Mentionsy
Harry Jelínek - król oszustów i kolaborantów. Człowiek, który sprzedał czeski "Wawel"
O tym, że przed drugą wojną światową Harry Jelínek jednemu amerykańskiemu milionerowi sprzedał ikoniczny zamek Karlštejn a drugiemu praską linię tramwajową nr 1, wiedzą w Czechach pewnie wszyscy. Wiedza o tym, czym zajmował się podczas niemieckiej okupacji już tak powszechna nie jest.
Tymczasem Josef "Harry"Jelínek to nie uroczy łobuz, potrafiący naciągnąć pazernych biznesmenów zza oceanu. To przede wszystkim donosiciel Gestapo, wydawca gadzinowej, antysemickiej literatury i sprawny trybik w propagandowej machinie III Rzeszy. Do tego szantażysta. Wieczny oportunista bez kręgosłupa i cienia moralności.
Jest też w życiorysie oszusta, tym okupacyjnym i powojennym kilka wątków polskich. Np. uciec z Czech przed wyzwoleniem niemieckiemu konfidentowi pomogli zapewne współpracujący z nazistami żołnierze Brygady Świętokrzyskiej NSZ.
Co ciekawe - okupacyjna część życia Harrego - chociaż znacznie mniej znana, jest nieźle udokumentowana przez historyków. O tej głośniejszej - przedwojennej tak naprawdę to wiadomo całkiem niewiele - nie da się wykluczyć, że chociażby opowieś o naciągnięciu na 30 tysięcy dolarów Wrigleya - barona gum do życia, Jelinek sobie wymyślił.
Generalnie "Harry" nie był specjalnie sympatyczną postacią, ale niewątpliwie był postacią ciekawą. A jej losy wpisują się w kawał historii Czech. W odcinku przywołuję profesora Piotra M. Majewskiego, historyka z Uniwersytetu Warszawskiego, autora szeregu badań i książek o Czechosłowacji przed wojną i w czasie okupacji, poświęconych również postaci Jelinka. Tutaj znajdziecie kilka rozmów z profesorem:
O Powstaniu praskimO zamachu na protektora RzeszyO Układzie monachijskimO czechosłowackiej II republice
***
Jeśli podcast Wam się podoba i chcecie pomóc go rozwijać, możecie zostać Patronami lub Patronkami Czechostacji w serwisie Patronite. W tym tygodniu zdecydował się na to:
Wojtek
Bardzo Ci dziękuję <3
Jeśli ktoś chce wesprzeć moją pracę a nie ma ochoty zobowiązywać się na dłużej, może mi też po po prostu postawić wirtualną kawę w serwisach Suppi, bądź Buy Coffee - gdzie Wam wygodniej.
Za wszelkie wsparcie, także to dobrym słowem, łapką w górę, subskrypcją czy komentarzem - również bardzo dziękuję.
Jak zawsze proszę też o wszelkie sygnały zwrotne w komentarzach czy mediach społecznościowych Czechostacji.
Interakcje z Wami nie tylko są dla mnie często inspiracją przy wymyślaniu tematów kolejnych rozmów. One po prostu bardzo mnie motywują. Za co również - a właściwie to najbardzej, dziękuję.
No i karmią algorytmy - dzięki waszej aktywności platformy podcastowe czy media społecznościowe uznają, że warto Czechostację pokazać też tym, którzy do tej pory jej nie znali.
W jinglu podcastu wykorzystuję fragment IX symfonii „Z Nowego Świata” autorstwa Antoniny Dvořáka, działającego z MUSOPEN.ORG
Rozdziały (1)
jeśli chciałbyś wesprzeć rozwój Czechostacji, możesz zostać jej patronem w serwisie patronite.pl
Sponsorzy odcinka (1)
"jeśli chciałbyś wesprzeć rozwój Czechostacji, możesz zostać jej patronem w serwisie patronite.pl"
Szukaj w treści odcinka
Jelínek.
W Czechach takim cynianem, wzorem przedsiębiorczego oszusta jest Harry Jelínek.
Harry Jelínek, człowiek, który jeszcze przed wojną miał pół tysiąca spraw o oszustwo, jest zaś postacią z krwi i kości.
