Mentionsy
Od ideologii do pragmatyki rządzenia. Historia SDRP i SLD. Dr Tom Junes
Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej powstała w 1990 roku na bazie środowisk wywodzących się z rozwiązanej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i mimo deklarowanego zwrotu ku socjaldemokracji nigdy całkowicie nie odcięła się od politycznej i personalnej spuścizny PRL. Wokół SDRP ukształtował się następnie Sojusz Lewicy Demokratycznej, który w latach 90. stał się główną siłą polskiej lewicy. Paradoksalnie ugrupowanie wywodzące się z dawnego obozu komunistycznego kontynuowało po 1993 roku reformy gospodarki rynkowej, wspierało prywatyzację oraz integrację Polski z instytucjami Zachodu. Szczególnie istotną rolę SLD odegrał w procesie wejścia Polski do Unia Europejska — to właśnie rząd Leszek Miller doprowadził do zakończenia negocjacji akcesyjnych i przystąpienia Polski do UE w 2004 roku.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Tomem Junesem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl
Rozdziały (7)
Dr Tom Junes omawia powstanie Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej (SDRP) jako spadkobierczyni PZPR-u, podkreślając rolę środowiska studenckiego i akademickiego w jej założeniu.
Rozmowa skupia się na liderach SDRP, takich jak Aleksander Kwaśniewski i Leszek Miller, oraz na ich kontakty z zachodnią lewicą, szczególnie z SPD Niemiec.
Dr Junes analizuje ideologię i program SDRP, podkreślając ich pragmatyczny podejście i starania o tożsamość lewicową w kontekście nowych warunków po 1989.
Rozmowa skupia się na działaniu SDRP w latach 90., ich strategii ekonomicznej i politycznej, a także na przekształceniu się w siłę pro-państwową po wyborach 1993.
Rozkłady i konflikty wewnątrz SLD po 1993 roku, ewolucja polityczna i integracja europejska, a także wpływ decyzji politycznych na elektورate.
Rozmowa skupia się na kompromisach i konfliktach w latach 2001-2004, szczególnie w kontekście akcesji do Unii Europejskiej i polityki gospodarczej. Wyjaśnione są powody utraty poparcia lewicowego i rozwój ideologii SLD.
zapraszamy do subskrybowania naszego kanału YouTube
Sponsorzy odcinka (1)
"zapraszamy do subskrybowania naszego kanału YouTube"
Szukaj w treści odcinka
Cóż, wiemy, że partia powstała jako spadkobierczyni, następczyni PZPR-u.
Tak, to jest takie pytanie, które wymaga jakąś złożoną odpowiedź, bo oczywiście formalnie SDRP powstała na zjeździe zaraz po samorozwiązaniu się PZPR-u i to oczywiście był też moment, kiedy ta milionowo-masowa organizacja, która była PZPR przekształciła się w kilku tysiącoma
Czyli trzeba było się zapisać niejako do tej partii i automatycznie z PZPR-u nie przechodziło się do SDRP.
To było też oczywiście ten dawny partyjny PZPR-owski beton, ale też część działaczy wokół na przykład byłego sekretarza w Gdańsku Tadeusza Fischbacha.
I trzecim nurtem to byli dawni niektórzy działacze aparatu PZPR-u.
To znaczy Mieczysław Rakowski, który był ostatnim sekretarzem, pierwszym sekretarzem PZPR, nie stanął na czele tej nowej partii.
Istniało pewne skrzydło reformistyczne w PZPR-u, która nawiązała kontakt z zachodnią lewicą w latach 70.
Socjaldemokraci bardzo często zastąpili ważności w kontaktach z PZPR-em, co prawda, komunistów lokalnych.
Ja to oczywiście na przykład kojarzę z bardzo bliskimi relacjami między chociażby niemiecką SPD, a niektórymi działaczami PZPR-u, gdzie nawet mieliśmy do czynienia z pewnego rodzaju politycznymi przyjaźniami, jak właśnie przyjaźń Mieczysława Rakowskiego
Dla PZPR-u.
