Mentionsy

Wszechnica FWW - Nauka
03.11.2025 08:15

864. Co wnieśli do nauki tegoroczni nobliści? Spotkanie Noblowskie Festiwalu Nauki

Spotkanie Noblowskie Festiwalu Nauki [27 października 2025 r.]Co łączy odporność naszego organizmu, komputery kwantowe i nowe materiały, które potrafią „łapać” wodę z powietrza? Wszystkie te odkrycia zostały uhonorowane Nagrodą Nobla w 2025 roku.Podczas Spotkania Noblowskiego Festiwalu Nauki o tegorocznych wyróżnieniach opowiadają:prof. Jakub Gołąb (WUM) – o odkryciach z dziedziny medycyny i fizjologii, dotyczących komórek regulatorowych T, które pilnują, by nasz układ odpornościowy nie zwrócił się przeciwko nam samym.prof. Maciej Zgirski (IF PAN) – o nagrodzie z fizyki, przyznanej badaczom, którzy pokazali, jak zjawiska kwantowe mogą działać w obwodach elektrycznych – otwierając drogę do komputerów kwantowych i nowej generacji technologii.dr hab. Michał Chmielewski, prof. UW (Wydział Chemii UW) – o chemii, w której wyróżniono twórców tzw. metalowo-organicznych struktur (MOF-ów) – materiałów o niezwykłych właściwościach, mogących magazynować gazy, oczyszczać wodę czy pochłaniać dwutlenek węgla.Tegoroczne Noble łączą jedno: wszystkie pokazują, że cierpliwa, fundamentalna nauka – często prowadzona przez dekady – staje się podstawą technologii i terapii, które zmieniają nasz świat.W rozmowie pojawią się też pytania o przyszłość:👉 Jak zrozumienie mechanizmów odporności może pomóc w walce z chorobami autoimmunologicznymi i nowotworami?👉 Czy komputery kwantowe rzeczywiście zrewolucjonizują obliczenia?👉 Jak daleko jesteśmy od wykorzystania MOF-ów na masową skalę – np. w walce z kryzysem klimatycznym?🧠 Spotkanie prowadzone w ramach Festiwalu Nauki w Warszawie to okazja, by spojrzeć na Nobla nie tylko jak na nagrodę, ale jako na opowieść o ludzkiej ciekawości, wytrwałości i odwadze w przekraczaniu granic poznania.📺 Zobacz, o czym mówi nauka w 2025 roku – i co z tego wynika dla przyszłości nas wszystkich.Jeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/wkwpkJeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#nobel #nobelprize #festiwalnauki #kawiarnianaukowa #nauka #nagrodanobla

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 42 wyników dla "MOF"

mofami.

Dlatego nazwałem, tutaj nadałem taki tytuł Nobel za mofy.

Dodałem też wykrzyknik, dlatego że to mnie osobiście bardzo ucieszyło, bo ja się właśnie mofami zajmuję, więc mam wielką przyjemność opowiedzieć o dziedzinie, którą się zafascynowałem.

Okej, więc po zapoznaniu państwa z tym takim archetypicznym, ikonicznym MOF-em, pierwszym MOF-em, a właśnie, czy ja powiedziałem już skąd te MOF-y?

MOF-y to jest skrót od angielskiego Metal Organic Framework i niestety ta nazwa niedobrze się tłumaczy na język polski.

Mówimy o szkieletach metaloorganicznych, są też w obiegu inne nazwy, ale żadna z nich nie jest taka zupełnie bez zarzutu, więc najczęściej mówimy po prostu MOFy w skrócie.

Więc po obejrzeniu z bliska tego archetypicznego MOF-a chciałem właśnie pokazać tą drugą pracę, która właściwie wywołała wielką falę zainteresowania powiedzmy tymi materiałami.

To pokazuje dopiero, dlaczego tak naprawdę MOFy natychmiast eksplodowały.

Teraz dwa słowa o dalszej funkcjonalizacji tych MOF-ów.

Właśnie najpierw syntezowano MOFA z grupami aminowymi, a następnie kroczek po kroczku, kroczek po kroczku dołączano do niego kolejne aminokwasy w taki sposób, że na końcu po wielu etapach otrzymano tutaj taki mały powiedzmy peptyd syntezowany już wewnątrz tego materiału.

Takie MOFy nazywają się MTV MOFami.