Jego ojciec, Karel Jelínek, był cenionym lekarzem, prowadził praktykę we Wlasimy, a równocześnie był lekarzem książęcego rodu Auerspergerów, właścicieli tamtejszego zamku i jednego ze znaczniejszych rodów monarchii Habsburgów.
Na marginesie, część słuchaczy i słuchaczek Czechostacji, szczególnie bywających na Morawach, pewnie kojarzy nazwisko Jelínek z dość popularnymi czeskimi destylatami, głównie śliwowicą, ale to zupełnie inny Jelínek.
Generalnie Jelínek nie jest to jakoś bardzo rzadkie w Czechach nazwisko.
Rzeczywiście w czasach monarchii dr Karel Jelínek wraz z małżonką byli przedstawicielami lokalnych elit.
Poza tym, Jelínek senior, prócz pracy lekarskiej, angażował się też w działalność Sokoła.
Wydaje się, że młody Jelínek wyciągnął z tego wszystkiego, z tego życia na pograniczu dwóch epok, własną lekcję.
Jelínek nie należał do pilnych uczniów.
Jelínek zaliczył kilka semestrów bez zdawania egzaminów, a potem definitywnie porzucił uczelnię.
Jelínek miał urodę, wielkopańskie maniery, znał doskonale angielski, niemiecki, całkiem nieźle francuski, no i miał też szczególną pewność siebie człowieka.
Mówiąc wprost, młody Jelínek został Żigolakiem.
Jelínek szybko zaczął funkcjonować jako pośrednik w obrocie dziełami sztuki i antykami.
Jelínek obracał falsyfikatami przypisywanymi najbardziej rozpoznawalnym nazwiskom europejskiego malarstwa.
Jelínek generalnie całe życie sprzedawał historię.
Po trzecie Jelínek posiadał niezwykły talent społeczny.
Wtedy też Harry Jelínek zaczął budować własną legendę, legendę człowieka sukcesu.
Jelínek, jak Turek, był mistrzem autokreacji, ale w przeciwieństwie do obecnego samodzielnego pełnomocnika ds. Green Dealu w Czeskim Ministerstwie Środowiska, bo tak długą nazwę nosi stanowisko, jakie dla Turka w rządzie Andreja Babisza stworzono, Jelínek był naprawdę poliglotą.
Motocykle dały Harrymu Jelínekowi coś cenniejszego niż sportowe trofea, łychtanie ego i przydatny dla oszusta wizerunek.
Jelínek potrafił znaleźć kupców, potrafił organizować dyskretne transakcje i uzyskiwać w ich trakcie ceny, których nie dawały zwykłe domy aukcyjne.
Uszami natomiast zastrzykł Jelínek, który, jako marszant, też brał udział w kolacji.
Jelínek szybko zawarł z Wrigleyem umowę przedstępną i zainkasował 30 tysięcy dolarów zaliczki.
Jelínek zaś postanowił na jakiś czas zniknąć z pola widzenia i pojechał nad Adriatyk do jugosłowiańskiego wówczas Splitu.
Czyli w czasach, w których Jelínek chwalił się tą opowieścią wśród znajomych, w czasach, kiedy sprzedawał ją jako element własnej reputacji, podobnie jak wyścigi motocyklowe, dwóch kluczowych bohaterów opowieści, których ktoś mógłby o nią zapytać, nie było już wśród żywych.
Ostatnie odcinki
-
Region ołomuniecki. Zamki, jaskinie i czarownic...
23.06.2026 05:40
-
Ołomuniec - najbardziej "polskie" z czeskich mi...
16.06.2026 05:40
-
Harry Jelínek - król oszustów i kolaborantów. C...
09.06.2026 05:40
-
Hokej - wszechobecny w Czechach sport narodowy....
02.06.2026 05:40
-
Czeski hokej. Jak rodziła się światowa potęga. ...
26.05.2026 05:40
-
Sowieci, Amerykanie, Rumuni, Polacy... długa li...
19.05.2026 05:40
-
Dlaczego Czesi kłócą się o Niemców, telewizję i...
12.05.2026 05:40
-
Czechy na Eurowizji. Gott, Titanic i romski sup...
05.05.2026 05:40
-
Co Czechów pociąga w Polsce? Coraz więcej gości...
28.04.2026 05:40
-
Náprstek: patriota, który modernizował Czechy w...
21.04.2026 05:40