Mentionsy

TurboHistoria
TurboHistoria
01.06.2026 05:03

Zamach majowy bez mitów. Kulisy przejęcia władzy

Dlaczego prezydent Wojciechowski odrzucił żądania Piłsudskiego? Czy wojska wierne rządowi miały szanse na zwycięstwo? Kogo wspierała warszawska ulica? Kto tak naprawdę wygrał dla marszałka zamach majowy? W Turbohistorii powracamy do rozmowy z profesorem Andrzejem Chwalbą o kulisach i mitach związanych z majowymi wydarzeniami roku 1926.

Rozdziały (13)

1. Przygotowania do zamachu

Krzysztof Grzybowski i profesor Andrzej Chwalba omawiają przygotowania do zamachu majowego, w tym rozmowy między marszałkiem Piłsudskim a prezydentem Wojciechowskim.

2. Rozmowy na moście Poniatowskim

Opisane są rozmowy na moście Poniatowskim, które skończyły się nieudanym negocjowaniem i zaczynaniem walki.

3. Walka i strzały na ulicach Warszawy

Podjęto opowieść o walkach na ulicach Warszawy, w tym użyciu broni maszynowej i bombardowań lotniczych.

4. Strategie i sympatie polityczne

Analiza strategii i sympatii politycznych podczas zamachu, w tym sympatia komunistów do Piłsudskiego.

5. Zakończenie 12 maja i walki 13 maja

Opisane są dalsze walki 13 maja, w tym walki w Warszawie i strategie wojsk rządowych.

6. Psychologia i emocje wojny

Analiza emocji i psychologii wojny, w tym decyzje generała Rozwadowskiego i sytuacja wojsk rządowych.

7. Przejęcie lotniska i dymisja

Opis przejęcia lotniska Mokotowskiego i decyzji o dymisji prezydenta i premiera.

8. Analiza decyzji i sytuacji

Krytyczna analiza decyzji i sytuacji podczas zamachu majowego, w tym ewakuacja rządu i strategie wojsk.

9. Walki w Warszawie i wsparcie cywilów

Analiza decyzji i sytuacji wojskowych podczas zamachu majowego, podkreślenie roli cywilów i ich wsparcia dla Piłsudskiego.

10. Straty i reakcje cywilów

Opis strat cywilów podczas walk, ich role i reakcje, w tym wsparcie dla Piłsudskiego.

11. Zamach majowy i role kolejarzy

Analiza skuteczności wsparcia kolejarzy dla Piłsudskiego podczas zamachu majowego.

12. Narracja o zamachu i scenariusze alternatywne

Wyjaśnienie narracji o zamachu majowym i dyskusja nad alternatywnymi scenariuszami historii Polski.

13. Podsumowanie i zakończenie rozmowy

Profesor Andrzej Chwalba podsumowuje rozmowę i dziękuje za udział w programie.

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "Piłsudski"

Z jednej strony prezydent Wojciechowski, z drugiej strony marszałek Piłsudski.

Druga próba, drugie podejście do rozmowy z prezydentem, przypomnijmy, do pierwszej rozmowy nie doszło, ponieważ gdy marszałek Piłsudski wybrał się do Belwederu, nieoczekiwanie okazało się, że na miejscu prezydenta już nie ma.

Ja doszedłem do wniosku, że lista ustęp, z których był autorem przez ostatnie lata wobec Piłsudskiego, już się wyczerpała.

Że Piłsudski przekroczył w jego przekonaniu Rubikon.

To jest chyba najmocniejsze, tak mi się wydaje z punktu widzenia emocji Piłsudskiego, psychiki marszałka, że był przekonany, rozpoczynając tą wyprawę po władzę,

Także po tych dwóch, powiedział, mocnych sierpowych, no trudno, żeby nawet tak mocny polityk, jakim był i doświadczony polityk, jakim był Piłsudski, żeby tego nie odczuł.

Dlatego zdanie tu już się pojawiające już wtedy, że to Orlitz Drescher z Beckiem uratowali sytuację dla Piłsudskiego,

Bo przez dwie, trzy godziny, no faktycznie Piłsudski jest jak nieżywy.

I stąd, stąd później jego szacunek Piłsudskiego, wiesz to, to wcześniej też wyrażane, wobec Ordziszewszera i wobec Becka, że no stanęli na wysokości zadania i nie pozwolili mu przegrać i to sromotnie przegrać.

Tak, no jakby Orys Derszer zakazał żołnierzom, którzy się gromadzą przy sztandarze powiedzmy marszałkowym, marszałka Piłsudskiego, ci którzy stwierdzili, że są wierni marszałkowi, a nie Rzeczpospolitej, że przysięga wobec państwa ich w tym momencie nie obowiązuje,

Być może ta presja w postaci kolejnych pułków naciągających skłoni wojska rządowe, które wtedy, z tą i później są generalnie w mniejszości w stosunku do wojsk wiernych Piłsudskiemu,

Być może właśnie liczono, że ta presja spowoduje, że Witos i jego ministrowie, no powiedzą tak, skoro Piłsudski chciał władzy, chciałeś pan władzy, no to bierz pan tą władzę.

Niech ten Piłsudski weźmie to co ma wziąć i niech zobaczy jak się trudno Polską rządzi.

Stoją u boku marszałka, to są wojska zbuntowane, a Piłsudski stoi na czele buntu żołnierzy.

I tak się ta historia rozpoczęła i to jest czwarta porażka Piłsudskiego tego dnia.

Oddziały wierne Piłsudskiemu, z marnym skutkiem to prawda, no ale można powiedzieć, że jesteśmy świadkami pierwszego bombardowania miasta.

Że środki łączności, czyli centrale telefoniczne, telegraficzne, wojskowe i cywilne w Warszawie jeszcze tego samego dnia, 12 maja, przejęły wojska Piłsudskiego.

To kolejna rzecz, bo znów, myśląc o zamachu majowym, myślimy, że po jednej stronie byli żołnierze wierni rządowi, po drugiej stronie żołnierze wierni Piłsudskiemu, ale tak naprawdę ten obraz jest dużo bardziej skomplikowany, bo po pierwsze swoje sympatie zaczynają deklarować poszczególne partie polityczne, no i część tych partii opowiada się, mimo tego buntu, opowiada się po stronie Piłsudskiego, między innymi z pewnymi wahaniami, ale PPS,

No i co ciekawe, po stronie Piłsudskiego na samym początku opowiada się również komunistyczna partia Polski.

Mianowicie komuniści wsparli Piłsudskiego nie dlatego, że liczyli na jego sukces tak jak socjaliści,

Czyli Piłsudski miał odegrać rolę taką, jak odegrał w 1917 roku Kiereński, który swoimi decyzjami

Można powiedzieć, że to jest jednak dzień, który mimo tych początkowych problemów, mimo tych porażek Piłsudskiego, on się jednak kończy raczej przewagą sił zbuntowanych, ponieważ większość ważnych miejsc w Warszawie jest opanowana przez zwolenników Piłsudskiego.

Zarówno województwo pomorskie z Toruniem, jak i województwo poznańskie stanęły zdecydowanie przeciwko Piłsudskiemu.

Piłsudski, w końcu wiadomo polityk bardzo mocno antyrosyjski, tu występuje w roli tego, który patronuje tym środowiskom wychowanym w kręgu kultury rosyjskiej.

Czyli poznaniacy i mieszkańcy Pomorza jadą przeciwko Piłsudskiemu, traktując to jako wyprawę przeciwko tym, którzy stanowią tą gorszą część Polski, którą po prostu trzeba uciwilizować, pokazać im prawdziwą polską kulturę.