Mentionsy
Zygmunt I Stary - Bona Sforza, Stańczyk i złoty wiek?
Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/
Zygmunt miał niewielkie szanse na to, by zostać królem. Przymierzano go do różnych, niekiedy absurdalnych funkcji. Okazało się jednak, że na tron wstąpił i pozostał na nim na tyle długo, by otrzymać od potomnych przydomek "Stary".
Zygmunt objął tron mocarstwa, składającego się z Polski, Litwy oraz licznych księstw i lenn. Dwór na Wawelu był wówczas jednym z najwspanialszych w Europie, Wisłą spławiano coraz więc zboża na eksport, a Mikołaj Kopernik pisał „O obrotach sfer niebieskich”. Największy dotychczas wróg Polski i Litwy – państwo krzyżackie – został unieszkodliwiony przez ojca Zygmunta, a nowy przeciwnik – Moskwa – dopiero rósł w siłę.
W 1525 roku Zygmunt pokonał zbuntowanego wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, Albrechta Hohenzollerna, który złożył mu hołd zwany pruskim. Czy jego przyjęcie było błędem? A może łagodne potraktowanie Albrechta miało geopolitycznie uzasadnione i świadczyło o dalekowzroczności Zygmunta? Co zawdzięczamy Zygmuntowi Staremu? Jaką rolę na jego dworze odegrała Bona Sforza? Co możemy powiedzieć o Stańczyku?
O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Hieronim Grala z Uniwersytetu Warszawskiego.
Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl
Szukaj w treści odcinka
Przenieśmy się zatem do czasów Zygmunta I, zwanego później pod koniec panowania Zygmuntem Starym.
Jak wyglądała młodość Zygmunta?
Potem mamy tych dwóch starszych braci Zygmunta, czyli Jana Olbrachta i Aleksandra, których dzielą dwa lata różnicy, jeżeli chodzi o narodziny.
Ilość pomysłów na to, jak można zabezpieczyć Zygmunta, zanim on sięgnie po koronę polską i mitrę wielkoksiężęcą, jest po prostu gigantyczna.
to za Olbrachta, kolejny pomysł, przeniesienia zakonu krzyżackiego na jakieś Podole albo na Dniestr i zrobienia Zygmunta gubernatora w połączonych Prusie, na przykład.
Kolejny pomysł, inny pomysł, to już pomysł zupełnie z piekła rodem, że zrobimy Zygmunta
jak i namiestnictwo na tak zróżnicowanym, ale ważnym, newralgicznym dla regionu obszarze, to jest dobra szkoła polityczna dla Zygmunta.
Zygmunta, który poza wszystkim innym jest człowiekiem zrównoważonym, spokojnym, pilnym, skłonnym się uczyć i on się uczy.
Wydaje się, że biografię Zygmunta Jagiellończyka można podzielić, to jego dość długie życie, ponad 80-letnie życie, można właśnie podzielić na dwa etapy.
Tu pojawia się ciekawy aspekt związany z życiem, czy uczuciowym, czy rodzinnym, może tak pozwolę sobie nazwać Zygmunta, ponieważ błędne jest nasze przeświadczenie, że miał tylko jednego syna, Zygmunta Augusta, ostatniego z dynastii Jagielanów.
My wiemy o trzech kobietach w życiu Zygmunta, co pozwala nam go na tle takich aktywnych na tym polu braci jak Jan Olbracht czy kardynał Fryderyk uznać za bezmała abstynenta.
Mamy pośredni dowód tutaj pewnej współpracy, że Zygmunt ma Stelniczanko trójkę dzieci i tutaj na przykład wydanie jednej z córek Zygmunta za francuskiego arystokratę, za Montforta, francusko-niemieckiego w tym momencie akurat należało powiedzieć,
I Kazimierza Jagiellończyka, i Zygmunta przed Boną, i Zygmunta z czasów Bony i tak dalej.
