Mentionsy
Radio Naukowe
Radio Naukowe
30.04.2026 04:00

#299 Czarnobyl – co spowodowało awarię? | dr hab. inż. Marek Rabiński

– Wbrew twierdzeniom, że to załoga doprowadziła do tej awarii, to nieprawda. To właściwie cechy tego reaktora doprowadziły do tego, że doszło do tej awarii – mówi w Radiu Naukowym dr hab. inż. Marek Rabiński, fizyk z Polskiego Towarzystwa Nukleonicznego, wielokrotnie odwiedzający czarnobylską strefę wykluczenia. – Zmodyfikowano konstrukcję, która na dobrą sprawę wszystkimi swoimi cechami miała służyć produkcji plutonu dla wojska – podkreśla.

W tym sensie można zaryzykować stwierdzenie, że to, co wydarzyło się w kwietniu 1986 roku w Czarnobylu, było wypadkiem, ale też konsekwencją licznych błędów zarówno w zakresie konstrukcji reaktora, przeszkolenia załogi, jak i braku przejrzystej komunikacji między kolejnymi zmianami.

W odcinku posłuchacie m.in.:
☢ że doszło do wybuchu, ale nie był to wybuch jądrowy,
☢ o śladach fałszowania dokumentacji,
☢ czym do dziś zajmują się pracownicy elektrowni (nieczynnej od 2000 roku),
☢ na czym polegała, dostępna do niedawna, wycieczka do wnętrza elektrowni w pakiecie "Basic Plus",
☢ że skala promieniowania w większości Strefy jest zaskakująco niska.

Polecamy!

PS. Na 300. odcinek szykujemy malutką niespodziankę. Bądźcie czujni!

💛 https://patronite.pl/radionaukowe
💸 https://suppi.pl/radionaukowe
📖 https://wydawnictworn.pl/

***
Przycisk, o którym mówimy to słynny AZ-5. Po nagraniu poprosiłam o dokładniejsze wyjaśnienie jego mechanizmu (bo zatrzymaliśmy się na metaforze). Dr hab. Rabiński odpisał. "Przycisk powodował zrzut prętów awaryjnych, zawierających materiał pochłaniający neutrony, w ten sposób 'wygaszający' pracę reaktora. Na końcach tych prętów znajdowały się dodatkowe elementy wykonane z grafitu (moderatora, który powodował zwiększenie mocy reaktora). Dlatego początkowo nastąpiło zwiększenie mocy, a dopiero później jej obniżanie. Dokładniejsze wyjaśnienie niuansów tego zagadnienia wymagało by zbyt skomplikowanych wywodów."

Jeśli interesuja Was konkretne poziomy promieniowania w Strefie, w porównaniu z tym w centrum Warszawy zajrzyjcie do tego artykułu https://www.academia.edu/21052603/By%C5%82em_w_Czarnobylu_by%C5%82em_w_Fukuszimie_by%C5%82em_w_Hiroszimie_

Więcej o książce, o której wspomina gość:
https://licznikgeigera.pl/nasza-dluga-droga-do-kwietnia/

Obiecane linki: 
Chernobyl Forum / Forum Czarnobyla (Summary 2006 report) an stronie International Atomic Energy Agency (IAEA)
https://www.iaea.org/sites/default/files/chernobyl.pdf

Dane Światowej Organizacji Zdrowia
https://www.who.int/activities/mitigating-health-consequences-of-chernobyl/

Ocena skutków promieniowania po wypadku reaktora jądrowego w Czarnobylu UNSCEAR (United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation)
https://www.unscear.org/unscear/en/areas-of-work/chernobyl.html

Odcinki z archiwum o promieniowaniu:
Dlaczego promieniowanie jonizujące szkodzi? Fizyka tłumaczona „na Pudziana” | Darek Aksamit
Promieniotwórczość taka powszechna, taka demonizowana | prof. Renata Kierepko, prof. Jerzy Mietelski


Radio Naukowe Radio Naukowe Związku Radzieckiego Czarnobylem Nikołajem Steinbergiem KGB Marek Rabiński Lugola Chruszczow Arkadą Jefimem Sławskim Karolina Głowacka Igor Dziecko Czarnobyla Mapsy Bejchi

Rozdziały (12)

1. Wprowadzenie i omówienie Czarnobyla

Dr hab. inż. Marek Rabiński omawia przyczyny awarii w Czarnobylu, podkreślając, że to była awaria reaktora zbudowanego do produkcji plutonu, a nie wypadek energetyki jądrowej.

2. Awaria reaktora i procedury

Rozprawianie o procedurach i decyzjach prowadzących do awarii, w tym eksperymenty i zmodyfikowane ustawienia reaktora.

3. Krytyczne momenty i fałszerstwa dokumentacji

Analiza krytycznych momentów awarii, w tym fałszerstwo w dokumentacji, które przypisuje winę za awarię załodce.

4. Wydarzenia w trakcie awarii

Opis wydarzeń w trakcie awarii, w tym wybuchy, pożary i ich konsekwencje, w tym straty ludzkie i promieniowane.

5. Reakcja i akcje na miejsce

Opis reakcji i akcji na miejsce awarii, w tym strażacy i ich warunki pracy, oraz efekty promieniowania.

6. Zakłócenia w informacjach i ich konsekwencje

Analiza zakłóceń w informacjach o chmurze radioaktywna i jej wpływ na Polskę, podkreślając niepewności i konsekwencje.

7. Awaria i jej skutki na terenie Polski

Dr hab. inż. Marek Rabiński omawia skutki awarii w Czarnobylu na terenie Polski, w tym reakcję i akcje podjęte na miejscu, a także konsekwencje informacyjne i promieniotwórcze zanieczyszczenia.

8. Stalkerstwo i nielegalne wizyty w strefie

Opisuje się stalkerstwo i nielegalne wizyty w strefie wykluczenia, w tym motywacje mieszkańców i turystów, a także rozwój subkultury związanej z wizytami nielegalnymi.

9. Historia wycieczek i firm organizujących wizyty

Rozkłada się historia organizowania wycieczek do strefy wykluczenia, od pierwszych firm do oficjalnych wizyt i wizyt turystycznych.

10. Projektowanie sarkofagu i arkady

Opisuje się proces projektowania i budowy sarkofagu i arkady, a także incydent z uderzeniem w Arkadę przez drony rosyjskie.

11. Sterownia i proces wyprowadzania elektrowni z eksploatacji

Opisuje się stan elektrowni Czarnobylu po wyłączeniu, proces wyprowadzania reaktora z eksploatacji i obecna sytuacja z pracami i zatrudnieniem.

12. Konsekwencje okupacji i współpraca stron

Rozkłada się konsekwencje okupacji przez Rosjan i Ukrainców, a także opisuje współpracę stron w czasie okupacji i obecne sytuacje.

Szukaj w treści odcinka

Wpisz frazę, aby wyszukać treść w transkrypcji tego odcinka

Ostatnie odcinki