Mentionsy

Czechostacja
Czechostacja
09.06.2026 05:40

Harry Jelínek - król oszustów i kolaborantów. Człowiek, który sprzedał czeski "Wawel"

O tym, że przed drugą wojną światową Harry Jelínek jednemu amerykańskiemu milionerowi sprzedał ikoniczny zamek Karlštejn a drugiemu praską linię tramwajową nr 1, wiedzą w Czechach pewnie wszyscy. Wiedza o tym, czym zajmował się podczas niemieckiej okupacji już tak powszechna nie jest.

Tymczasem Josef "Harry"Jelínek to nie uroczy łobuz, potrafiący naciągnąć pazernych biznesmenów zza oceanu. To przede wszystkim donosiciel Gestapo, wydawca gadzinowej, antysemickiej literatury i sprawny trybik w propagandowej machinie III Rzeszy. Do tego szantażysta. Wieczny oportunista bez kręgosłupa i cienia moralności.

Jest też w życiorysie oszusta, tym okupacyjnym i powojennym kilka wątków polskich. Np. uciec z Czech przed wyzwoleniem niemieckiemu konfidentowi pomogli zapewne współpracujący z nazistami żołnierze Brygady Świętokrzyskiej NSZ.

Co ciekawe - okupacyjna część życia Harrego - chociaż znacznie mniej znana, jest nieźle udokumentowana przez historyków. O tej głośniejszej - przedwojennej tak naprawdę to wiadomo całkiem niewiele - nie da się wykluczyć, że chociażby opowieś o naciągnięciu na 30 tysięcy dolarów Wrigleya - barona gum do życia, Jelinek sobie wymyślił.

Generalnie "Harry" nie był specjalnie sympatyczną postacią, ale niewątpliwie był postacią ciekawą. A jej losy wpisują się w kawał historii Czech. W odcinku przywołuję profesora Piotra M. Majewskiego, historyka z Uniwersytetu Warszawskiego, autora szeregu badań i książek o Czechosłowacji przed wojną i w czasie okupacji, poświęconych również postaci Jelinka. Tutaj znajdziecie kilka rozmów z profesorem:
O Powstaniu praskimO zamachu na protektora RzeszyO Układzie monachijskimO czechosłowackiej II republice


***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:

Wojtek

Bardzo Ci dziękuję <3

Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.

Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję. 

Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.

No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.

W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG

Rozdziały (1)

1. Reklama patronite.pl

jeśli chciałbyś wesprzeć rozwój Czechostacji, możesz zostać jej patronem w serwisie patronite.pl

Sponsorzy odcinka (1)

patronite.pl post-roll

"jeśli chciałbyś wesprzeć rozwój Czechostacji, możesz zostać jej patronem w serwisie patronite.pl"

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 8 wyników dla "Czechosłowacji"

Tak czy inaczej, opowieść o Harrym Jelinku jest opowieścią ciekawą, dobrze ilustrującą realia początków Czechosłowacji, a potem niemieckiej okupacji tego kraju.

A później gorliwymi obywatelami Czechosłowacji?

Podsumowując, dla mieszkańców międzywojennej Czechosłowacji Karlsztejn był nie tylko zabytkiem, ale niemal narodową świętością.

Spokojnie czekając na dopięcie kwestii prawnych, Amerykanie ruszyli w dalszą podróż po Czechosłowacji.

I tak jeszcze przed rozbiciem Czechosłowacji utrzymywał kontakty z którąś ze służb wywiadowczych niemieckiej III Rzeszy.

Bliskiego współpracownika Masaryka, który zginął w 1919 roku w katastrofie lotniczej podczas wojny Czechosłowacji z bolszewickimi Węgrami.

Po zakończeniu wojny Harry Jelínek nie wrócił do Czechosłowacji.

Jelínek zbudował w tym czasie na terenie Czechosłowacji amerykańską siatkę wywiadowczą, którą regularnie podczas licznych tajnych wizyt w ojczyźnie wizytował, a to historykiom wydaje się totalnym bełkotem.