Mentionsy
Podcasty Teologii Politycznej
Podcasty Teologii Politycznej
11.09.2024 16:00

12. HERBICH // RZEWUSKI // Filozofia polska w XVI wieku

W dwunastym odcinku podcastu „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich rozmawia z dr. Pawłem Rzewuskim o filozofii polskiego renesansu. Rozmówcy omawiają jej źródła, osiągnięcia, prognozy zrealizowane i niezrealizowane, śledzą jej losy w kolejnych stuleciach, rozważają kluczowe pojęcia, poszukują aspektów nowatorskich, godnych przypomnienia i aktualizacji. Złoty wiek kultury polskiej postrzegamy najczęściej przez pryzmat twórczości wielkich poetów tego czasu. Warto jednak przypomnieć, że rozwinęła się wówczas oryginalna, rodzima filozofia polityki. Do jakich źródeł nawiązywała? Jakie nurty ideowe napędzały ówczesne polemiki? Dlaczego wreszcie – w okresie, gdy polska państwowość i kultura zdawały się rozkwitać – tak często pojawiają się u myślicieli tony kasandryczne? W cyklu podcastów „Filozofować po polsku” dr Tomasz Herbich wspólnie z zaproszonymi gośćmi będzie przyglądał się wybranym wątkom oraz postaciom tworzącym polską tradycję filozoficzną. Celem podcastu jest nie tylko udzielenie odpowiedzi na pytanie, co oryginalnego wniosła do historii myśli filozoficznej polska filozofia, lecz przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, w jaki sposób myśliciele polscy reagowali na wyzwania dziejowe, kulturowe i cywilizacyjne, przed którymi stali oni oraz ich ojczyzna. Tomasz Herbich wraz z zaproszonymi gośćmi porozmawia o poglądach filozoficznych autorów z różnych epok rozwoju naszej kultury umysłowej. Pojawią się wśród tych filozofów między innymi Stanisław Orzechowski, Piotr Skarga, Jan Śniadecki, Stanisław Staszic, Maurycy Mochnacki, August Cieszkowski, Stanisław Brzozowski, Edward Abramowski, Kazimierz Twardowski, Jan Łukasiewicz, Roman Ingarden, Józef Tischner, Karol Wojtyła, Leszek Kołakowski, Andrzej Walicki i wielu innych. Obserwuj nas na: YouTube, Spotify i na wielu innych platformach. Podobają Ci się podcasty Teologii Politycznej? Serdecznie zachęcamy do wsparcia naszych nagrań. https://teologiapolityczna.pl/podcasty

Orzechowskim Sejmie Machiavelliego Stanisław Orzechowski Rzeczpospolita Orzechowski Boga Machiavelle'ego Mikołaja Reja Baudena Sejmu Wielkiego Kochanowskiego Frycz Filip Kalimach Aristoteles

Rozdziały (14)

1. Wprowadzenie i przedstawienie gościa

Tomasz Herbich przedstawia Pawła Rzewuskiego, autorstwa pracy doktorskiej i jego roli w redakcji rocznika Historii i Filozofii Polskiej. Dyskusja skupia się na wyborze okresu XVI wieku, od 1505 do 1609.

2. Wyjaśnienie wyboru okresu

Paweł Rzewuski wyjaśnia, dlaczego wybrano okres 1505-1609, jako granice polityczne I Rzeczypospolitej, z uwzględnieniem Konstytucji Nihilnowi i okresu Zebrzydowskiego.

3. Opinia o XVI wieku jako złotych czasach polskiej kultury

Rozmowa skupia się na opiniach o złotych czasach polskiej kultury, w tym filozofii, i pojawiających się wątkach kasandrycznych, takich jak Orzechowski i jego teorie.

4. Analiza teorii Orzechowskiego

Paweł Rzewuski analizuje teorie Orzechowskiego, związanych z monarchią mixtą, i ich kontekst wobec zmian ustrojowych I Rzeczypospolitej.

5. Rola reformacji i kontrreformacji

Dyskusja skupia się na roli reformacji i kontrreformacji w polskiej kulturze filozoficznej, a także na konfliktach między Orzechowskim a Fryczem-Modrzewskim.

