Mentionsy
Wrzesień 1939. Czy Anglicy nas zdradzili?
Pomimo zobowiązań sojuszniczych, Wielka Brytania i Francja nie przyszły na odsiecz Polsce walczącej z Niemcami we wrześniu 1939 roku. W naszym kraju od lat spieramy się o to, czy zostaliśmy wówczas zdradzeni przez aliantów zachodnich.
Rzecz nie jest oczywista, bo przecież Londyn i Paryż wypowiedziały wojnę Berlinowi już 3 września 1939 roku. Lokalna wojna obronna Polski stała się w ten sposób konfliktem światowym. Dlaczego tak się stało i co do tego doprowadziło?
I jak w tym kontekście oceniać politykę zagraniczną II Rzeczpospolitej? Czy decyzje szefa MSZ Józefa Becka utorowały drogę do ostatecznego upadku niemieckiego totalitaryzmu? A może raczej sprowadziły na Polskę wojenne nieszczęście?
O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Jeżeli to pierwsze pytanie nie wypadło, to i Londyn, i Paryż w ogóle nie miały ochoty powstrzymywać Hitlera, prawda?
To był stały motyw propagandy hitlerowskiej i co jest ciekawe, on trafny był, bo społeczeństwo polskie miało takie poczucie, ta wiara w potężną Francję, która była przecież mocarstwem odgrywającym.
Przede wszystkim jest to czas kryzysu sudeckiego, czyli żądań Niemiec hitlerowskich wobec Czechosłowacji, aby oddała Sudety, czyli ten obszar pogranicza niemiecko-czechosłowackiego,
Trzecia Rzesza też oczywiście podburzała tę mniejszość niemiecką, gdzie organizacje zostały w gruncie rzeczy zhitleryzowane i były tym narzędziem krzyku, że Czesi gwałcą prawa Niemców.
na politykę wobec Hitlera, którą nazywamy od słowa angielskiego appeasement, politykę uspokajania, łagodzenia Hitlera.
To wszystko, te elementy prowadziły do tego, że oni nie chcieli iść na konfrontację wojenną, widząc swoją słabość, przeceniając siły odbudowywanej przez Hitlera armii niemieckiej.
Oczywiście to nie było tak, że ten Chamberlain był tam jakimś geniuszem dyplomacji, który ograł Hitlera.
To była taka deklaracja, na którą Hitler się zgodził.
Hitler podpisał to w Monachium, bo to dla niego oznaczało tyle, co nic, czyli świstek papieru.
Oni zgodzili się bez w zasadzie żadnych większych wahań co do zakresu terytorialnych żądań, jakie Hitler wysuwał wobec Czechosłowacji.
My byliśmy tutaj przedstawiani jako wspólnik Hitlera,
Celem był tutaj ewidentnie włączenie Polski w rydwan polityki hitlerowskiej.
No nie macie niewątpliwości, moim zdaniem, że ta zgoda, pójście w rydwanie polityki Hitlera zaprowadziłaby nas do zguby.
Panie doktorze, dodajmy, że w tym styczniu 1939 roku, kiedy on rozmawia w Berchtesgaden z Hitlerem, w Berlinie z Ribbentropem, zostaje skonfrontowany przez Hitlera z tymi samymi żądaniami i wtedy zaczyna rozumieć, że to już nie jest jakaś tam gra Ribbentropa, jakaś sonda, ale że przywódca, dyktator III Rzeszy stoi za tymi propozycjami.
Wśród nacjonalistów słowackich wzięli górę zwolennicy współpracy z Hitlerem, bo wydawało się, że on ma więcej do zaoferowania niż Polska, która zresztą miała też jeszcze niewielkie pretensje terytorialne, dodatkowo działając na swoją niekorzyść.
Na szczęście dla Polski, chociaż to szczęście będzie dosyć względne we wrześniu 1939 roku, nastąpi znacząca zmiana polityki brytyjskiej po zajęciu Pragi przez Hitlera.
Jeśli chodzi o opinię publiczną, to Noc Kryształowa była takim przełomowym momentem, czyli pogromy Żydów, mordy na nich, zainicjowane w praktyce przez państwo hitlerowskie.
Do tego dochodzi, jeśli chodzi już o Whitehall, o rząd brytyjski, dyplomację, coraz większe wątpliwości co do tego, czy z tym Hitlerem można mu ufać.
To pokazało, że słowa Hitlera o tym, że on chce skupić w państwie niemieckim Niemców żyjących wokół granic III Rzeszy, ale nie ma żadnych zamiarów imperialnych, że one są nic nie warte.
Brytyjczycy uznali, że trzeba w jakiś sposób tego Hitlera powstrzymać bardziej stanowczo.
Taki pomysł antyhitlerowski deklaracji Wielka Brytania, Francja, Polska i Związek Radziecki.
Ale Beck wyraźnie powiedział Londynowi, że my nie chcemy być razem ze Związkiem Radzieckim, ponieważ to tylko zachęci Hitlera.
Obawiał się, że to będzie tylko zachętą dla Hitlera i doprowadzi do fiaska stosunków polsko-niemieckich.