Więc dlaczego te mofy tak wywoły taki wielki ferment, powiedziałbym, w chemii materiałowej?

w tej dziedzinie wyczuwalne było takie napięcie związane z tym, czy te wszystkie nadzieje się spełnią, czy jakieś realne produkty uda się skomercjalizować na bazie MOF-ów.

Pierwszym takim produktem był materiał MOF, który wykorzystano w taki sposób, że napełniono nim cylindry stalowe,

Więc dzięki takiemu MOF-owi można więcej takiego gazu wcisnąć do takiego cylindra, nie przekraczając ciśnienia atmosferycznego.

Poza tym stworzono MOFy, które nie tylko adsorbują, pochłaniają gazy bojowe, ale również katalizują ich rozkład.

Firmy, już pierwsze start-upy powstały, które zajmują się rozwijaniem MOF-ów zdolnych do wychwytywania dwutlenku węgla, do rozdziału różnych gazowych węglowodorów.

Tworzy się opatrunki pokrycia antybakteryjne, tworzy się też klimatyzatory bazujące na cieple adsorpcji wody w takim MOF-ie.

Jeżeli chodzi o szczegół, no to szczególnym takim zastosowaniem jest próba zastosowania MOF-ów właśnie do tego, żeby można było zmagazynować więcej metanu w zbiorniku na przykład samochodu.

Tutaj jest przykład takiej instalacji, w której po prostu są filtry membranowe zbudowane, które zawierają ten MOF i które są obrotowe.

Oczywiście istnieją technologie do tego, ale technologia bazująca na MOF-ach byłaby

Są naprawdę setki milionów ludzi, którzy cierpią na niedobory wody pitnej, a MOFE umożliwiają skonstruowanie takich urządzeń, które w ogóle nie pochłaniają prądu żadnego, tylko działają autonomicznie.

MOFy są po prostu stworzone do katalizy, jako katalizatory.

Można po prostu istniejące, znane katalizatory osadzić w MOF-ach,

Tutaj z kolei macie Państwo fioleczkę z naszym MOF-em.

Jak się to jedno z drugim zmiesza, a następnie odwiruje, to widzicie Państwo, że cały ten katalizator został pochłonięty, zaabsorbowany właśnie na tym porowatym materiale w tym MOF-ie.

Możemy tego MOF-a umieścić w pipecie Pastera i roztwór katalizatora po prostu jakby przesączyć przez tą

przez warstewkę MOF-a.

Równolegle z Omarem Jagim rozwijał MOFy w latach 90., od połowy lat 90.

Jego główną zasługą jest koncepcja MOFów oddychających.

zresztą miał dużo bardzo dobrych publikacji, ale w szczególności właśnie zwrócił uwagę, że MOFy, które pochłaniają gazy i potem je oddają, mogą tak naprawdę mieć elastyczną strukturę i w związku z tym jeszcze ciekawsze właściwości.

To chyba tyle, co chciałem powiedzieć o mofach.

Rzeczywiście rewolucja jako MOF-y wniosły w chemię materiałową jest porównywalna właściwie tylko z grafenem.

Ale zwróćcie Państwo uwagę, że grafen jest jeden, a MOF-ów już mamy około 100 tysięcy.

Setki są laboratoriów na czołowych uniwersytetach na świecie, które się zajmują MOF-ami.

Dla mnie MOFy nie są interesujące dlatego, że mają jakieś zastosowania.

Nagrody Nobla były za mofy,

Powiedział Pan w pewnym momencie, że oczyszczanie tych MOF-ów na początku sprawiało duże trudności, zanikała struktura, a potem się okazało, że wynaleziono sposób oczyszczania.

Oczywiście wszystkie MOFy są tak naprawdę termodynamicznie metastabilne i na pewno bardziej stabilny jest stan, w którym ten materiał jest zapadnięty, ale to wystarczy.

Tak, oczywiście są materiały, które mają tak małe pory, że nawet cząsteczka azotu nie jest w stanie tam wejść, ale to nas w tej chemii raczej interesują materiały o dużych porach, bo gdyby nam nawet cząsteczka azotu nie mogła wniknąć, to niewielki byłby z nich pożytek, tak mi się wydaje, więc raczej w MOF-ach nie ma tego problemu.

Właśnie MOF-y, to jest ich specyfika, że są puste w środku, są bardzo ażurowe.

Właściwie była esencja tego, co chciałem powiedzieć, że MOFy to są krystaliczne polimery koordynacyjne, które są porowate.