6. Spory filozoficzne i reformacja

Rozmowa omawia spory filozoficzne związane z reformacją, a także rolę jezuiciów w polskich dyskusjach, a także na Orzechowskim i jego współpracę z Hoziuszem.

7. Kontekst reformacji i polskie spory

Rozmowa skupia się na kontekście reformacji i polskich spórach, a także na obawach stron kontrreformacyjnych i reformacyjnych.

8. Analiza spórów filozoficznych

Paweł Rzewuski analizuje spóry filozoficzne, takie jak Orzechowski i Frycz-Modrzewski, a także na wpływ reformacji na kulturę filozoficzną polską.

9. Różnice w interpretacji źródeł

Rozmowa skupia się na interpretacjach źródeł filozoficznych, a także na wpływach reformacji na kulturę filozoficzną polską.

10. Analiza teorii Orzechowskiego

Rozmowa skupia się na teorii Orzechowskiego i jego wpływ na polską filozofię polityczną, w tym na kwestie suwerenności i relacje zwierzchności i urzędu.

11. Porównanie polskiej filozofii politycznej z myślą reformacyjną i Machiavellim

Analiza różnicy między polską filozofią polityczną a reformacyjną oraz reakcji na poglądy Machiavelli'ego.

12. Rola Rzeczypospolitej w rozwoju nowożytnej teorii suwerenności

Przedstawienie roli Rzeczypospolitej w rozwoju teorii suwerenności oraz krytyka jej realizacji.

13. Koncepcje Mikołaja Reja i Jan Kochanowskiego

Analiza koncepcji Mikołaja Reja i Jan Kochanowskiego, skoncentrowana na antropologicznych aspektach i stoicyzmu.

14. Podsumowanie i konkluzje dotyczące polskiej filozofii politycznej XVI wieku

Podsumowanie rozmowy i podziękowania za wsparcie projektu.

Szukaj w treści odcinka

Wyczyść
Znaleziono 11 wyników dla "Frycz"

Gdzieś obawa, Andrzej Frycz-Morzewski w ogóle zaczyna swój tekst od przepowiedni, że może się Rzeczpospolita rozpaść.

Oczywiście moglibyśmy zastanowić się nad tym, w jakiej mierze właśnie w związku z tym ta opozycja Frycza, Modrzewskiego, Jerzechowskiego jest aktualna.

Frycz-Modrzewski stworzył jako Calvin

To jest rzecz jasna nie tylko Andrzej Frycz-Modrzewski, ale jest to także np. Adam Wolon, a jego pismo, co jest bardzo istotne z punktu widzenia też naszej dzisiejszej recepcji filozofii tamtego czasu, no bo my oczywiście lubimy akcentować te momenty wolności szlacheckiej.

Znacznie ciekawszą, znacznie bardziej skomplikowaną niż Frycz-Molczewski.

Z kolei, po drugiej stronie sporu, byli przede wszystkim zwolennicy właśnie reformacji, jak Frycz Modrzewski, Andrzej Wolan, Mikołaj Rej, którzy chcieli dać większe prawo szlachcie współdecydowania.

Nawet jeżeli Frycz Modrzewski uważa, że władza króla powinna być bardzo duża, to jednocześnie... To jest też tak, że on dopuszcza przede wszystkim... Jego król jest królem świeckim, który jest jednocześnie kapłanem, a nie jest przez kapłana namaszczony.

Teraz ta różnica, zresztą pogrzebać głębiej akurat w koncepcji Frycza-Modrzeskiego, to jest to takie państwo quasi totalitarne, jak wynika z tych projektów reform, więc tam można zakaz gry w kości, zakaz tańców, zakaz prywolnych strojów.

To są rzeczy, które Frycz-Modrzeski całkiem realnie proponował, żeby grób powinien wprowadzić w ramach reformy obyczajów.

Bo faktycznie, jeszcze wracając do tych obyczajów Ufrycza, one odgrywają bardzo istotną rolę w refleksji autorów reformowanych, prawda?

To znaczy z jednej strony Ufrycza, który wprost po prostu zakłada, że dobrze uformowany, obyczajny obywatel nie potrzebuje już prawa, tak?

Ostatnie odcinki