Mentionsy

I chodzi oczywiście o Tomasza Manna, uznawanego za jednego z najwybitniejszych pisarzy niemieckich, a może i w ogóle pisarzy w historii literatury światowej.

Pamiętam, że wiosną tego roku Krakowski Instytut Goethego organizował serię wykładów, prelekcji, warsztatów związanych właśnie z twórczością Tomasza Mana, którego właśnie 150. rocznicę urodzin w tym roku obchodzimy.

Niemiec, bo musimy powiedzieć, że to była rodzina, która wyjechała, wyemigrowała, ojciec wyemigrował z Niemiec do Brazylii, matka była Brazylijką, czyli babka Tomasza Mana i po śmierci, przy tam kolejnym porodzie, po śmierci tej matki, ojciec postanawia sprowadzić dzieci do Lubecki z powrotem.

Ta matka zawsze będzie później w dziedzictwie Tomasza Mana takim elementem południowym, takim elementem, który rozbija ten taki rygor dyscypliny i porządek tej tradycji takiej mieszczańskiej, tej tradycji pracy.

Rodzina senatora Mana była rodziną bardzo zamożną i tutaj mamy tę wielką firmę zbożową.

Chociaż trzeba powiedzieć, że ta linia, taka linia pracy, etosu pracy, taka linia też tego protestanckiego etosu pracy, ta linia, która mówi, że należy wykonywać swój obowiązek odtąd dotąd czasami, jest gdzieś widoczna później w twórczości Tomasza Manna.

Bo wiemy, że ojciec Tomasza Manna umiera, rodzina przeprowadza się do Monachium.

U Tomasza Manna dość jasne jest, że on skłania się ku twórczości epickiej.

To jest powieść, która jest trochę taką spłatą tego dziedzictwa rodzinnego u Tomasza Mana, bo tak jak przy każdym swoim tekście on czyni...

to takie dziedzictwo chłopieckie, hanzeatyckie, to dziedzictwo tej pracy coraz bardziej staje się coraz mniej istotne, a ten nurt artystyczny w kolejnych pokoleniach jest coraz silniejszy i tutaj mamy też bardzo charakterystyczny dla Tomasza Mana wątek.

A wróćmy jeszcze na chwilkę do życiorysu Tomasza Manna, bo faktycznie w 1929 roku otrzymuje Literacką Nagrodę Nobla.

Natomiast później jesteśmy już w okresie, kiedy istnieje Republika Weimarska i chciałbym zapytać o stosunek Tomasza Manna do I wojny światowej i tutaj z uszczegółowieniem kontekstu podejścia Heinricha Manna, bo bracia się różnili w stosunku do tego.

Przy tym stosunku Tomasza Manna do I wojny światowej trudno byłoby pominąć jego relację z bratem, bo stosunek do I wojny światowej to jest jeden z głównych powodów, dla których bracia na ileś tam lat życia są w konflikcie.

Co ciekawe, u Tomasza Manna mamy drogę, mamy ewolucję i to z takich pozycji najpierw zupełnie innych, ponieważ...

W latach 30. do władzy dochodzą naziści i gdybyśmy teraz przybliżyli podejście Tomasza Manna do nazizmu, opowiedzieli też o tym, w jaki sposób Tomasz Mann znalazł się w Ameryce, dlaczego wręcz musiał uciekać z Niemiec nazistowskich.

Pamiętamy tę scenę, tę sytuację, kiedy on otrzymuje spalony egzemplarz Budenbrocków, mu przysyłają do domu zwęglony, który ma być taką pogróżką, który ma go w jakiś sposób hamować, tylko widzimy u Tomasza Mana też taką pewną ostrożność, która jest spowodowana tym, że on jest przede wszystkim...

On pisze po niemiecku, on pisze dla publiczności niemieckojęzycznej, więc tutaj mamy taki moment pewnej ostrożności i tak jak wiemy, że Klaus i Erika, najstarsze dzieci Tomasza Manna, angażują się bardzo mocno, bardzo radykalnie i pamiętamy ten kabaret Pfeffermühle założony jeszcze w Monachium, on był założony...

dzienniki pisane ręcznie przez Tomasza, zamknięte w szafeczce po prostu, czyli mogą się w każdej chwili dostać w niepowołane ręce.

Te audycje są w pewien sposób później przyczyną tego, że po wojnie nie wszyscy w Niemczech podchodzą entuzjastycznie do osoby Tomasza Manna, bo to jest potem bardzo często...

Stosunek Masha Mana do II wojny światowej w taki literacki sposób najmocniej, najpełniej przedstawia przede wszystkim dr Faust.

Bo dla Tomasza Mana...

sprawiedliwości też, a z drugiej strony bardzo wyraźnie to zakończenie tego utworu pokazuje cały ten dramat Tomasza Manna, który cały czas czuje się Niemcem.

Bo to bardzo często było trochę takie nastawienie, że tutaj pokazujemy, obwozimy tego Tomasza Mana po tych Stanach Zjednoczonych, żeby pokazać, że Niemcy nie wszyscy są tacy, że są też inni, że tu jest ten gegenbeispiel, taki przykład, że nie zawsze tak musi być.

Więc tak naprawdę myślę, że ten tekst najmocniej pokazuje stosunek Tomasza Manna do niemieckiej historii okresu II wojny światowej.

Znamy ją w tym zarysie, że mamy tę historię inspirowaną pobytami Kati Mann, żony Tomasza Manna w sanatorium w Szwajcarii, w Davos, więc tym miejscem jest inspirowany ten tekst, ale tak naprawdę to...

Stosunek Tomasza ma ciała do choroby, do zdrowia, do fizyczności.

I gdzieś mamy też w tym tekście, on jest też tak trochę przełomowy dla Tomasza Manna, bo mamy gdzieś to takie przechylenie tego stosunku do śmierci.

podejściu Tomasza Manna do tematu śmierci.

Myślę, że moglibyśmy rozmawiać jeszcze bardzo długo, ale myślę, że po prostu będziemy odsyłać do twórczości Tomasza Mana, którego warto czytać nawet w 2025 roku.