Ekipa Jaruzelskiego po wprowadzeniu stanu wojennego i też odejścia sporo ludzi z PZPR-u chciała też odmłodzić aparat partyjny i to stworzyło niektóre też możliwości awansu tych właśnie działaczy z tych organizacji młodzieżowych.
No w pewnym sensie ma pan absolutnie rację, bo nawet wewnątrz PZPR-u, w wydziale propagandy, no ludzie tam już nie prowadzili propagandy.
A co tak naprawdę spowodowało, że kiedy w styczniu 1990 roku dochodzi do zjazdu, ostatniego zjazdu PZPR, Mieczysław Rakowski wypowiada słynne słowa, sztandar wyprowadzić, to co spowodowało, że ta grupa wokół Fischbacha nie zdecydowała się wstąpić do SDRP?
Jaka tutaj różnica, myślę, że w poglądach musiała zaistnieć, że niegroźnego na koniec dnia, ale jednak rozłamu między byłymi działaczami PZPR
Jakoś naturalne, to z drugiej strony też było z punktu widzenia historyjka, można powiedzieć, bardzo zrozumiale, że przejęli przynajmniej część tego majątku PZPR-u, żeby przetrwać w tych, no inne partie też dostawali jakieś dotacje, pomoc.
Proszę zaznaczyć, że też nastąpiła nacjonalizacja majątku PZPR-u, znaczy tyle tam im to nie zostało, a z drugiej strony, i to jest też ciekawe, przecież te partie, które były, te inne partie, które były w obozie władzy ZSLST,
No przecież w 1989 roku to nie było tak, że PZPR nie dostała żadnych głosów.
Z drugiej strony Leszek Miller potrafił przyciągnąć dawnych działaczy PZPR-u, co się stało zresztą w 1999 roku, kiedy oczywiście okazało się, że SLD było już taką poważną siłą, bo tutaj trzeba wziąć pod uwagę.
Ale jednak trzeba zaznaczyć, że to jest ciekawa ewolucja, że człowiek, który był uważany jak najwyższą rangą PZPR-owca,
Już wcześniej mówiłem o tym, że PZPR miał w zasadzie dobre relacje z zachodnią lewicą, zachodnią socjaldemokracją.
Zachodnie lewice, w tym socjaldemokracja i fundacje niemieckie, liczyły na to, że powstanie jakaś nowa formacja lewicowa, która nie miałaby korzeni w PZPR-u i przez parę lat trzymała się z daleka od ludzi z obozu SDRP.
Mieczysław Rakowski w 1989 roku już próbował PZPR wprowadzić do międzynarodówki socjalistycznej.
I to jest też bardzo nieprawdopodobna ewolucja w ciągu 15 latach, że ta formacja, która się wyłoniła z PZPR-u, stała się taką wiodącą siłą w sprawie integracji Euroantletyckiej Polski.
To znaczy, jeżeli patrząc na to, zaczęliśmy od tego, że właśnie nastąpiła zmiana pokoleniowa przy samorozwiązaniu PZPR-u.
Ostatnie odcinki
-
Między terrorem a polityką. Z dziejów izraelski...
17.06.2026 08:00
-
Od ideologii do pragmatyki rządzenia. Historia ...
10.06.2026 08:00
-
Duszny rok 1944. Sprawa zbrodni na Ludwiku Wide...
03.06.2026 08:00
-
Żydowski Związek Wojskowy. Fałszywe świadectwa ...
27.05.2026 08:00
-
Autorytaryzm po polsku. System rządów Sanacji w...
20.05.2026 08:00
-
Tam, gdzie krosna nie milkły: Łódź przed 1914 r...
13.05.2026 20:57
-
Al-Kaida – od dżihadu do geopolityki strachu. P...
06.05.2026 08:00
-
Wielka Brytania w czasie II wojny światowej cz....
29.04.2026 08:00
-
Dzieje Karabachu: W cieniu konfliktu armeńsko-a...
22.04.2026 08:25
-
Bukareszt – historia pisana architekturą. Prof....
15.04.2026 08:00