienia z taką sytuacją, że Stalin buduje swój system władzy i integruje Związek Radziecki jednocześnie i Ukraina z jej tradycjami oporu społecznego jest tu takim najważniejszym problemem do złamania, a z drugiej strony musi się liczyć z interwencją międzynarodową, która przynajmniej w jego wyobrażeniu narasta, jej prawdopodobieństwo.
którzy przebywali w Polsce, no i miało taką siatkę wywiadowczą ukraińskiej publicy sowieckiej, ale nic nie wskazuje na to, żeby to rzeczywiście w tym momencie miało miejsce.
On jest wywołany, tak jak pan powiedział, administracyjnymi działaniami sowieckiego aparatu władzy, a nie, dajmy na to, suszą, powodziami czy naturalnymi konsekwencjami.
to jest zupełnie nieprzekonujące, ale że właśnie uruchomienie pewnych procesów od góry i przy słabej efektywności tej struktury administracyjnej państwa sowieckiego, że to spowodowało, że powstał chaos i w konsekwencji tak wysokie straty głodowe, które jednak nie były zamierzone, nie były narzędziem politycznym Stalina.
rok 1933, jak sądzę przede wszystkim, to stopniowo z tygodnia na tydzień, z miesiąca na miesiąc pojawiało się coraz więcej informacji na temat tego, co dzieje się w Związku Sowieckim.
Początek lat 30. to jest taki moment, w którym Związek Sowiecki rządzony przez Stalina coraz bardziej separuje się od świata zewnętrznego, coraz trudniej jest uzyskać informacje na temat tego, co tam się rzeczywiście dzieje.
GPU, bezpieka sowiecka też ma ogromny wpływ na to, jakie informacje na temat Związku Sowieckiego są publikowane, choćby w zachodnich mediach.
Nie odróżnia narodowości, czy nawet tych narodów republikańskich, a tym bardziej mniejszych, sowieckich.
Miał swoje też tu względy, prawda, antysowieckie, no żeby się tym interesować, kardynał Wiednia, kardynał Inicjer.
No i w przypadku Durantego po prostu zależne pozycją finansową, stylem życia, możliwościami jako korespondent w Moskwie, zależne od służb sowieckich.
Czy po Wielkim Głodzie, po latach 32-33 rzeczywiście udało się złamać opór ukraińskiego chłopstwa na sowieckiej Ukrainie?
w Galicji Zachodniej trochę, prawda, ale to jest jednak, ona była, no Galicja Wschodnia właśnie, czyli ona była jednak Rzeczpospolitej, prawda, nie w Ukrainie Sowieckiej, to tam, tu nie było głodu, przecież tam mówimy o tamtym obszarze, tu nie widzimy tego, więc w jakiejś mierze można ryzykować stwierdzenie rzeczywiście, że nastąpiła pacyfikacja wsi ukraińskiej.
i która potem się przyniosła do kraju już w niepodległej Ukrainie, czy właśnie zapomnienie, bo przez zakaz przypominania o głodzie sowieckiej, zapomnienie masowe i wyparcie tego z pamięci, z doświadczenia masowe przyczyniło się właśnie do...
bardzo się silnie jakby zidentyfikował z Ukrainą i on właśnie, to koncepcja społeczeństwa posttraumatycznego to jakoś ma duży związek z nim, można powiedzieć.
pamięć, która zintegruje Ukraińców, że to dotyczy wszystkich, że są te podziały właśnie wschód-zachód, które są związane z II wojną światową, walczący w armii sowieckiej, walczący w UPA, a to jest doświadczenie wszystkich, no prawie nie do końca wszystkich, bo jak sobie powiedzieliśmy, właśnie na zachodniej Ukrainie go nie było.
Jednoczące Ukrainę i pokazujące jednoznacznie brudniczy charakter totalitaryzmu sowieckiego.
No i sam Związek Sowiecki.
No i sam Związek Sowiecki, oczywiście, ten najbardziej w tej sprawie przynajmniej, ale także Francja, Wielka Brytania, żeby tam właśnie ich praktyki kolonialne spowodowali masowe głody właśnie, czy masowe choroby sprowadzili.
Bo to nie jest typowe dla naszego podcastu, że rozmawiamy tyle o historii Ukrainy, raczej skupiamy się na historii Polski, ale w jakimś takim tragicznym wymiarze gdzieś ten terror sowiecki sterowany z Moskwy był doświadczeniem tak ukraińskim, jak i polskim.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00