Mentionsy

I to ile ich było, jeżeli pamiętamy o tym długim życiu księdza Emila Szramka.

I to był ten moment, który zadecydował, że Emil Szramyk, oczywiście znakomity duchowny, ale w tę sferę nie chciałbym wchodzić, to nie moja domena, stał się inspiratorem wielu poczynań, a równocześnie ratował wszystko to, co było ważne dla kultury.

Musiała to być osoba niezwykła, bo gdy zmarła w roku 1926, ksiądz Szramek napisał, że po Bogu najwięcej zawdzięcza swojej matce.

To jest fragment eseju napisanego przez panią profesor Krystynę Heską-Kwaśniewicz właśnie o Emilu Szramku.

Proszę zobaczyć, to nie jest tylko sam moment urodzenia, to zmaganie się z codziennością, gdy zabrakło męża, ale również kiedy ksiądz Emil Szramek dochodził już do naprawdę wielkich godności.

Pani profesor Krysyna Heska-Kwaśniewicz przytacza w swoim tekście fragment pamiętnika księdza Emila Szramka, który został zamieszczony w takim czasopiśmie Królowa Apostołów i on zawiera opis znanego pisarza Kazimierza Gołby, który opisuje postać Emila Szramka.

Ksiądz prałat Szramek był bowiem okazem męskiej, uduchowionej urody.

Przypomnę, tak opisywał we wspomnieniach księdza Emila Szramka Kazimierz Gołba, znany nam autor wieży spadochronowej.

I w wypadku Emila Szramka, opis postaci Emila Szramka jest nie tylko precyzyjny, ale jest dokładny.

Takie profetyczne określenie, które wyprzedziło o wiele lat to, co będzie doświadczeniem księdza Emila.

To chyba czysty przypadek, ale mniej więcej dwadzieścia parę lat temu, później, jeden z najwybitniejszych językoznawców, również i współczesnych, krakowskich, badał tam właśnie język, kulturę tej społeczności, z której wywodził się ksiądz Emil Szramek.

I myślę, że właśnie ta dwudzielność zadecydowała również o charakterze dokonań księdza Emila Szromka, ponieważ znakomicie posługuje się gwarą, a jakże, to jest sytuacja najbliższa mu, ale równocześnie poznał język, właściwie już brzmienie języka literackiego.

W każdym razie myślę, że ta atmosfera właściwie jak gdyby dwupoziomowości życia intelektualnego na Śląsku sprawiła, że ksiądz Emil Szramek głęboko wszedł w obydwie te sfery i mógł wykorzystać w swojej późniejszej działalności.

Podobnie Emily Szramek był z rodziny powiedziałabym takiej zwyczajnej, nie za bogatej, raczej biednej, czyli był takim człowiekiem z ludu.

I tak też było właśnie z Emilem Szramkiem, który znalazł sponsora w postaci właśnie księdza, który umożliwił mu nawet pobieranie prywatnych lekcji, a być może sam ich udzielał.

I wielu z tych młodych, zdolnych ludzi, jak Emil Szramek, kontynuowało te studia we Wrocławiu najczęściej.

Tam byli wybitni Slawiści, przecież i to w czasach, kiedy kształcił się tutaj Emil Szaramek, ale również i Damrod, jeszcze kilku innych poprzedników, którzy poznali tam rzeczywiście wybitne postaci.

Zresztą z tym towarzystwem Szramek był związany nie tylko w momencie, kiedy się kształcił we Wrocławiu, kiedy poznawał właśnie przyjaciół, przyjaźnił się z wybitnymi w przeszłości ludźmi, ale również potem.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego bowiem ksiądz Emil Szramek będzie również mecenasem tego już odeszłego towarzystwa i to, że zachowały się dokumenty, księgi, spotkań, przyjaźnie, to też jest w dużej mierze to, że przejęto i przechowano te dokumenty.

Ponieważ Emil Szamek skończył studia w 1911 roku, wtedy też przyjął święcenia kapłańskie,

Ale jednak łącząca się właśnie z Górnym Śląskiem, za kilka lat ksiądz Emil Szramek zaangażuje się właśnie w upowszechnianie kultury polskiej na Górnym Śląsku.