Po pierwsze, Bona od początku do końca, od swojego przybycia do śmierci męża, bo okres po śmierci Zygmunta to jest inny okres w życiu Bony, nie ustawała w trudach budowania swojego stronnictwa, które będzie miało przemożny wpływ na Koronę i również na Wielkie Księstwo Litewskie.
A już ukoronowaniem wszystkiego będzie małżeństwo Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną, któremu Bona będzie potężnie oponować.
Jak przyglądamy się zapleczu finansowemu polityki Zygmunta Starego, to przecież w skarbcu ciągle były problemy ze środkami.
Rusko-prawosławna i redenta występująca przeciwko władzy Zygmunta to kniaź Michał Gliński, który jest katolikiem tatarskiego pochodzenia.
Co więcej, przez całe panowanie Zygmunta Starego, hierarchia prawosławna metropolii kijowskiej nie tylko wspiera monarcha jako pana przyrodzonego, ale na przykład jak grozi wojna z Moskwą, to zajmuje się przygotowaniem pracy wywiadu pogranicznego.
A co się dzieje za Zygmunta Starego?
No więc nie mam sumienia krytykować Zygmunta za to.
No ale kiedy Moskwa rusza na Litwę w 13 roku, to sytuacja jest wybitnie niekorzystna dla Zygmunta, bo już jest kręgosłup tego porozumienia habsbursko-moskiewskiego.
Zdecydowanie lepiej pasuje do upadku Połocka 1563, czyli za Zygmunta Augusta.
Dwór Zygmunta Augusta na to nie był przygotowany.
wywołana została postać Zygmunta Augusta, jedynego syna króla Zygmunta Starego jako króla, jako władcy polskiego, który jest koronowany, tenże Zygmunt August w wieku lat 10, jest koronowany na króla Polski.
Najstarszy, wolny do wzięcia syn, Jan Olbracht, może mieć kontrkandydatów w koronie w postaci aż trzech swoich braci, króla czesko-węgierskiego, wielkiego księcia litewskiego i bezrobotnego Zygmunta, wskazuje jak słaba jest de facto pozycja dynastii w koronie.
Zazygmunta przestajemy roić o krucjatach, przestajemy sobie wyobrażać
Wielka jest, panowie a bracia, sława tej łaskawości króla Zygmunta.
Mowa żałobna do szlachty polskiej na pogrzebie Zygmunta Jagiellończyka, króla polskiego.
Pytanie jest ogromnie trudne, ale gdybym miał wybierać trzech, żeby się na pudle zmieścili, mówiąc językiem sportowym, najlepszych monarchów, to Zygmunta Starego z pewnością w tej trójcy bym umieścił.
W związku z czym zasługi Zygmunta Starego i jego...
Pogoniliśmy hospodara pod Obertynem, odleliśmy sobie dzwon Zygmunta i tak dalej.
Bez złotego wieku Zygmunta Starego no po prostu tego wszystkiego by nie było.
To w państwie Zygmunta Starego rozwinął się ten model wielopoziomowej świadomości narodu politycznego.
Ostatnie odcinki
-
Czy bitwa pod Wiedniem była błędem? Jan III Sob...
29.01.2026 15:00
-
Niekorzystne sojusze i zdrada magnatów? Sobiesk...
22.01.2026 18:00
-
Pierwszy kryzys klimatyczny? Mała epoka lodowco...
15.01.2026 18:00
-
Czy Jan Sobieski był ratunkiem dla Rzeczpospoli...
08.01.2026 18:00
-
Jan Sobieski. Cienie młodości — ambicja i klęsk...
01.01.2026 18:00
-
Wojsko na ulicach. Polska 1981 między strachem ...
18.12.2025 18:00
-
Jak komunistyczna partia zniewoliła Polskę?
11.12.2025 18:00
-
Koniec węgla? Jego polska historia
04.12.2025 18:00
-
Rosyjski kolonializm, czyli podbój bez mapy?
27.11.2025 18:00
-
Krzyżacy przejmują Gdańsk. Nowe rozdanie
20.11.2025 18:00