Mentionsy

Jednak dzięki nauce udało nam się przynajmniej częściowo poznać mechanizmy działania naszego wszechświata.

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Markiem Kuśem właśnie o różnych aspektach naszego rozumienia świata.

Rozmawiamy o związkach matematyki z fizyką, emergencji, chaosie zarówno klasycznym jak i kwantowym, o informacji, mechanice kwantowej, determinizmie, a nawet zahaczamy o temat wolnej woli.

Marek Kuś jest profesorem fizyki teoretycznej i wieloletnim pracownikiem Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, gdzie w latach 2003-2006 pełnił funkcję dyrektora.

Jego zainteresowania naukowe obejmują podstawy mechaniki i informatyki kwantowej, chaos klasyczny i chaos kwantowy, a także filozofię nauki.

Witajcie, ja nazywam się Michał Szyc i zapraszam na podcast To Bardziej Skomplikowane.

Dzisiaj rozmawiamy, tak ogólnie myślę, można byłoby powiedzieć o strukturze rzeczywistości, więc może najpierw chciałbym poruszyć temat matematyki, bo to no właśnie dzięki niej fizyka może opisywać różne zjawiska, więc może moje pierwsze pytanie do pana byłoby, jak pan dzisiaj postrzega matematykę?

To zawsze jest jakąś taką eksperymentalną nauką, tak jak jest fizyka, chemia czy biologia, to jesteśmy przyzwyczajeni, że takie doświadczenia nigdy nie dają wiedzy pewnej.

No i w zasadzie matematyka rozwija się tylko przez to, przez rozszerzanie swoich, więc w pewnym sensie te prawdy stają się, na przykład okazuje się, że z tych prawd wynikają inne prawdy, które obejmują szersze obszary matematyki.

Tak, bo jest część to po prostu wszechświata, można tak wtedy o tym myśleć.

Wszechświata, tak.

Natomiast mamy tutaj wielki dylemat, dlaczego to, cośmy sobie wymyślili, to stosuje się w ogóle właśnie do wszechświata, do rzeczywistości fizycznej.

No i on właśnie porusza ten problem, dlaczego matematyka w zasadzie stosuje się do opisu zjawisk fizycznych na przykład.

To znaczy formułuje się pewną hipotezę, próbuje się sprawdzić, próbuje się obalić, eksperymentuje się z różnymi obiektami w umyśle, no i wtedy można sformułować twierdzenie.

Tutaj chciałbym dopytać, czy ten eksperyment jest przeprowadzany na tym w pewnym sensie języku matematyki, czyli jest operacja symbolami tworzona?

Jest taka książka Adamara na temat psychologii odkrycia matematycznego.

Chociaż nie wydaje mi się, żeby to było konieczne.

Ja jestem rzeczywiście takim algebraikiem, to znaczy ja muszę sobie wzory wypisywać, tam dowadniać na tych wzorach.

Mhm.

Chodziło mi się jak najbardziej.

Na przykład wiele dowodów takich matematycznych w teoriach dotyczących Wszechświata, czy to u Kopernika, czy Newtona, to były właśnie dowody geometryczne, a nie takie analityczne, jakbyśmy sobie to...

No to nie jest zawarte to, że ich suma jest 12 i to musimy odkryć, prawda?

No ale oczywiście ciągle jesteśmy w takim miejscu, że nie bardzo wiemy, dlaczego to miałoby się stosować, tylko mnie to słabo tłumaczy, dlaczego ta matematyka, która wynikła z eksperymentów nieangażujących w żaden sposób rzeczywistości zewnętrznej, tylko nasz umysł,

Dlaczego ta matematyka stosuje się w fizyce, znaczy w opisie wszechświata?

Być może tam jest jeszcze bardzo dużo innych.