I tutaj jeśli sięgniemy do materiałów źródłowych, to zobaczymy, że już w 1917 roku, kiedy na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego była ogromna bieda, to właśnie ksiądz Emil Szramek w Tworkowie zorganizował grupę,

My kojarzymy sobie księdza Emila Szramka z naszym kościołem mariackim w Katowicach, ale to nie był pierwszy kościół, do którego trafił jako proboszcz.

No więc miał znakomitego przyjaciela, prawda, właściwie człowieka, dzisiaj powiedzielibyśmy, który nadawał na tych samych falach, równie wybitnego, co później ksiądz Emil Szramek.

I mniej więcej też w tym samym czasie, gdy ksiądz Szramek wprowadzał te nowości do kurii, również pojawił się problem języka polskiego.

Zwłaszcza, że trzeba pamiętać, że ksiądz Emil Szramek równocześnie z życiem publicznym realizował własne pasje.

Przecież ksiądz Emil Szramek stworzył tutaj największą bibliotekę.

I właśnie Emil Szeramek przejął metodę, która idealnie sprawdziła się w Poznaniu.

I teraz Emil Szramek zdawał sobie sprawę, że to też jest metoda pokazywania czegoś nowego, oryginalnego i stworzył oczywiście nie on sam.

Ale to był też swoisty garb dla księdza Emila, ponieważ on został najpierw zobowiązany do opieki nad tą biblioteką, ale potem jak został prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku, chciał zrealizować ten sam model, który istniał w Poznaniu.

I ostatni człowiek związany z księdzem Emilem twierdził, że były zamurowane te najcenniejsze rzeczy.

Natomiast ksiądz Emil Szramek stworzył coś innego.

Szramek chciał to zbudować.

Dlatego też tu mamy do czynienia jakby z innym modelem już tej kultury, którą zaproponował Szramek naszym mieszkańcom.

I ten tekst jest dosyć kontrowersyjny, bo ta dusza śląska, ona ma polski, ale i niemiecki wymiar, o czym pisał Szramek i te swoje teksty jeszcze dodatkowo ilustrował poezją, zarówno śląską, polską, jak i niemiecką.

Myślę, że warto też wiedzieć, że doktor Emir Szramek wiele lat wcześniej, czyli w 1914 uzyskał tytuł doktora.

Bo też pan wojewoda był też parafianinem oczywiście naszego Emila Szramka.

Księdze Gończej, z którą Wehrmacht wkraczał do Polski, jest nazwisko Emila Szramka.

Emila Szramka w kulturę, no to trzeba sobie też uświadomić, że kościół mariacki, który lubimy do dzisiaj, podoba nam się, jest imponujący.

Ksiądz Emil Szamek uznał, że owszem, on jest imponujący, piękny na zewnątrz.

Dzisiaj można tam zobaczyć piękny portret przedstawiający księdza Emila Szramka.

Jest do tego okazja, bo co roku organizowana jest Emiliada w Kościele Mariackim.

Otóż od bodajże 15 lat są wręczane nagrody imienia właśnie księdza Emila Szramka.

Z historią i z postacią księdza Emila Szramka.

I właśnie ta nagroda księdza Emila Szramka w sposób naturalny wskazuje te osoby, które nie są na pierwszych stronach wielkich gazet.

Ale można tak powiedzieć, bo Emiliada to jest taki piknik na Mariackiej w gruncie rzeczy.

Ostatnie minuty naszego wykładu poświęcimy śmierci Emila Szramka.

To prawda i później rzeczywiście doszło do tej wielkiej tragedii, ale jeśli mógłbym jeszcze wrócić na kilka chwil do 1939 roku, ponieważ zachował się testament księdza Emila Szramka, jest dostępny oczywiście w archiwum.

Wygląda na to, że ksiądz Emil Szramek już zdawał sobie sprawę, że grozi nam najazd.

Natomiast ksiądz Szramek chyba wtedy napisał ten testament.

Byli wyznaczeni oczywiście księża, którzy się tym zajmą, ale ksiądz Emil Szamek nie przetrwał tego czasu.

Niemniej ksiądz Emil Szamek był już słabego zdrowia.

Przecież zachowała się opowieść o tym ostatnim kazaniu księdza Emila.

Naszym gościem był pan profesor Jan Malicki, historyk literatury, a przypomnieliśmy państwu postać wybitnego księdza Emila Szramka.