Mentionsy

No to zaczniemy może od tego, ile Cezar Aira pisze, bo ta częstotliwość, z którą on wydaje nowe książki, mam takie wrażenie, że nie tylko oddaje świetnie jego pisarski temperament, ale jest także kluczem do rozumienia jego dość specyficznej drogi artystycznej.

Tak, Aira faktycznie jest pisarzem, znaczy jak to się zwykło mówić, niezwykle płodnym, ale to już wykracza poza wszelkie znane nam z innych przypadków granice, bo faktycznie on od początku lat dziewięćdziesiątych co roku, jak w zegarku, no może niekoniecznie w tych samych miesiącach, ale...

Aira jest całkowitym przeciwieństwem takiego myślenia o literaturze.

więcej, ale faktycznie tutaj tych skojarzeń kulturowych może być bardzo, bardzo dużo, bo też Aira gra z tymi wszystkimi tradycjami, od właśnie powiedzmy awangardy przez postmodernizm, po jakiś pop daleko posunięty, taki dzisiejszy, serialowy.

Aira faktycznie w swoich książkach o tym pisze bardzo mało i pisze o tym bardzo...

To za moment o epizodzie z życia malarza-podróżnika porozmawiamy i poszukamy w tej powiastce politycznych, postkolonialnych tropów, ale nie ulega wątpliwości, że Aira jest takim pisarzem dyskretnym, prawda?

Proza to jest jedyna rzecz, którą Cezar Aira chce się komunikować ze światem.

Aira powiedział również, że wielki argentyński pisarz Juan José Saer darzył go kiedyś sympatią, kiedy był młody i dopiero zaczynał karierę, ale potem stał się zazdrosny, gdy Aira zaczął cieszyć się większym zainteresowaniem.

Okazuje się, że jednak czasami Aira potrafi trochę więcej mówić.

Natomiast Aira jest takim pisarzem, który faktycznie jest bardzo osobny.

będzie w stanie się zorientować, że to jest Aira.

I podkreślamy cały czas, że Aira jest, zresztą tak jak napisałaś w swoim posłowiu, człowiekiem instytucją w Argentynie, że tłumaczony na kilkadziesiąt języków na całym świecie, że ma opinię jednego z najbardziej oryginalnych, fascynujących, intrygujących pisarzy, tych współczesnych, tych żyjących, a w Polsce...

Dlaczego Cezar Aira się nie załapał na tę listę znanych, tłumaczonych, czytanych, dyskutowanych w Polsce?

Natomiast Saira jest wierny Argentynie, mieszka w Argentynie, urodził się w prowincji Buenos Aires, w miasteczku małym.

Natomiast proza Aira jest dziwna i wywołuje konsternację, tak?

Aira pisze w sposób, spotykamy się z jego tekstami i jesteśmy tacy, o, o, ale co tu się właściwie przed moimi oczami dzieje?

Ja jeszcze chciałam tylko dodać, bo ty mówiłaś o tym, że Aira to jest człowiek, instytucja.

Chciałabym, żebyśmy też mieli w pamięci to, że Aira to jest człowiek, który zajmuje się literaturą nie tylko jako pisarz, ale on właśnie też tłumaczy.

A z drugiej strony, no rzeczywiście ciekawe, że mimo iż Cezar Aira tak dyskretny, tak niechętnie mówiący o swoim życiu, jednak na tyle intrygujący, że zobacz jak długo rozmawiamy o nim samym, zanim przejdziemy do dzieła.

Ja mam tutaj na myśli jego debiut literacki, książkę zatytułowaną Moreira, która miała okazać się w 75 roku, ale jej

Nie do końca zweryfikowane, no ale to z uwagi na to, że Aira za często tych wywiadów nie udziela.

To ciekawe, że Aira postanowił w tej książce umieścić malarza, który żył naprawdę, który jest postacią historyczną, a jednocześnie przypisać mu...

Oczywiście, Aira...

To, co robi Ira, to rozbija tę taką wiarę dziewiętnastowieczną, taką ostateczną możliwość racjonalnego rozpracowania świata i robi sobie z tego poniekąd żarty.

Ale ja myślę też, że ta historia, którą Aira nam opowiada, również prowokuje takie pytanie może bardziej uniwersalne, nieco filozoficzne, a mianowicie, czy w ogóle możliwe jest odwzorowanie rzeczywistości?

Takie uczucie, Aira po prostu wszystko wywraca na nicę i robi to bardzo...

Aira tam opisuje jego przodków, właściwie jak to się stało, że rodzina Rugendasów zaczęła malować, bo ten ojciec, założyciel rodu był zegarmistrzem, ale uległ wypadkowi.

Tak, ale te kolejne pokolenia szukały nowych, innych inspiracji.

Tutaj Ira, mi się wydaje, że on po prostu w jakiś sposób próbuje uciec właśnie od takich klasycznych matryc myślenia i stąd, zaczynając od tego jego projektu, że pisze w taki sposób, jaki pisze, ale też na przykład od pisania takiego hiperpoprawnego albo w ogóle poprawnego.

Aira tego nie chce.

Aira w ogóle nie chce nam dać tego, czego się spodziewamy.

Wydaje mi się, że Aira w ogóle wchodzi też w taką grę z czytelnikiem.

I Aira już w ogóle nie wraca do tego miejsca.

Ona jest krótka, więc można to robić, ale ja sobie podkreśliłam takie jedno zdanie, które myślę, że też jest takim całkiem dobrym przykładem tego, jak Aira się bawi językiem i jak go specjalnie komplikuje, no po to właśnie, żeby pewnie tego czytelnika chwycić za rękę i powiedzieć mu...

Aira bawi się, on wchodzi w taki dialog z nami.

Tylko, że Aira robi to zabawnie.

To znaczy, Aira robi to w taki sposób, że jak sądzę, można mieć z tego przyjemność, a nie coś innego, typu na przykład irytację nie rozumiem, bo oczywiście zdarzają się pewnie też tacy czytelnicy, którzy potrzebują jasnego, klarownego wywodu i w tym nie ma absolutnie nic złego.

Natomiast to raczej nie jest Aira.

Mówiłyśmy wcześniej, to znaczy, no, Aira biegnie w przód...

Aira strasznie sobie z tym pogrywa.

Aira nie pisze o żadnej z tych rzeczy.

Aira bardzo często osadza właśnie swoje teksty albo w dzielnicy Flores, albo na Pampie, o czym już mówiłyśmy.

I to potrafi w jednym roku wydać na przykład trzy teksty, które dzieją się w trzech zupełnie różnych miejscach, flirtują z trzema różnymi gatunkami i ogólnie są jednym wielkim, no bo chyba musimy to znowu powiedzieć, no Aira to jest zabawa, to jest żywioł ludyczny.

Ale Aira tak naprawdę przede wszystkim jest pisarzem zabawy.

Trzeba po prostu grać w tę grę, którą Aira nam proponuje.

I tak samo jak Aira, jesteśmy kompletnie zagubieni.

Nie Aira, tylko oczywiście jego bohater Rugendes.

Czy Cezar Aira ma szansę na Nobla, jak obstawiasz?

Nie wiem, czy on nie jest za dziwny, a z drugiej strony może właśnie przez to, że jest taki dziwny, może kiedyś Komitet, znaczy nie za długo, bo Aira, jak wiadomo, ma 76 lat, ale może za jakiś krótki czas Komitet Noblowski dojdzie do wniosku, że i taka literatura.