Mentionsy

Taka postawa dialogu stanowi integralną część powołania Kościoła, ponieważ on, ustanowiony w Chrystusie jakby sakramentem wewnętrznego zjednoczenia z Bogiem i jedności całego rodzaju ludzkiego, rozpoznaje w historii miejsce, w którym Ewangelia stawia pytania ludzkiemu doświadczeniu i mu towarzyszy.

Tym dokumentem mój umiłowany poprzednik dał impuls tej refleksji nad społeczeństwem, ekonomią i polityką, którą dziś nazywamy nauką społeczną Kościoła.

Dziś nauka społeczna Kościoła stanowi dziedzictwo mądrości, w którym odnajdujemy zasady myślenia, kryteria rozeznawania i osądu oraz konkretne wskazania do działania.

Nauka społeczna Kościoła nie jest statycznym zbiorem pojęć, lecz żywym korpusem prawdy, który strzeże i interpretuje powołanie ludzkości do życia pełnego i sprawiedliwego.

W tym pierwszym rozdziale pragnę pokrótce prześledzić drogę, poprzez którą nauka społeczna Kościoła kształtowała się w najnowszym nauczaniu papieży oraz Soboru Watykańskiego II, aby ukazać jej dynamiczny charakter.

Jednakże ten tok rozważań nie byłby naprawdę zrozumiały, gdybyśmy zanim zatrzymamy się nad wkładem poszczególnych papierzy i najważniejszymi dokumentami, nie wyjaśnili pewnych podstawowych przekonań dotyczących sposobu obecności Kościoła w historii i jego relacji ze światem.

W rzeczywistości wyrasta ona z Kościoła, który pielgrzymuje razem z ludzkością.

Papież Franciszek z mocą przypominał o tym historycznym wymiarze misji Kościoła, stwierdzając, że nikt nie może się od nas domagać, abyśmy usuwali religię w przestrzeń tajemniczego wnętrza osób bez żadnego jej wpływu na życie społeczne i narodowe, nie przejmując się kondycją instytucji społeczeństwa świeckiego, bez wypowiadania się na temat wydarzeń, które interesują obywateli.

Obecność Kościoła w świecie wyraża się zatem również w jego relacji do społeczeństwa obywatelskiego i instytucji publicznych.

Stąd wypływa właściwa funkcja nauki społecznej Kościoła, która nie zamierza zastępować odpowiedzialności polityki i instytucji, lecz ofiarowuje się jako wsparcie dla wspólnego rozeznawania, pomagając rozpoznawać i szerzyć to, co służy godności osób, żywotności wspólnot oraz dobru wszystkich.

Taka postawa otwartości na prawdę, jedną a zarazem wielorako wyrażoną, w głęboki sposób ukazuje powszechność Kościoła, który obejmuje całą rodzinę ludzką, a równocześnie żyje zanurzony w konkretnych uwarunkowaniach narodów i kultur.

W tej perspektywie św. Paweł VI dostrzegał, że ze względu na wielką różnorodność sytuacji historycznych nie sposób realistycznie oczekiwać, by nauka społeczna Kościoła mogła zaproponować jedną odpowiedź, właściwą dla wszystkich kontekstów.

To płotne napięcie między powszechnością misji a zakorzenieniem lokalnym należy do samej istoty życia Kościoła.

W świetle tego, co zostało dotąd powiedziane, nauka społeczna Kościoła ukazuje się w swoim najbardziej autentycznym obliczu.

Tak rozumiana nauka społeczna Kościoła staje się teologią komunii w historii, miejscem, w którym słowo, które stało się ciałem, nadal staje się dialogiem, pamięcią i proroctwem.

Nie sposób oczywiście przedstawić całego bogactwa tego nauczania, którego podstawowe zasady zostały ukazane w kompendium nauki społecznej Kościoła, a w nowszym magisterium znalazły dalsze pogłębienie.

Pierwsze kroki nauki społecznej Kościoła.

To, co dziś nazywamy nauką społeczną Kościoła, nie narodziło się nagle w czasach współczesnych, lecz zbiera i porządkuje długą tradycję eklezjalnej refleksji nad życiem społecznym, mającą swe źródła w Piśmie Świętym, u Ojców Kościoła oraz w opracowaniach teologicznych i prawniczych średniowiecza i czasów nowożytnych.

Wyrażenie nauka społeczna Kościoła zostało po raz pierwszy użyte przez Piusa XII w 1950 roku, lecz treść, którą ono obejmuje, rozumiana jako organiczny korpus nauczania społecznego, zaczęła zarysowywać się wraz z encykliką Rerum Novarum Leona XIII.

Wobec rzeczy nowych swoich czasów, konfliktu między kapitałem a pracą, kwestii robotniczej, przemian gospodarczych i społecznych, Leon XIII nie ograniczył się do odnotowania trudności, lecz uznał tę sytuację za przestrzeń duszpasterskiej misji Kościoła.

Święty Jan Paweł II dostrzegał w takim sposobie działania wzór postępowania nauki społecznej Kościoła, wzorcową praktykę, przez którą Kościół wobec przemian historycznych

W rerum novarum dawna mądrość Kościoła, dotycząca osoby i życia społecznego, przybiera nową postać zdolną zmierzyć się z epoką przemysłową i dać pierwszy, wielki, systematyczny zarys tej nauki społecznej, którą następne dziesięciolecia miały dalej rozwijać.

W dramatycznym kontekście II wojny światowej i lat powojennej odbudowy, magisterium Piusa XII wnosi znaczący wkład w rozwój nauki społecznej Kościoła, zwłaszcza poprzez bożonarodzeniowe orędzia radiowe, w których nakreśla zasadnicze rysy ładu międzynarodowego,

Wskazówki te nadal dostarczają nauce społecznej Kościoła ważnych kryteriów odczytywania dynamiki globalizacji i wspierania bardziej sprawiedliwego oraz pokojowego ładu międzynarodowego.

Sobór Watykański II wyznaczył punkt zwrotny w samoświadomości Kościoła wobec świata współczesnego.