Mentionsy

Czy mógłbyś nam dziś nieco zatem rozjaśnić obraz tej organizacji i opowiedzieć, jak złożona to była struktura organizacyjna i jaką faktycznie rolę te wojska NKWD pełniły w utrzymaniu porządku wewnętrznego w Związku Radzieckim podczas II wojny światowej?

A w rzeczywistości można porównać wojska NKWD do pewnego rodzaju pasożyta.

Stąd to moje określenie, że wojska NKWD można przyrównać do pasożyta.

Tak samo jak nic nie znaczy MSW.

Natomiast wojska MSW, wojska NKWD.

Po co Ministerstwu Spraw Wewnętrznych wojska operacyjne przeznaczone do działań wewnątrz państwa i przeciwko obywatelom tego państwa?

Wojska MSW służą do zastraszania i podporządkowania sobie społeczeństwa, całej ludności, władzy.

Mogą to robić o wiele skuteczniej niż policja czy milicja, ponieważ są wojskami, dysponują nieporównywalnie większą siłą ognia, manewrowością, zdolnością do działań na szerokim obszarze.

Wojska wewnętrzne oczywiście także, ale jednak są pewniejsze, są elitą i pretorianami władzy.

Wojska MSW będą bardziej pewne i będą sprawniej wykonywały działania przeciwko obywatelom niż regularna armia.

I kiedy patrzymy na wojska NKWD w II wojnie światowej, to zauważymy, że one odgrywały niezwykle ponurą, okrutną rolę w pacyfikacji każdego potencjalnego buntu na terenie ZSRR.

My, Polacy, wojska NKWD kojarzymy przede wszystkim z tym koszmarem wywózek lat 1939-1941, tych licznych zbrodni na Polakach na obszarze okupowanych wschodnich ziem Rzeczypospolitej.

Bo ja mówię o wojskach NKWD, ja wyraźnie rozróżniam, bo to pojęcie, jak powiedziałem na początku, NKWD, to jest bardzo szerokie w warunkach lat 30. i pierwszej połowy lat 40.

Wojska NKWD, służby NKWD dokonały przecież ludobójstwa na terenie ZSRR.

Bolszewicy, żeby przetrwać, żeby utrzymać swoją strukturę, musieli stworzyć jednostki do walki, jak oni to mówili, z kontrrewolucją, ale także musieli stworzyć milicję, wojska do zbierania kontyngentów żywnościowych.

Wreszcie musieli stworzyć na nowo wojska konwojowe dla zatrzymanych, aresztowanych i skazanych.

Powstają wojska ochrony kolei, wojska ochrony obiektów przemysłowych.

Wiosną 1919 roku robotniczo-chłopska Rada Obrony wydaje dekret o Wojskach Wspomagającego Przeznaczenia.

One się oficjalnie nazywają Wojska Ochrony Wewnętrznej Republiki, WOCHR.

Ale Wochr zostaje przekształcony latem 1920 roku we WNUS, czyli Wojska Wewnętrzne Służby Republiki.

No i te wojska wewnętrzne, o ich nazwnictwo ewoluuje.

I mamy wojska Państwowego Zarządu Politycznego.

Mamy teraz Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny, mamy wojska OGPU.

z którego wykształcają się koniec końców wojska, czy raczej siły ochrony pogranicza i wojska wewnętrzne OGPU.

I te wojska wewnętrzne są niezwykle ważne dla procesu kształtowania całego Związku Radzieckiego.

I siły OGPU, wojska OGPU zostały rzucone do walki z rolnictwem, z chłopami.

Czyli te wewnętrzne wojska już wtedy wykazały się pewną brutalnością, ale to było nic.

Na początku lat 30. wojska OGPU, a potem wojska NKWD.

NKWD odpowiadało i za to, żeby ludzie z ZSRR nie uciekli, i za to, żeby się właściwie w ZSRR zachowywali, czyli miało NKWD pod swoją kontrolą wojska pograniczne i miało pod swoją kontrolą wojska wewnętrzne.

Łącznie te wojska NKWD w czasach Wielkiej Czystki to było prawie 300 tysięcy ludzi, między 250 a 300 tysięcy funkcjonariuszy w zależności od danego momentu.

Wojska graniczne około 120 tysięcy ludzi, wojska wewnętrzne około 150 tysięcy.

ale one były podzielone na jednostki ochrony przemysłu, a było około 40 tysięcy funkcjonariuszy, na wojska ochrony kolei, około 50 tysięcy, na wojska konwojowe, liczące około 30 tysięcy ludzi i wreszcie te najbardziej ponure i najbardziej elitarne, w cudzysłowie, wojska operacyjne.

I siły czeki, siły OGPU, wojska NKWD, ci ludzie mieli już na swoich rękach krew przeszło 700 tysięcy zabitych, zamordowanych.

A w jaki sposób wojska NKWD przygotowywały się do wojny, która miała wybuchnąć?

