Mentionsy

Radio Naukowe
Radio Naukowe
14.05.2026 04:30

#302 Dlaczego polskie rzeki wysychają? | Piotr Bednarek

Jak wiele rzek w Polsce jest zupełnie dzikich? Takich, które nie są dotknięte żadną ludzką interwencją? Okazuje się, że… takich rzek w kraju nie ma wcale. Mówi o tym w odcinku nr 302 Radia Naukowego Piotr Bednarek, hydrolog, doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, prezes Fundacji Wolne Rzeki.

Ingerencje w rzeki w postaci stawiania na nich barier mają dramatyczny wpływ na żyjące w nich istoty. – Dla przykładu zapora we Włocławku na dolnej Wiśle sprawiła, że w całym dorzeczu Wisły, to jest 70 000 kilometrów rzek, wyginęło kilka gatunków wędrownych ryb Łososie, certy, troć, węgorz, jesiotr – mówi Bednarek. – Rozbierając bodajże 5% wybranych barier czy udrażniając w jakiś inny sposób, możemy otworzyć 50% długości rzek dla ryb – tłumaczy. Do tego mamy gęstą sieć rowów melioracyjnych odprowadzających wodę. – To, co zmieniliśmy na trwałe poprzez meliorację i regulację rzek, to obniżyliśmy trwale poziom wód gruntowych – podkreśla nasz gość.

💛 https://patronite.pl/radionaukowe
💸 https://suppi.pl/radionaukowe
📖 https://wydawnictworn.pl/

W odcinku usłyszycie dokładne wyjaśnienie, dlaczego tak się dzieje. Rzeki regulowano między innymi po to, by zmniejszyć ryzyko powodzi. Zdaniem naszego gościa to złudzenie. – Tylko zdaje nam się, że jest bezpiecznie, a tak naprawdę sprawiliśmy, że zagrożenie powodzią wzrosło – ocenia hydrolog. W odcinku usłyszycie też, dlaczego zapora to najgorsze, co może się przydarzyć rzece, którą rzekę w Europie można jeszcze nazwać dziką (podpowiedź: jest w Albanii) i dlaczego dobrym pierwszym krokiem może być tworzenie zastawek na rowach melioracyjnych.

Działalność Fundacji Wolne Rzeki możecie śledzić na ich kanale na YouTube. Polecamy!
https://www.youtube.com/@WolneRzeki

Wstęp
Dlaczego rzeki w Polsce wysychają?
Czy można powiedzieć, że Polska wysycha?
Obniżanie poziomu wód gruntowych
Wpływ melioracji na osuszanie kraju
Znaczenie retencji naturalnej i sztucznej
Czy zabraknie nam wody w kranach?
Przemysł i energetyka a rzeki
Przyczyny rekordowo niskich stanów Wisły
Jakie rzeki dalej są dzikie?
Historia regulacji rzek w Polsce
Dlaczego regulacja rzek nam szkodzi?
Zapora we Włocławku i jej wpływ
Bezpieczeństwo powodziowe a ochrona przyrody
Projekt renaturyzacji rzeki Bukowej
Jak skutecznie odtwarzać ekosystemy rzeczne?
Czy ktoś poważnie traktuje temat rzek?
Podsumowanie i zakończenie

Rozdziały (10)

1. Problem suszy i jego powstanie

Hydrolog Piotr Bednarek przedstawia powstanie problemu suszy w Polsce, podkreślając wpływ czynników czlowieka i zmiany klimatu.

2. Zaporowe regulacje rzek

Analiza wpływu zapor na funkcjonowanie rzek i zasoby wodne, z podkreśleniem zmian spowodowanych melioracją.

3. Zmiana klimatu i jej skutki

Wyjaśnienie wpływu ocieplenia na bilans wodny i opady, z podkreśleniem nierównomiernego rozkładu opadów.

4. Zasypianie rowów melioracyjnych

Diskussja nad możliwościami i trudnościami zasypywania rowów melioracyjnych jako sposób na poprawę retencji wody.

5. Rola bobrów i retencja wodna

Analiza roli bobrów w retencji wody i ich wpływ na system hydrologiczny, z podkreśleniem konfliktów między instytucjami.

6. Partyzantki retencyjne i ich zastosowanie

Opis partyzantek retencyjnych jako odpowiedzi na problem suszy, z podkreśleniem ich legalności i efektywności.

7. Myślenie o wodzie w Polsce

Kontynuacja dyskusji nad problemem suszy, z podkreśleniem mitu o tym, że Polska ma tyle samo wody, co Egipt.

8. Regulacja rzek i jej konsekwencje

Rozmowa kontynuuje omówienie regulacji rzek, jej konsekwencji oraz propozycji renaturyzacji. Autorzy podkreślają konflikty między ochroną przyrody a potrzebą zabudowy, a także przedstawiają projekt renaturyzacji Bukowej, jednej z najważniejszych rzek w Polsce.

9. Konflikty w wyniku renaturyzacji rzek

Analiza zmian w podejściu do renaturyzacji rzek przez organizacje i społeczeństwo, rosnące zainteresowanie wędkarzami i konflikty z rolnikami.

10. Kontakt z PR retencyjną

Informacje o sposobach kontaktu z Fundacją Wolne Rzeki i dostępne zasoby do nauki o renaturyzacji rzek.

Szukaj w treści odcinka

Wpisz frazę, aby wyszukać treść w transkrypcji tego odcinka