Mentionsy

Historia BEZ KITU
Historia BEZ KITU
10.06.2026 08:00

Od ideologii do pragmatyki rządzenia. Historia SDRP i SLD. Dr Tom Junes

Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej powstała w 1990 roku na bazie środowisk wywodzących się z rozwiązanej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i mimo deklarowanego zwrotu ku socjaldemokracji nigdy całkowicie nie odcięła się od politycznej i personalnej spuścizny PRL. Wokół SDRP ukształtował się następnie Sojusz Lewicy Demokratycznej, który w latach 90. stał się główną siłą polskiej lewicy. Paradoksalnie ugrupowanie wywodzące się z dawnego obozu komunistycznego kontynuowało po 1993 roku reformy gospodarki rynkowej, wspierało prywatyzację oraz integrację Polski z instytucjami Zachodu. Szczególnie istotną rolę SLD odegrał w procesie wejścia Polski do Unia Europejska — to właśnie rząd Leszek Miller doprowadził do zakończenia negocjacji akcesyjnych i przystąpienia Polski do UE w 2004 roku.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Tomem Junesem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Rozdziały (7)

1. Wprowadzenie i historia powstania SDRP

Dr Tom Junes omawia powstanie Socjaldemokracji Rzeczypospolitej Polskiej (SDRP) jako spadkobierczyni PZPR-u, podkreślając rolę środowiska studenckiego i akademickiego w jej założeniu.

2. Osoby i struktury założenia SDRP

Rozmowa skupia się na liderach SDRP, takich jak Aleksander Kwaśniewski i Leszek Miller, oraz na ich kontakty z zachodnią lewicą, szczególnie z SPD Niemiec.

3. Kontekst ideologiczny i polityczny

Dr Junes analizuje ideologię i program SDRP, podkreślając ich pragmatyczny podejście i starania o tożsamość lewicową w kontekście nowych warunków po 1989.

4. Strategia i działanie SDRP w latach 90.

Rozmowa skupia się na działaniu SDRP w latach 90., ich strategii ekonomicznej i politycznej, a także na przekształceniu się w siłę pro-państwową po wyborach 1993.

5. Konflikty i ewolucja polityczna 1995-2001

Rozkłady i konflikty wewnątrz SLD po 1993 roku, ewolucja polityczna i integracja europejska, a także wpływ decyzji politycznych na elektورate.

6. Kompromisy i konflikty w latach 2001-2004

Rozmowa skupia się na kompromisach i konfliktach w latach 2001-2004, szczególnie w kontekście akcesji do Unii Europejskiej i polityki gospodarczej. Wyjaśnione są powody utraty poparcia lewicowego i rozwój ideologii SLD.

7. Reklama Patronite.pl/historiabezkitu.pl

zapraszamy do subskrybowania naszego kanału YouTube

Sponsorzy odcinka (1)

Patronite.pl/historiabezkitu.pl post-roll

"zapraszamy do subskrybowania naszego kanału YouTube"

Szukaj w treści odcinka

Znaleziono 25 wyników dla "SLD"

To jest ciekawy nurt, bo tam sporo ludzi wyjdzie też, które będą związani właśnie z tą historią SDRP i SLD.

Nie było przepływu tak poważnego żadnych idei z zachodniej lewicy w latach 90. do SLD, co też jest ciekawe.

To był może jedyny taki ideowy punkt, gdzie SLD się wyróżniał, bo trzeba wziąć pod uwagę oczywiście zwiększoną, wzmocnioną rolę kościoła katolickiego po 1989 roku w polskiej polityce.

Oczekiwania były takie, że w 1993 roku terapii szokowej planu Balcerowicza, że SLD przyjdzie do władzy i to jakoś ułagodzi i wszystko tak dalej.

Tak, to znaczy tam gdzie SLD czy SDRP, bo SLD była koalicją wyborczą wtedy, SDRP było tą przewodniczą siłę, jeżeli można powiedzieć, używając to słownictwo, ale jednak

Tutaj stworzony został wielki motywator do takiego działania w postaci czegoś, o czym już my nie pamiętamy i co może nie dotyczy SLD, chociaż w części też.

A chodzi o to, że przecież jeszcze przed rządami SLD klub paryski, czyli wierzycieli publicznych podarował Polsce połowę długów, ale pod pewnymi warunkami, że ta właśnie polityka twardych ograniczeń budżetowych będzie kontynuowana.

Po wyborach 1993 roku zauważymy taki naprawdę zwrot w tożsamości i przekształcenie się SDRP, SLD z potencjalnego ruchu antysystemowego, bo wygrali wybory na zasadzie, no przecież tak dalej nie mogło być.

A pytanie moje dotyczy powodów zwycięstwa SLD, bo ja mam takie dwa skojarzenia.

Pytanie, które z tych powodów według pana były ważniejsze w tym wyborze, że SLD udało się te 30% elektoratu zdobyć?

To jest druga strona tego, że to środowisko SDR Polskie, SLD było takie skonsolidowane, trzymało się razem.

SLD, które zdobyło więcej głosów i więcej procentu po czterech latach rządzenia, co też było jednak osiągnięciem od 20% do 27% u Rosji, ale jednak przegrali te wybory, bo AWS ich przekroczyło jako pierwszą siłę i PSL stracił głosy.

No bo tak jak Pan wspomniał, te cztery lata rządów SLD, no to jest jednak ten moment, kiedy już gospodarka zaczyna odbijać.

A tutaj wybory i nagle SLD zostaje odsunięte od władzy, ale rozumiem, że głównym czynnikiem była właśnie konsolidacja, w tym wypadku konsolidacja prawicy.

W 1993 roku znaczna część przedsiębiorców głosowało na SLD.

Ten taki czynnik stabilizacyjny, co SLD wprowadził, był jednak ważny.

I na tym polegał wzrost siły SLD, przyciągania tych ludzi do właśnie pierwszych latach XXI wieku, kiedy po 2005 roku SLD stracił ten centrowy elektorat.

I już tego elektoratu nie mógł, Lewica już, czy Centrum Lewica, SLD, nie mogło odzyskać potem.

I myślę, że to tutaj jeszcze dodać, to może brzmi to paradoksalnie, ale w sondażach wiemy, że jedyny moment, kiedy SLD miał większość poparcia wśród wyborców o poglądach lewicowych, to było akurat w okresie 97-2001, kiedy byli w opozycji.

I to też będzie tłumaczyło częściowo, dlaczego rozpoczął się ten upadek SLD, upadek poparcia tak bardzo szybko po tej wygranej w 2001 roku.

Już jako partia SLD.

Mamy tu ostatnie lata pewnej degrengolady po stronie AWS-u, co oczywiście bardzo ułatwiło, nazwijmy to, SLD wygranie kolejnych wyborów.

Partia Wozowska, czyli pierwsza to SLD.

Prezydent, który był ze SLD, wyłonił się i premier.

I to właśnie kiedy Miller, który też stworzył właśnie SLD w 1999 roku.