Mentionsy

Tak zwana afera Pegasusa wybuchła w 2018 roku.

Ujawniła ją kanadyjska organizacja Citizen Lab, pisząc, informując o wykorzystywaniu technologii spyware Pegasus w 45 krajach.

W Polsce miało z Pegasusa korzystać m.in.

Wiemy dziś, że Pegasusa stosowano wobec polityków, wobec adwokatów, wobec działaczy i aktywistów.

W kwietniu 2004 roku ówczesny już minister sprawiedliwości i prokurator generalny Adam Bodnar informował, że przez około 5 lat trzy służby używały oprogramowania Pegasus, łącznie wobec 578 osób.

O tym wszystkim opowiada raport Panoptykonu, Demokracja na podsłuchu, Polska wobec Pegasusa i oprogramowania szpiegującego.

Panie Adamie, ja chciałabym zacząć od Pana i poprosić, żeby nam Pan przypomniał ten moment, w którym afera Pegasusa ujrzała światło dzienne.

Podobno Pegasus powstał około roku 2012 i 6 lat czekaliśmy, żeby ktoś go znalazł.

18, kiedy Citizen Lab, bardzo wyrafinowana technicznie organizacja szukająca naruszeń prywatności obywateli, znalazła ślady faktycznie umożliwiające potwierdzenie nie tylko, że Pegasus jest używany, ale także to, jakie kraje Pegasusa używają.

To w połączeniu z odkryciem Roberta Żenickiego, który w raporcie NIK-u znalazł faktury za zakup tego narzędzia, nieupisane co prawda Pegasusem, ale połączenie informacji, kwot i dat pozwoliło mi wywnioskować, że to pewnie właśnie nasze CBA tego Pegasusa zakupiło, no ujawniło fakt, że to narzędzie jest używane w Polsce.

Myślę, że te różnice nie były fundamentalne, ponieważ pamiętajmy, że Pegasus jest narzędziem potrzebnym, organem ścigania, do ścigania przestępców.

Ale ja chciałabym jeszcze poprosić Pana o objaśnienie tego momentu zakupu Pegasusa.

Natomiast z tego co wiemy, to Pegasus został zakupiony z funduszy, które miały być przeznaczone na pomoc ofiarom przestępstw.

Jak najprościej, rzecz ujmując, działa Pegasus i w jakim sensie to jest to programowanie, którego działanie może zaskakiwać, przerastać wyobraźnię przeciętnej osoby o przeciętnym stopniu wiedzy na temat technologii?

Myślę, że musimy Pegasusa opisać jako dwie kategorie możliwości, które on daje organizacji, która nim steruje.

Dobra, kadabra, Pegasus pojawia się na naszym telefonie.

To Pegasus umożliwia osobom, które go kontroluje, zarówno działanie bieżące, jak i sięganie w historię tych działań, czyli tak jak słyszeliśmy w jednym z przypadków, pobranie w historii jedenastolatestamiastów.

Natomiast ja czasem tak trochę smutno żartowałem, że Pegasus jest rozszerzeniem możliwości telefonu, że osoby nim oddarowane powinny dziękować, że ich telefon nabrały nowych możliwości.

Pegasus daje swoim operatorom takie możliwości, czyli zdalnej kontroli obrazu i dźwięku za pośrednictwem mikrofonów i kamer, urządzenia.

Co więcej, Pegasus daje na przykład możliwość przestrzegania historii użytkownika.

Gdzieś tam w centrum nadzoru jest mapa, na której pędzą się kropki pokazujące poszczególnych użytkowników Pegasusa i można

Więc Pegasus ma funkcje, które nawet przekraczają funkcje, które my możemy uzyskać od telefonu.

Co wobec tych olbrzymich możliwości oprogramowania takiego jak Pegasus mogą służby, czego wcześniej nie mogły przy innego rodzaju narzędziach dla nich dostępnych?

Piszecie o tym, że takie oprogramowania jak Pegasus są jednymi z najpoważniejszych zagrożeń dla demokracji w ogóle i porównujecie potencjalne skutki takich oprogramowań do broni atomowej, więc pomóżcie nam zrozumieć, dlaczego tę sprawę warto traktować niezwykle poważnie.

To porównanie Pegasusa czy szeregu operowania szpiegującego do broni atomowej wynika z tego, że żadna technologia wcześniej nie pozwalała użytkownikowi tej technologii, służbom specjalnym tak głęboko ingerować w prawo do prywatności osób, które są przedmiotem zainteresowania służby.