Mentionsy

Myślę, że efekt placebo to zjawisko niesamowicie fascynujące, bo pokazuje jaką siłę oddziaływania może mieć nasza psychika.

Zarówno o to, jakie mechanizmy sprawiają, że efekt placebo w ogóle działa, ale także o jego zakres i to, czy możemy wykorzystać go w leczeniu.

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Przemysławem Bąblem zarówno o efekcie placebo i nocebo, ale także o psychologii bólu.

Specjalizuje się w badaniach nad mechanizmami placebo, pamięcią bólu i psychologicznymi czynnikami wpływającymi na jego percepcję.

Dzisiaj rozmawiamy o, myślę, bardzo ciekawym temacie, bo placebo, nocebo i na pewno też poruszymy temat psychologii bólu.

Ale moje pierwsze pytanie do ciebie może by było takie bardzo podstawowe, czyli czym jest ten efekt placebo, bo bardzo wiele osób na pewno o nim słyszało, ale może jakbyśmy wyjaśnili na początek, czym dokładnie jest ten efekt.

Zacznijmy od tego, czym jest w ogóle placebo.

Dlatego, że placebo to jest taka najczęściej, w takim najwęższym rozumieniu, o placebo mówimy wtedy, kiedy mamy do czynienia z jakąś substancją, procedurą, najczęściej medyczną, chociaż to nie jest konieczne, która nie zawiera żadnych aktywnych składników leczących, czyli w przypadku tabletki, nie wiem, nie zawiera

No i jeżeli to leczenie jednak, ten pozór leczenia, to placebo doprowadzi do poprawy funkcjonowania pacjenta, to mówimy właśnie o efekcie placebo.

Faktycznie z takiej perspektywy indywidualnej to nie moglibyśmy powiedzieć, że u kogoś wystąpił efekt placebo, bo

Efekt placebo jest efektem porównania dwóch grup, co najmniej dwóch grup, czyli grupy osób, które są poddane działaniu placebo i grupy osób, które nie są poddane żadnemu oddziaływaniu.

No i jeżeli te, które zostały poddane działaniu placebo, u nich się poprawiło w porównaniu do tych, które nie zostały, to dopiero wtedy możemy mówić o efekcie placebo, czyli taki efekt statystyczny.

W przypadku kiedy, nie wiem, ja przyjmę tabletkę placebo i mi się przestanie mnie boleć głowa, no to wówczas możemy mówić co najwyżej o reakcji placebo, ale tak z indywidualnego punktu widzenia, to jest oczywiście trudne do rozróżnienia, nie mniej ważne z naukowego punktu widzenia, dlatego że no właśnie, za działanie placebo może odpowiadać bardzo wiele różnych czynników i dopiero jak porównamy sobie dwie grupy, z których jedna otrzymuje placebo, druga nie, to kontrolujemy te różne czynniki i wiemy, że faktycznie

Ten efekt, który wystąpił w tej grupie, która otrzymała placebo, to jest efekt, można powiedzieć, tego samego działania placebo, ponieważ nawet jeżeli grupa, która nic nie otrzymała, nie otrzymała placebo, w tej grupie się też poprawi, no to wówczas to może wynikać na przykład z samoistnej remisji.

A efekt placebo to jest coś więcej niż samoistna remisja.

Bo ja na razie powiedziałem o takim rozumieniu efektu placebo wąskim, to znaczy takim, że my

Stosujemy jakieś oddziaływanie, stosujemy jakieś placebo i ludziom się poprawia.

Jeśli jednej osobie to reakcja placebo, jeśli to jest ten efekt porównania grupy placebo z grupą bez żadnej interwencji, to mówimy o efekcie placebo.

Ale współcześnie placebo rozumiemy znacznie szerzej.

To znaczy, jako placebo rozumiemy wszelkie czynniki, które zmieniają, wpływają nam na skuteczność także leczenia farmakologicznego.

Jednej grupie podamy ją w kolorze czerwonym, a drugiej grupie podamy ją w kolorze niebieskim i okaże się na przykład, że w grupie, w której ta sama tabletka zadziałała lepiej, kiedy była niebieska, efekt był większy, to również możemy powiedzieć, że to jest pewien efekt niespecyficzny, efekt placebo.

Wszelkie czynniki w kontekście działające leczenia, które modyfikują nam skuteczność leczenia, można powiedzieć, że to są przykłady efektu placebo.

Czyli rozumiemy efekt placebo albo jako wąski efekt działania jakiegoś środka, który pozoruje lek, albo szeroko jako wszelkie czynniki wpływające na skuteczność także leczenia aktywnego farmakologicznie.

Jak mózg jest w stanie wpłynąć na organizm tak, aby ta informacja miała w tym wypadku placebo pozytywny wpływ na przykład na przebieg leczenia?

No i wiemy na przykład, że jeżeli podajemy placebo z informacją, że to jest silny lek przeciwbólowy, to wtedy wyzwalają się w mózgu opiaty endogenne, czyli tak naprawdę można powiedzieć taka nasza morfina.