Mentionsy
Z mroku legend do europejskiego mocarstwa, 100 lat, w których powstała Polska
W podcaście Muzeum Historii Polski „1000 lat. Prześwietlenie”, zapraszamy do podróży w mroki dziejów, gdzie historia miesza się z legendami i czasem nieprawdopodobnymi wręcz hipotezami. Opowiemy o początkach historii Polski. Od legendarnych założycieli państwa przez pierwszego historycznego władcę – Mieszka, aż po Bolesława Chrobrego. Czy Lech, Popiel i Piast istnieli naprawdę, czy Mieszko był wikingiem, czy Gniezno rzeczywiście było pierwszą stolicą Polski – prawda to, czy późniejszy wymysł. Kto tak naprawdę ochrzcił się w 966 r.? O tym wszystkim opowie Łukasz Starowieyski (historyk i dziennikarz) oraz dr Tomasz Borowski z Muzeum Historii Polski. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Co ma praca nurków do początków państwa polskiego, poza zgrabnym nawiązaniem do mroku dziejów?
na dnie jeziora, ale też głęboko pod ziemią odkrywane są przedmioty lub fragmenty starych budowli, które mogą rzucić nowe światło na początki naszego kraju i wyjaśnić, przynajmniej niektóre, tajemnice związane z powstaniem Polski.
A co z Chrztem Polski?
W kolejnym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski zapraszam na wyprawę w mroki dziejów, czyli do początków państwa polskiego.
Wyprawa nurków archeologów bardzo przypomina próby zrekonstruowania początków polskiej państwowości.
Wydobyta i odrestaurowana stanie się jednym z najciekawszych eksponatów Muzeum Historii Polski, bo to nie byle jaka łódź.
Posłuchajmy dr Tomasza Borowskiego, historyka z Muzeum Historii Polski.
Przede wszystkim w Polsce zachowało się bardzo niewiele obiektów, które można bezpośrednio łączyć z początkami państwa polskiego.
Także ona z jednej strony jest wyjątkowa poprzez swój związek z Ostrowem Lednickim, z początkami państwa polskiego, z drugiej strony jest wyjątkowa, ponieważ jest przedmiotem, który był często używany i stanowił w jakimś sensie trzon, fundament tej codzienności państwa.
Wbrew pozorom, na podstawie tego braku można już wysnuć pewne wnioski, mianowicie wszystkie źródła, które mamy dotyczące Polski z tego wczesnego okresu są źródłami zagranicznymi i jeśli one nie podają miejsca chrztu Mieszka, to prawdopodobnie ten chrzest odbył się w miejscu z punktu widzenia zagranicy nieistotnym.
Kościoły, które w tamtym czasie państwo polskie było w stanie budować, władcy polscy mogli budować, były ciasne, były małe, więc mogło się w nich zmieścić kilkadziesiąt osób, góra z reguły mniej.
Za to rok 966 to data graniczna, symboliczna, utożsamiana z powstaniem państwa polskiego.
Choćby najstarszy polski dziejopis Galanonim.
Gdy zaś on na to przystał, że porzuci ów zwyczaj pogański i przyjmie sakramenta wiary chrześcijańskiej, pani owa przybyła do Polski z wielkim orszakiem dostojników świeckich i duchownych, ale nie pierwej podzieliła z nim łoże małżeńskie, aż powoli, a pilnie, zaznajamiając się z obyczajem chrześcijańskimi prawami kościelnymi, wyrzekł się błędów pogaństwa i przeszedł na łono matki kościoła.
W 966 roku chrzest Polski w znaczeniu masowej konwersji, choćby z powodów logistycznych, był niemożliwy.
Jest rok 963, a może rok później, gdy państwo Mieszka po raz pierwszy wkracza do pisanej historii.
Z chwilą chrztu dzieło budowy monarchii polskiej było ukończone.
Kim naprawdę był władca, który z takim impetem wtargnął na karty historii i z barbarzyńskiego przywódcy awansował na przyjaciela najważniejszego europejskiego władcy?
teza, że pierwszy historyczny władca Polski był wikingiem.
Mamy parę cmentarzy skandynawskich z terenów Polski.
Państwo polskie powstało szybko, to znaczy, że nagle pojawiła się elita, doszło do zburzenia starych struktur, starych grodów i szybko zbudowano nowe grody.
Nie wykluczone, że polskie elity przybyły, ale wiązanie ich z wikingami wydaje się mocno na wyrost.
Podwaliny pod państwo polskie miałyby położyć osoby z elit upadłego państwa.
Takiż król nad króle, a książę nad książęta, głosy jednomyślnymi postanowił go książęciem Polski.
Galanonim początki historii Polski cofa do czasów Popiela, którego jeśli istniał, trzeba byłoby osadzić gdzieś w IX wieku.
Wincentyka Dłubek, drugi z wielkich polskich kronikarzy, żyjący wiek po galu, funduje nam za to prawdziwy, historyczno-legendarny rollercoaster, którym wjeżdżamy aż do starożytności.
Gdyby bez zastrzeżeń wierzyć uczonemu biskupowi krakowskiemu, zwanemu ojcem kultury polskiej, Polacy toczyli choćby wojny z Aleksandrem Wielkim.
W pantoonie polskich władców pojawiają się też Wanda i dwaj pompiliusze.
Na podstawie naszych kronik średniowiecznych nie sposób napisać najdawniejszych dziejów Polski.
Na pytanie czy wierzy w Popiela pierwszego znanego z imienia władcy Polski odpowiedział.
Ale inni badacze próbują włączyć go w bieg polskiej historii.
Ale w historii początków Polski nic nie jest łatwe i proste.
Istnienie organizmów państwowych na terenie Polski i okolic zauważone zostaje gdzieś na początku IX wieku.
Pierwsza względnie pewna wiadomość o Słowianach zamieszkujących tereny dzisiejszej Polski i bliskich im okolic pochodzi najprawdopodobniej od szpiega.
Poza jedną, wydaje się, że na terenach prakolepki Polski nie istniała żadna silna państwowa organizacja.
Wróćmy na chwilę do niemieckiego mnicha Widukinda i jego opisu potyczek Wichmana z polskim władcą.
Za chwilę miał więc Mieszko przyjąć chrzest nazywany potocznie Chrztem Polski, a o Polanach ani widu, ani słychu.
Oni na karty historii wkraczają dopiero kilkadziesiąt lat później.
Natomiast od czasów panowania Bolesława Chrobrego pojawia się Polska i Polanie w tym sensie są mieszkańcami Polski.
Czyli Polanie istnieli, Polanie byli mieszkańcami Polski, byli antytezą plemienia Polan, ponieważ członkowie różnych plemion w momencie, w którym stawali się poddanymi Bolesława Chrobrego, poddanymi tego państwa, stawali się jednocześnie Polakami.
Wojciecha mówił o ówczesnym władcy Bolislao Palaniarum, czyli Bolesław Polski.
Możliwe, że późniejsze państwo polskie zostało uformowane w podobny sposób, a owa drużyna skupiała się wokół piastów.
Pierwszy historyczny władca Polski rozszerza panowanie na Pomorze Zachodnie, Śląsk, Małopolskę i Grody Czerwińskie.
A w roku 1000 do Polski przybył sam cesarz, Otton III.
Niecały wiek wystarczył, by powstało państwo polskie, którego powierzchnia według szacunków wyniosła około 250 tys.
Mieszko i Bolesław położyli fundamenty pod państwo, które mimo różnych zawirowań historii przetrwało do dzisiaj.
Podcast Muzeum Historii Polski o najważniejszych wydarzeniach w historii Polski.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00