Bezpośrednim takim czynnikiem, który skłonił Chamberlaina do szybkiego działania była wcześniej ubawa, że Hitler zechce zwasalizować też Rumunię z jej złożami ropy naftowej w Ploesti.
Plus do tego doszły pod koniec marca, jak się okazało, nieprawdziwe doniesienia wywiadowcze, że Hitler szykuje się do inwazji na Polskę.
bezpieczeństwo, ale następnego dnia Times w edytorialu, czyli w takim komentarzu niepodpisanym, jak można przypuszczać do redaktora naczelnego Dawsona, który był wielkim zwolennikiem polityki epizmentu i ustępstw wobec Hitlera i obawiał się wojny.
Jeśli mówimy o tym 31 marca, to wymowa tych gwarancji brytyjskich była taka, że jeśli Hitler dokona jakiegoś zbrojnego zamachu na niepodległość Polski, czyli armia niemiecka wkroczy, czy wypowie wojnę, to nie ma znaczenia, to Wielka Brytania przystąpi do wojny.
Powiedziawszy to, trzeba jednak pamiętać, że można było wyczuć w różnych dyskusjach w Foreign Office pomiędzy ambasadorem brytyjskim w Brynie, Neville'em Hendersonem, który był taką ikoną, powiedzmy, epizmentu usta z Hitlera, że co do tego Gdańska, jeśli Polska i Niemcy się dogadają, no to my Brytyjczycy się nie będziemy w to mieszali.
Bo najpierw kanclerz III Rzeszy Adolf Hitler
To była przede wszystkim konsekwencja polityki Hitlera, dążącej do tego, żeby zwasalizować Polskę.
powstaje zarys takiej koalicji, Wielka Brytania, Francja, Francja mająca sojusz z Polską, no to Hitler, mając perspektywę wojny na dwóch frontach, zatrzyma się.
Ale niestety Hitler nie chciał już rozmawiać.
1939 roku Hitler na takiej naradzie z dowództwem Wehrmachtu, Luftwaffe i Kriegsmarine, mówił wyraźnie, że Polska pokazała, że będzie stała zawsze po stronie naszych wrogów i musimy ją pokonać.
Efektem była decyzja Hitlera o podboju polskim.
Poza tym nie chcąc oczywiście usprawiedliwiać Francuzów, bo oni są w dużym stopniu odpowiedzialni za to, że ten podbój Polski Hitlerowi poszedł tak szybko, no to trzeba pamiętać o tym, iż wszyscy liczyli, że Polska powalczy jednak co najmniej 2-3 miesiące.
Dostał to od Hitlera, niczego takiego nie mógł dostać od Brytyjczyków, to tylko o to chodziło?
To mogli mu podać udział w ewentualnej wojnie, w powstrzymywaniu Hitlera, ale on był bardzo nieufny wobec Paryża i Londynu.
Jak tutaj żeśmy mówili w kwestiach wasalizacji, Polska powiedziała Hitlerowi wyraźne nie.
Wiara, że te rokowania brytyjsko-francusko-radzieckie mogłyby się zakończyć efektywnym porozumieniem powstrzymującym Hitlera jest moim zdaniem naiwna.
wraz z tym tajnym protokołem zwanym Paktem Ribbentrop-Mułotow, dzielącym strefy wpływu w Europie Środkowo-Wschodniej i na terenie Polski, doprowadził do stworzenia bardzo długiej granicy niemiecko-radzieckiej i do tego, że w 1941 roku jego totalitarne państwo o mało co nie zostanie przez Hitlera pobite i zniszczone.
Dodajmy, że zawarcie tego układu spowodowało, iż Hitler odwołał planowany na 26 sierpnia atak na Polskę.
Trudno to akurat, nie mówię tego jako zarzut pod adresem Becka, bo Brytyjczycy i Francuzi też, szczególnie Brytyjczycy, tego Mussoliniego starali się wykorzystywać jako takiego łagodzącego Hitlera dyktatora, co jak wiemy nie dało żadnych efektów.
To natychmiast ma być dostarczone, co było kompletnie niewykonalne, wprawiły Hitlera we wściekłość.
Co jest istotne, to to, że Polska, mimo że zostanie rozbita przez Hitlera i przez Stalina, to z konfliktu lokalnego zrodzi się wojna.
Niestety Polska została tutaj, zgodnie z tą strategią sojuszników naszych, pozostawiona na łasce Hitlera.
Najbardziej oderwany od rzeczywistości, jeśli chodzi o Brytyjczyków, był jednak Hitler.
Profesor Żerko przed laty napisał taką książkę o wymarzonym przymierzu Hitlera, czyli z Wielką Brytanią.
Przede wszystkim Hitler po podboju Polski i po zawarciu układu 28 września granicznego dotyczącego ustalenia granicy na terenie podbitej Polski wysłał propozycję wobec Brytyjczyków i Francuzów,
Także Hitler jest tym wszystkim zawidziony.
Ale na całe szczęście Hitler będzie nienasycony i jego celem będą dalsze podboje i ta wojna z wojny europejskiej stanie się wojną światową.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00