Mentionsy

Smaki z Plusem
30.01.2026 09:34

Warmia, Mazury i Mazowsze – kuchnia, którą udało się ocalić od zapomnienia

W tym odcinku „Smaków z Plusem” zanurzymy się w historii kuchni dawnych dworów oraz wiejskich domów Warmii i Mazur. Będzie o ziemniakach, rybach i kwaśnym smaku. O marcepanie, plackach i konfiturach, a także o tym, skąd wzięty się dzyndzałki. Wszystko przybliży nam Małgorzata Buttitta*, autorka książki „Niezapomniana kuchnia Warmii i Mazur”. To w pierwszej części rozmowy, w drugiej przeniesiemy się na Mazowsze do dworu w Proszewie. Był rok 1825 Marcjanna z Jawornickich Oborska, zaczyna prowadzić dziennik, w którym znajdziemy mnóstwo przepisów. Czego możemy się z nich dowiedzieć? Zapraszam do słuchania, Agnieszka Morawska. *Małgorzata Buttitta - antropolożka kultury, ekspertka w dziedzinie antropologii jedzenia oraz historii i tradycji kulinarnych, badaczka kulinariów, specjalistka od kultury i tradycji polskich, włoskich oraz basenu Morza Śródziemnego. Autorka „Niezapomnianej kuchni Warmii i Mazur”, „W dawnej kuchni pogranicza polsko-litewskiego” oraz współautorka literackiego przekładu „Włoskiej sztuki dobrego gotowania” Pellegrina Artusiego.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 29 wyników dla "Jan Sobieski"

Marcjannę Oborską też odnalazłam prawie przypadkiem, kiedy na zamku w Liwie organizowaliśmy turniej smaków.

Ale zobaczyłam, że to jest jeszcze z pisanych ręką Marcjany Oborskiej.

I co my o niej możemy powiedzieć, o Marcjannie i o tym rodzie, jeżeli spojrzymy na te przepisy?

Kuchnia ta, którą odnalazłam w zapisie Marcjanny Oborskiej jest już kuchnią...

W wielu recepturach marcjanny też nie ma precyzji, no ale ona ze swoją gospodynią prowadziły dwór, więc już są precyzyjniejsze i zresztą to już są czasy, kiedy zaczyna się podawanie dokładny receptur.

Ja w przepisach marcjanny znalazłam na przykład coś takiego jak kluski ze słoniną.

I Marcjana też ma wiele takich przepisów.

I tutaj jeszcze Marcjanna ma właśnie też takie porady domowe, jak wybielić bieliznę, jak łyżki, srebra i tak dalej.

Jan Jawornicki jeszcze wtedy kupił dwór w Proszewie, ponieważ w tym samym momencie umarła im matka i to gdzieś na Węgrzech, bo ją wysłali na dowód i nikt nawet nie odnalazł tego grabu później.

Nawet po śmierci ojca Marcjanny, właściciela dworu, Marcjanna spłaciła rodzeństwo i została panią we dworze i zaangażowała w dalszym ciągu tę panią Milewską.

Ona była taką powiernicą, marcjanny.

Marcjana na przełomie XVIII i XIX wieku staje się dziewczyną dorastającą, no i pani Milewska jest starsza od niej.

Znaczy, że Marcjana tam, jak bywali u siebie, próbowała i brała przepis.

w których Marcjanna i mieszkała swego czasu jeszcze z mężem, zanim owdowiała i później bywała, bo robiła zakupy, podejrzewam, że stamtąd, bo to było najbliższe miejsce.

No Marcjanna bardzo lubiła w ogóle słodycze.

To wynikało oczywiście z sympatii Marcjan Neoborskiej, ze słabości Marcjan Neoborskiej do rzeczy słodkich, ale też z tego, że mieli przepiękne ogrody wokół dworów proszeli.

Ojciec Marcjany Oborskiej w 1800 roku kupuje dwór w Proszewie.

Ogrodami warzywnymi i owocowymi, które były jednocześnie piękne, zaraził Polaków król Jan Sobieski, prawda?

No ale Marcjana w swoich notatkach, nie w recepturach, bo ja jeszcze znalazłam później dworskie księgi i jej osobiste przychodów i rozchodów, czyli mam wydatki, ale też i przychody i ona zaznacza w pewnym momencie, że tego roku...

Pokazuję im tę notatkę marcjany, że jednak były i bardzo, bardzo dużo

To te przepisy marcjanne, które udało się odczytać, bo przypuszczam, że to też była praca ogromna.

Ja uruchomiłam wreszcie stronę jabłkomarcjanny www.

Kropka.com, Jabłko Marcjanny, która się składa z trzech rozdziałów, z trzech zakładek.

I pierwsza to jest właśnie Marcjanna 1825, tak jak ta jej notatka w recepturach.

Natomiast gdybyśmy wracały do Marcjany i do jej przepisów niemarnowania, no to oczywiście, że tam jest tego mnóstwo.

Marcjanna1825, Towarzystwo Smakoszy im.

Marcjanny.

Marcjanny Oborskiej kolejne 200, ponad 200 czeka.

To jeszcze przypomnę stronę jabłkomarcjanny.com.

Ostatnie odcinki