Czy te wojska były rozbudowywane w podobnej skali jak Armia Czerwona?

skoro istniały wojska konwojowe, to można było ich z powodzeniem użyć w aparacie i systemie agresji, do zabezpieczania zajętych terytoriów, do przesunięcia pograniczników z jednej granicy na nową i wykorzystania wojsk konwojowych i wojsk ochrony kolei do wywózek, do wielkich przesiedleń, do procesów ludobójczych.

A jak zorganizowane były te wojska NKWD?

Wojska NKWD, nawet jeśli uwzględnimy wszystkie odłamy i struktury, jednostki...

I te wojska już teraz formalnie mające własny zarząd wojsk operacyjnych, część wojsk wewnętrznych, to miały być siły rzucane na najważniejsze kierunki wielkich przesiedleń, pacyfikacji czy kontroli całych podporządkowywanych sobie narodów.

I zasadniczo wojska wewnętrzne NKWD miały charakter policyjny, ale część z nich miała charakter już rzeczywiście wojskowy.

rozbudowane wojska kolejowe wyposażone w liczne pociągi, drezyny pancerne.

wojska kolejowe, wojska pograniczne, więc pociągi pancerne, samochody pancerne, drezyny pancerne, wojsk kolejowych NKWD reprezentowały sobą dużą siłę.

bo wydzielone na przykład struktury szczebla dywizji w wojskach NKWD istniały już także wcześniej.

Wojny, tak jak rozwijano Armię Czerwoną, powiększano ją kilkakrotnie, tak rozbudowywano i mobilizowano wojska NKWD.

I od lata 1941 roku widzimy, że tak jak Armia Czerwona się rozrastała, tak rozrastały się wojska NKWD.

Ale czy w ogóle te wojska NKWD w czasie II wojny światowej walczyły na froncie tak samo jak dywizja Armii Czerwonej?

Z początku kierownictwo radzieckie sądziło, że wojska wewnętrzne NKWD będą przede wszystkim pełnić rolę taką, jak pełniły w latach 30. porządku wewnętrznego, że nie będą używane na pierwszej linii frontu, pomijając pograniczników w pierwszej fazie wojny.

To wszystko realizowały wojska NKWD w latach 1941-1945.

Bo jeśli chodzi o działania frontowe, to wojska NKWD zostały zaangażowane w bezpośrednie walki z Niemcami,

Wojska operacyjne NKWD, one na początku 1941 roku liczyły około 40 tys.

Te wojska stopniowo rozbudowano do poziomu 200 tysięcy ludzi.

Wojska operacyjne były formowane stopniowo, ale z poszczególnych pułków wojsk NKWD

Ale wojska NKWD same z siebie nie miały zdolności do prowadzenia działań w skali operacyjnej,

Tylko w 1943 roku ze składu wojsk wewnętrznych NKWD przekazano do Armii Czerwonej ponad 100 tysięcy żołnierzy, z czego prawie 10 tysięcy snajperów, bo ten ruch snajperski w wojskach NKWD był szeroko propagowany.

No i tak jak powiedziałem, te wojska NKWD, czy raczej ich zarządy, ich główne zarządy, to była bardzo skomplikowana struktura.

Poniekąd jakby osobno przez jakiś czas działały wojska ochroniające tyły, osobno wojska wewnętrzne, osobno jednostki służb specjalnych.

Ta skomplikowana wewnętrzna struktura, ten podział na wojska ochrony kolejowej, na konwojowe, na wojska ochrony ważnych obiektów, na wojska operacyjne, na wojska pograniczne, to wszystko nieco zaburza opowieść o NKWD.

Według oficjalnych statystyk NKWD, wojska operacyjne i wewnętrzne tej organizacji w latach 1941-1942 przeprowadziły około setkę różnych operacji, zabijając około 200 ludzi, raniąc setkę, schwytając około 2000 przeciwników.

Wojska NKWD zatrzymały także w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej około 100 tysięcy tzw.

Na obszarze Ukrainy wojska wewnętrzne NKWD przeprowadziły prawie 5 tysięcy różnego rodzaju operacji pacyfikacyjnych, podczas gdy w tym okresie już na obszarze północnego Kaukazu zaledwie 150, a na obszarze Białorusi 250.

W 1945 wojska wewnętrzne Okręgu Ukraińskiego NKWD przeprowadziły prawie 22 tysiące operacji przeciwko podziemi.

Ich zadania miały charakter pacyfikacyjny, więc wojska wewnętrzne NKWD zaczęły odnosić już praktycznie wyłącznie sukcesy przy relatywnie niewielkich stratach osobowych.

Silne, dobrze wyposażone wojska NKWD, na szczeblu, batalionu, pułku, brygady, czasem całymi dywizjami.

Było NKWD, wojska NKWD, zbrojnym ramieniem totalitarnego reżimu radzieckiego, reżimu bolszewickiego.

No Norbert, dziękuję Ci za ten odcinek, za tą rozmowę i przybliżenie nam tej niezwykle złożonej tematyki związanej z wojskami NKWD.