Mentionsy

Norbert, zaproponowałeś dzisiaj, żebyśmy porozmawiali o pewnym paradoksie dotyczącym losów polskich i Czechosłowacji w czasie II wojny światowej.

I Stalin położył rękę i na Czechosłowacji, i na Polsce.

Dlaczego te drogi Polski i Czechosłowacji w czasie wojny były tak diametralnie różne?

I to też skutkowało na przykład tym, że francuskie wpływy wojskowe w Czechosłowacji i w armii czechosłowackiej były nieporównywalnie większe niż w armii polskiej.

To znaczy ten system bezpieczeństwa oparty na Francję oddziaływał na kawałek Europy, a nie dotyczył tylko samej Czechosłowacji.

Uważał, że polskie ambicje odzyskania dawnych wpływów, dawnej pozycji Rzeczypospolitej będą zagrażały interesom Czechosłowacji.

Z tymi Węgrami, które były śmiertelnym wrogiem Czechosłowacji.

Rumunia ciążyła ku Czechosłowacji ze względu na antagonizmy z Węgrami, ciążyła ku nam ze względu na zagrożenie rosyjskie, radzieckie.

A potem zastąpił go Edward Benesz, do roku 1935, jak powiedziałam, minister spraw zagranicznych, a potem prezydent Czechosłowacji.

prowadzą do głębokiej antagonizacji Polski i Czechosłowacji, własnych sojuszników.

Powiększone Węgry, mające wspólną granicę z Polską, miały w tej części Europy dostarczyć Polsce tego, czego Polska nie mogła uzyskać od Czechosłowacji, tj. ścisłego związku politycznego.

No napisał, że skoro się z Czechami nie mogliśmy dogadać, to w cudzysłowie, to nie jest wyrażone wprost, to na trupie Czech postanowiliśmy zbudować swoje bezpieczeństwo, bo powiększone Węgry mające wspólną granicę z Polską miały w tej części Europy dostarczyć Polsce tego, czego Polska nie mogła uzyskać od Czechosłowacji.

I Śmigły napisał, że wymuszenie na Czechach Zaolzia było już tylko logicznym następstwem wytworzonego stanu rzeczy, po czym w zdaniu kolejnym sam wyraźnie napisał, że to nie było żadne wymuszenie Zaolzia, tylko to była próba zniszczenia Czechosłowacji.

Można to tylko zrobić przez rozbiór całej Czechosłowacji.

Zasadniczą jednak przyczyną faktu, że Polska nie poparła czynnie Czechosłowacji w rozgrywce o Sudety, to jest w kontekście niemieckiego zagrożenia w roku 1938, było stanowisko mocarstw zachodnich.

Owszem, Francja chętnie wmanewrowałaby Polskę do wojny w obronie Czechosłowacji, ale sama, mimo łączącego ją z Czechami sojuszu, zupełnie nie kwapiła się do poparcia Pragi z bronią w ręku.

Wszystko więc przemawiało za tym, że gdyby Polska w jesieni 1938 roku wystąpiła po stronie Czechosłowacji, mocarstwa zachodnie zamiast czynnej pomocy udzieliłyby nam pochwały, a na wypadek wojny przyjęłyby wyczękującą postawę widza.

Komuniści Czechosłowacji, mimo pewnych działań wymierzonych tak naprawdę w państwo czeskie, oni tam funkcjonowali zupełnie normalnie.

Informują Stalina, że Stalin otrzyma szerokie koncesje polityczne i gospodarcze w odrodzonej Czechosłowacji.

No i kiedy w 1944 roku Armia Czerwona podchodzi pod granicę przedwojennej Czechosłowacji, no to Czesi są wysyłani do walki na Przełęcz Dukielską na obszar Słowacji.

W 1942 roku Mołotow gwarantował Czechosłowacji przedwojenne granice, a w 1944 roku zapada decyzja, że Ruś Zakarpacka zostanie włączona do ZSRR i jednak Związek Radziecki zabierze Czechosłowacji fragment przedwojennej Czechosłowacji.

Zajmuje obszar całej Czechosłowacji, kiedy Niemcy zostają pobici, kiedy 16 maja 1945 roku Benesz przyjeżdża do Pragi, kiedy zostaje ogłoszona Trzecia Republika.

To nie ma już powrotu do takiej Czechosłowacji z 1937 czy nawet z 1938 roku.

Mimo, że prezydent Benesz obejmuje ponownie władzę w Czechach, w 38 roku wyjechał, w 45 roku powraca jako bohater narodowy, no to mimo, że armia amerykańska stacjonuje na obszarze Czechosłowacji, w Pilźnie, na granicy zachodniej mamy armię amerykańską.

Tam również tak naprawdę tak zwana Czeska Rada Narodowa wyznacza jakie partie w ogóle mają prawo funkcjonować w Czechosłowacji, a jakie nie.

Ale jak wyglądał ten proces umacniania władzy komunistów Czechosłowacji?

Ale jednocześnie erupcja przemocy w Czechosłowacji w 1945 roku jest niezwykle silna.

Ale rządzą już w Czechosłowacji siły podległe w dużej mierze Moskwie.

No i to skutkuje zamachem stanu z lutego 1948 roku, kiedy czescy komuniści dokonują pełnego przejęcia władzy, kiedy mamy już w Czechosłowacji prawdziwy, brutalny stalinizm.

Bo owszem, została przyniesiona na radzieckich bagnetach, ale w dużej mierze za zgodą czołowych polityków i sił politycznych w samej Czechosłowacji.

Że nie ma już Czechosłowacji, Masaryka i Benesza.

Zostały zmienione granice, dokonano wysiedleń mniejszości, nastąpiła budowa nowej Czechosłowacji i nowej Polski.

I sojusz antyniemiecki, sojusz Polski i Czechosłowacji w drugiej połowie lat 30. był niemożliwy ze względu na Związek Radziecki.

Nie wiemy, jak potoczyłyby się losy Polski, gdybyśmy my wybrali wariant czeski, albo jak potoczyłyby się losy Czechosłowacji, gdyby wybrała wariant polski.